Thành phố trực thuộc trung ương (Việt Nam)

Đối với các định nghĩa khác, xem Thành phố trực thuộc trung ương.

Thành phố trực thuộc trung ương (hiện nay gọi ngắn gọn là thành phố) là loại hình đơn vị hành chính cấp tỉnh ở Việt Nam. Đây là các đô thị nằm dưới sự quản lý trực tiếp của trung ương.

Thành phố Hà Nội

Vị trí địa lý các thành phố trực thuộc trung ương

Thành phố trực thuộc trung ương là các đô thị loại đặc biệt hoặc đô thị loại I, và được xác định là các đô thị trung tâm cấp quốc gia. Đây là các thành phố lớn, có nền kinh tế phát triển, là khu vực quan trọng về quân sự, chính trị, văn hóa, kinh tế, xã hội là động lực phát triển cho cả quốc gia chứ không còn nằm bó hẹp trong một tỉnh, hay một vùng (liên tỉnh) nữa. Các thành phố này có cơ sở hạ tầng và khoa học công nghệ phát triển, có nhiều cơ sở giáo dục bậc cao, dân cư đông, thuận lợi về giao thông vận tải.

Dưới thành phố trực thuộc trung ương có các đơn vị hành chính cấp xã gồm xã tại vùng nông thôn, phường tại vùng đô thị, và đặc khu tại hải đảo.

Tiêu chuẩn

Cấp hành chính

• Trong Hiến pháp 2013, Chương IX: Chính quyền địa phương, Khoản 1 Điều 110 có viết:

1. Các đơn vị hành chính của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được phân định như sau:

Nước chia thành tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương;

Tỉnh thành chia thành: huyện, thị xã và thành phố thuộc tỉnh; thành phố trực thuộc trung ương chia thành quận, huyện, thị xã và đơn vị hành chính tương đương;

Huyện chia thành xã, thị trấn; thị xã và thành phố trực thuộc tỉnh, thành phố chia thành phường và xã; quận chia thành phường.

Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt do Quốc hội thành lập.

• Trong Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015 (sửa đổi, bổ sung 2019), quy định tại Điều 2: Đơn vị hành chính, Chương I: Những quy định chung:

Các đơn vị hành chính của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam gồm có:

1. Tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh);

2. Huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp huyện);

3. Xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là cấp xã);

4. Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt.

• Trong Hiến pháp 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), Khoản 1 và khoản 2, Điều 110 có viết:

1. Các đơn vị hành chính của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được tổ chức thành hai cấp, gồm tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và các đơn vị hành chính dưới tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương do luật định.2. Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt do Quốc hội thành lập.

Như vậy, thành phố trực thuộc trung ương nằm ở cấp hành chính thứ nhất trong 2 cấp hành chính (cấp tỉnh, cấp xã / cấp đặc khu) của nước Việt Nam.

Tiêu chuẩn của đơn vị hành chính

Theo Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành năm 2025, tại Điều 4, Mục 2: Tiêu chuẩn của đơn vị hành chính đô thị, Chương I: Tiêu chuẩn của đơn vị hành chính thì một phường cần phải đáp ứng các tiêu chuẩn như sau:

Điều 4. Tiêu chuẩn của thành phố

1. Quy mô dân số từ 2.500.000 người trở lên.

2. Diện tích tự nhiên từ 2.500 km² trở lên.

3. Tỷ lệ số phường trên tổng số đơn vị hành chính cấp xã từ 30% trở lên.

4. Tỷ lệ đô thị hóa từ 45% trở lên.

5. Vị trí, chức năng được xác định trong quy hoạch hoặc định hướng đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt là trung tâm tổng hợp cấp quốc gia hoặc cấp vùng về kinh tế, tài chính, văn hóa, giáo dục, đào tạo, du lịch, y tế, khoa học và công nghệ, đầu mối giao thông, giao lưu trong nước và quốc tế, có vai trò thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng hoặc cả nước.

6. Đã được công nhận là đô thị loại I.

7. Cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội đạt các chỉ tiêu sau:

a) Cân đối ngân sách thuộc nhóm các địa phương không nhận bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương;

b) Tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ trong tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) đạt từ 80% trở lên;

c) Thu nhập bình quân đầu người trên năm cao hơn thu nhập bình quân đầu người trên năm của cả nước trong 03 năm gần nhất;

d) Tốc độ tăng trưởng GRDP trong 03 năm gần nhất đạt hoặc vượt tốc độ tăng tổng sản phẩm trong nước (GDP);

đ) Tỷ lệ hộ nghèo (theo chuẩn nghèo đa chiều) thấp hơn tỷ lệ hộ nghèo của cả nước trong 03 năm gần nhất.

Danh sách thành phố trực thuộc trung ương

Từ năm 2025, Việt Nam có 6 thành phố trực thuộc trung ương, gồm 6 thành phố được liệt kê dưới đây.

Tên	Vùng	Thành lập	Diện tích (km²)	Dân số (người)	Mật độ (người/km²)	Hành chính			Loại đô thị	Biểu trưng	Hình ảnh
						Phường	Xã	Đặc khu
Hà Nội	Đồng bằng sông Hồng	1976	3.359,82	8.807.523	2.621	51	75	0	Đặc biệt
Thành phố Hồ Chí Minh	Đông Nam Bộ	1976	6.772,59	14.002.598	2.067	113	54	1	Đặc biệt
Hải Phòng	Đồng bằng sông Hồng	1976	3.194,72	4.664.124	1.459	45	67	2	I
Đà Nẵng	Nam Trung Bộ	1997	11.859,59	3.065.628	258	23	70	1	I
Cần Thơ	Đồng bằng sông Cửu Long	2004	6.360,83	4.199.824	660	31	72	0	I
Huế	Bắc Trung Bộ	2025	4.947,11	1.432.986	289	21	19	0	I

Tỉnh được quy hoạch trở thành thành phố trực thuộc trung ương

Ngày 22 tháng 8 năm 2024, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam ban hành Quyết định số 891/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo đó, có 5 tỉnh (sau sáp nhập) được định hướng trở thành thành phố trực thuộc trung ương gồm:

  Tỉnh đã được Bộ Chính trị ban hành nghị quyết.

STT	Tỉnh	Định hướng năm 2030	Dự kiến thành lập
1	Đồng Nai	Đạt	2026
2	Khánh Hòa	Đạt	2030
3	Bắc Ninh	Đạt	2030
4	Quảng Ninh	Đạt	2030
5	Ninh Bình	Đạt	2030

Danh sách thành phố trực thuộc trung ương không còn tồn tại

STT	Tên thành phố	Năm thành lập	Năm giải thể	Lý do giải thể
1	Nam Định	1945	1957	Sáp nhập vào tỉnh Nam Định

Xem thêm

• Phân cấp hành chính Việt Nam