Tái cấu trúc đô thị Hà Nội từ 2026

Cuộc tái cấu trúc quy mô lớn này được lên kế hoạch kéo dài trong 10 năm từ 2026 - 2035, theo đó Hà Nội sẽ di dời khoảng 860.000 dân để thực hiện tái cấu trúc đô thị tại các khu vực sông Hồng, hồ Tây, khu phố cổ và một số khu vực bên trong vành đai 3.

Các vấn đề cơ sở, pháp lý, kế hoạch

Dự án này được công bố từ một số tài liệu mà trong đó quan trọng nhất là báo cáo các nội dung quy hoạch tổng thể thủ đô tầm nhìn 100 năm vừa gửi tới HĐND TP Hà Nội. Theo đó, UBND thành phố đề xuất quy hoạch 9 cực tăng trưởng, 9 trung tâm lớn và xác lập 9 trục không gian, hành lang kinh tế, đô thị bám theo các trục giao thông huyết mạch. Đề xuất được UBND TP Hà Nội trình bày trong báo cáo gửi HĐND TP, thông qua tại kỳ họp chuyên đề thứ 31 khóa XVI ngày 27/1/2026 .

TP Hà Nội cũng đặt mục tiêu tái cấu trúc đô thị trong giai đoạn 2026 - đến hết 2035, tạo ra một cuộc cách mạng về quy hoạch, kiến trúc, cảnh quan đô thị, cách mạng về nhà ở, cách mạng về di sản, bảo tồn.

Đồng thời tạo ra một cấu trúc quy hoạch mới, giải phóng các nguồn lực về đất đai và kiến tạo giá trị mới. Giải quyết tận gốc các điểm nghẽn hạ tầng, hướng tới một đô thị phát triển, xanh, thông minh và bền vững.

Phạm vi tái cấu trúc đô thị Hà Nội theo đề xuất của UBND TP sẽ tập trung khu vực phía trong vành đai 3, ưu tiên thực hiện khu vực phía trong vành đai 1, vành đai 2.

Các khu vực thực hiện tái cấu trúc đô thị gồm: Khu trung tâm chính trị - hành chính Ba Đình khoảng 134,5ha. Khu vực hồ Gươm và phụ cận, khu phố cổ khoảng 81ha, khu phố cũ gồm khu vực kiến trúc Pháp có giá trị khoảng 200ha. Khu vực hồ Tây và vùng phụ cận, khu vực cảnh quan văn hóa khoảng 462ha (không bao gồm 530ha hồ Tây). Khu vực hai bên sông Hồng, tập trung vào vùng trục cảnh quan, trung tâm dịch vụ, tài chính, văn hóa, khoảng 11.000ha.

Kế hoạch di dời và giải toả, tái định cư

Để thực hiện được mục tiêu này cần di dời hơn 860.000 người dân nội đô. Sau đó dự kiến tái định cư tại các vùng đô thị vệ tinh như Đông Anh, Gia Lâm, Hòa Lạc.

Các khu vực tập trung di dời bao gồm: hai bên sông Hồng (200.000 người), hồ Tây và vùng phụ cận (200.000 người), ô phố thí điểm trong vành đai 3 (42.000 người), phố cổ (26.730 người), phố cũ (23.000 người), và các khu vực còn lại trong vành đai 3 (370.000 người). Mục tiêu là giảm tải áp lực nội đô, giải phóng đất đai, cải thiện hạ tầng, kiến tạo cảnh quan, kiến trúc, nhà ở và di sản, hướng tới đô thị xanh, thông minh, bền vững. Việc tái định cư dự kiến 30-70% tại chỗ, phần còn lại chuyển đến các khu đô thị mới ở Đông Anh, Gia Lâm, Hòa Lạc, Long Biên và phía nam thành phố với đầy đủ tiện ích (trường học, bệnh viện, công viên). Chính sách hỗ trợ bao gồm bồi thường giải phóng mặt bằng gấp đôi cho dự án quan trọng. Tổng nguồn lực tái thiết đô thị ước tính hơn 64 triệu tỉ đồng đến năm 2045.

Tái cấu trúc và quy hoạch, kiến trúc mới cho khu vực Hồ Tây

Cũng thời điểm 26/1/2026, có thông tin Hà Nội phê duyệt đề án "Bảo tồn và phát huy giá trị khu vực Hồ Tây và phụ cận" với phạm vi nghiên cứu hơn 2.400 ha, trong đó diện tích Hồ Tây hơn 527 ha, khu vực sông Hồng khoảng 700 ha, tổng diện tích không gian xanh và mặt nước 1.227 ha. Đề án bao gồm phường Tây Hồ, Phú Thượng và một phần các khu vực Hồng Hà, Xuân Đỉnh, Nghĩa Đô, Ba Đình. Để đáp ứng phát triển giao thông, đề án định hướng nâng cấp, mở rộng một số đoạn tuyến đường quanh hồ, bảo đảm mặt cắt tối thiểu 3-4 làn xe theo tiêu chuẩn đường đô thị. Các tuyến còn lại được cải tạo, mở rộng trên cơ sở hiện trạng nhằm đáp ứng nhu cầu giao thông.

Việc nghiên cứu đầu tư các tuyến đường quanh hồ, bến thuyền, vườn hoa, bãi đỗ xe và không gian ngầm sẽ được xác định cụ thể trong quá trình điều chỉnh cục bộ Quy hoạch phân khu đô thị khu vực Hồ Tây (A6), tỷ lệ 1/2000 và khi triển khai dự án. Trước mắt, phân kỳ đầu tư 3 bến chính tại nhà hát Ngọc Trai, khu đôi rồng gốm và vườn hoa trên đường Nguyễn Đình Thi, sau đó đánh giá để xem xét đầu tư các bến phụ trợ. Đề án hướng tới biến Hồ Tây thành điểm đến quốc tế, trung tâm văn hóa và kinh tế sáng tạo, tập trung bảo tồn di sản văn hóa, môi trường sinh thái, phát triển du lịch với 19 quỹ đất tiềm năng, hệ thống 6 bến thuyền (3 chính và 3 phụ trợ), bãi đỗ xe ngầm và mô hình TOD tại các ga đường sắt đô thị. Đề án này cần giải toả nhiều dân cư và các khu vực nhà ở hiện hữu ra các vùng khác.

• Xem thêm bài chi tiết: Tái cấu trúc và quy hoạch khu vực Hồ Tây từ 2026

Dự án Trục Đại lộ Cảnh quan sông Hồng

Dự án đầu tư xây dựng **Trục Đại lộ Cảnh quan sông Hồng** là một trong những công trình hạ tầng đô thị trọng điểm của Thủ đô Hà Nội, nhằm phát triển và hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông, thúc đẩy không gian đô thị dọc hai bên bờ sông Hồng, tạo lập không gian đô thị hiện đại, đồng bộ và phù hợp với định hướng phát triển bền vững. Dự án có quy mô nghiên cứu khoảng 11.000 ha, trải dài từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, thuộc địa giới hành chính của 19 xã, phường tại Hà Nội (phía hữu ngạn qua 12 xã/phường, phía tả ngạn qua 7 xã/phường).

Quy mô dự án bao gồm trục đại lộ giao thông dài khoảng 80 km, hệ thống công viên cảnh quan và vui chơi giải trí khoảng 3.300 ha, cùng diện tích giải phóng mặt bằng phục vụ tái thiết đô thị khoảng 2.100 ha. Dự án được chia thành các dự án thành phần độc lập: thành phần 1 và 2 tập trung vào đại lộ giao thông, công viên hai bên bờ sông; thành phần 3 đầu tư tuyến metro ngầm bên hữu ngạn dài khoảng 45 km; thành phần 4 xây dựng khu đô thị tái định cư tại chỗ (chung cư cao tầng và thấp tầng). Tiểu dự án độc lập ban đầu là xây dựng công viên công cộng tại phường Phú Thượng (khu vực ngõ 148 An Dương Vương) để phục vụ lễ khởi công.

Tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 855.000 tỷ đồng, triển khai theo phương thức đối tác công tư (PPP). Dự án được Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hà Nội thông qua chủ trương đầu tư tại hội nghị chuyên đề ngày 21/1/2026, phù hợp với Nghị quyết 15-NQ/TW và Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị. Mục tiêu hoàn thành vào năm 2030, góp phần thay đổi diện mạo hai bên bờ sông Hồng, nâng cao chất lượng đô thị trung tâm Thủ đô và tạo hiệu ứng lan tỏa phát triển kinh tế - xã hội. Dự án này vừa cần giải toả lượng lớn cư dân và công trình phát triển có tính tự phát, vừa tạo không gian cho việc di dời, tái định cư và tạo không gian sinh sống mới cho vùng đô thị Hà Nội.

• Xem thêm bài chi tiết: Dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng

Dự án di dời một số trường đại học khỏi nội thành

Một hướng đi khác của đại dự án này là Hà Nội dự kiến di dời các trường đại học có diện tích nhỏ, cơ sở vật chất chưa đáp ứng quy định khỏi nội đô theo định hướng trong dự thảo Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Mục tiêu là giảm mức độ tập trung sinh viên ở khu vực trung tâm, không xây mới cơ sở giáo dục đại học tại đô thị trung tâm, đồng thời sử dụng quỹ đất cũ cho mục đích giáo dục phổ thông, công cộng, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo, đào tạo sau đại học, đào tạo nghề chất lượng cao hoặc không gian công cộng.

Các trường đại học có diện tích đất và cơ sở vật chất không đáp ứng quy định sẽ di dời toàn bộ ra các khu đô thị vệ tinh, hình thành cụm đại học với hệ thống hạ tầng chung đồng bộ, hiện đại tại Hòa Lạc - Xuân Mai, Thạch Thất, Sơn Tây và Sóc Sơn. Những trường đã đầu tư đồng bộ sẽ được giữ lại cơ sở 1, có thể xây dựng cơ sở 2 ở ngoại thành, hoặc chuyển đổi thành trung tâm đào tạo trình độ cao, trung tâm nghiên cứu - chuyển giao công nghệ, trung tâm khởi nghiệp. Thành phố hỗ trợ xây dựng hạ tầng tại nơi mới cho các trường di dời.

Đề án ưu tiên tập trung đầu tư vào các cơ sở trọng điểm như Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Bách khoa Hà Nội, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Đại học Kinh tế Quốc dân, Trường Đại học Y Hà Nội, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội và Học viện Kỹ thuật quân sự (Trường Đại học Lê Quý Đôn). Lợi ích bao gồm giảm áp lực nội đô, phát triển khu nghiên cứu và đào tạo trên quỹ đất trung tâm, hình thành mô hình khu/cụm đại học hiện đại, nâng cấp các cơ sở thành trung tâm đào tạo chất lượng cao uy tín khu vực và thế giới, đồng thời khuyến khích đầu tư trường đại học tầm cỡ quốc tế. Trước đó hàng chục năm đã có các ý tưởng và dự án di dời các đại học khỏi nội đô Hà Nội song hầu như đều chưa được triển khai và chưa thành hình trên thực tế.

Diễn biến sự kiện và vấn đề

• Thời điểm cuối 2025:

Có khó khăn lớn trong giải phóng mặt bằng (GPMB) cho hai dự án trọng điểm tại quận Tây Hồ, Hà Nội: tuyến đường Đặng Thai Mai giai đoạn I và Nhà hát Ngọc Trai cùng Công viên văn hóa nghệ thuật tại bán đảo Quảng An. Các vướng mắc chủ yếu xuất phát từ đất nông nghiệp tự phát, chuyển đổi mục đích sử dụng trái phép, không đủ điều kiện công nhận, hoặc chưa kê khai, nộp thuế. Với tuyến đường Đặng Thai Mai (diện tích thu hồi 48.338,6 m², ảnh hưởng 184 trường hợp), còn 27 trường hợp chưa hợp tác do liên quan đến đất nông nghiệp chuyển đổi trái phép. Dự án Nhà hát Ngọc Trai và công viên (diện tích 21.730 m², ảnh hưởng 36 hộ dân và 7 tổ chức) gặp thách thức tương tự, đặc biệt ở giai đoạn 2 khi phần lớn đất cần thu hồi là đất nông nghiệp chuyển đổi trái phép, nhiều hộ tự ý chuyển sang kinh doanh mà không kê khai nộp thuế. UBND phường Tây Hồ đang đẩy nhanh tiến độ bằng cách phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ linh hoạt (bao gồm tái định cư đất thay căn hộ), vận động tạo đồng thuận và chuẩn bị cưỡng chế các trường hợp còn lại để hoàn thành GPMB trong quý IV/2025.

• Cuối tháng 1/2026:

Từ 27/01/2026 lần lượt các báo đưa thông tin về sự kiện trong 10 năm tiếp theo từ 2026 đến hết 2035, Hà Nội sẽ di dời khoảng 860.000 dân để thực hiện tái cấu trúc đô thị tại các khu vực sông Hồng, hồ Tây, khu phố cổ và một số khu vực bên trong vành đai 3.

• Đầu tháng 3/2026:

Báo chí bỗng đồng loạt đưa tin: Theo các cơ quan quản lý chuyên ngành của Hà Nội, thông tin Hà Nội dự kiến di dời hơn 860.000 dân không phải thông tin chính thống, thành phố chưa có kế hoạch di dời cụ thể và chưa có văn bản pháp lý nào về việc này. Theo đó, Hà Nội chưa có kế hoạch cụ thể hoặc văn bản pháp lý nào về việc di dời hơn 860.000 dân khỏi nội đô, theo các cơ quan quản lý chuyên ngành của thành phố. Con số này không phải thông tin chính thống và chỉ là đồn đoán trong dư luận. UBND TP Hà Nội đã ban hành Quyết định số 813/QĐ-UBND phê duyệt Nhiệm vụ lập Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội với tầm nhìn 100 năm, bao trùm toàn bộ địa giới hành chính (diện tích khoảng 3.359,84 km², 126 đơn vị cấp xã). Quy hoạch tập trung nghiên cứu định hướng chiến lược dài hạn, xây dựng kịch bản phát triển theo các mốc 2035, 2045 và 2065, nhằm tái cấu trúc đô thị nội đô (từ vành đai 3 trở vào), phát triển đa cực, đa trung tâm, nâng cao chất lượng sống. Dự báo dân số Thủ đô đến năm 2045 khoảng 15-16 triệu người, đến năm 2065 khoảng 17-19 triệu người; tỷ lệ đô thị hóa dự kiến trên 75% vào 2045 và trên 90% vào 2065. Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội và Sở Xây dựng khẳng định đang ở giai đoạn chuẩn bị nghiên cứu, chưa có phương án cụ thể, và sẽ công bố đồ án quy hoạch khi được phê duyệt để lấy ý kiến rộng rãi.

Xem thêm

• Cải cách thể chế Việt Nam 2024–2025
• Cải cách hành chính Việt Nam 2016–2020
• Sắp xếp, tinh gọn các cơ quan Đảng và tổ chức chính trị - xã hội 2024-2025
• Bộ máy chính quyền Việt Nam từ 2025
• Danh sách đơn vị hành chính Việt Nam trong đợt cải cách thể chế 2024–2025
• Chiến dịch chống lãng phí