Diệp Quang Ban

Giáo sư, nhà ngôn ngữ học Diệp Quang Ban
Sinh	1935 (90–91 tuổi) Hà Nội
Quốc tịch	Việt Nam
Học vị	Tiến sĩ
Trường lớp	Đại học Tổng hợp Hà Nội
Nghề nghiệp	giảng dạy, nghiên cứu
Đảng phái chính trị	Đảng Cộng sản Việt Nam
Học hàm	Giáo sư
Khen thưởng	Huân chương Lao động hạng Ba  Huân chương Kháng chiến Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng
Sự nghiệp khoa học
Ngành	ngôn ngữ học
Nơi công tác	Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
Công trình nổi bật	Một số vấn đề về câu tồn tại trong tiếng Việt Câu đơn tiếng Việt
Giải thưởng Giải thưởng Nhà nước 2012 Khoa học Công nghệ

Diệp Quang Ban (sinh năm 1935) là nhà ngôn ngữ học Việt Nam, được tặng Giải thưởng Nhà nước về Khoa học Công nghệ (lĩnh vực Khoa học Xã hội) năm 2012. Ông là Tiến sĩ Văn học, được phong học hàm Giáo sư.

Tiểu sử

Diệp Quang Ban sinh năm 1935 ra và lớn lên tại huyện Đại Lôc, tỉnh Quảng Nam. Năm 1954 ông tham gia thanh niên xung phong rồi tập kết ra Bắc và làm việc tại tuyến đường sắt Hà Nội - Lạng Sơn.

Hè năm 1956 ông được đơn vị cử đi học tiếng Nga tại trường Trung cấp Ngoại ngữ ở Hà Nội hệ 2 năm. Hơn 1 năm sau ông là 1 trong 100 sinh viên có kết quả học tập tốt đi làm phiên dịch cho đoàn chuyên gia Liên Xô công tác tại Hải Phòng. Sau 9 tháng làm phiên dịch, ông trở về trường thi tốt nghiệp, rồi hoàn thiện kiến thức để thi lấy bằng Đại học. Năm 1964, Diệp Quang Ban về làm giảng viên tiếng Nga tại khoa Văn, trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Ông có bằng Thạc sĩ Nga ngữ ở Liên xô.

Năm 1969, ông chuyển sang giảng dạy ngôn ngữ tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, nghiên cứu chuyên sâu về ngữ pháp tiếng Việt. Ông bảo vệ thành công luận án Phó tiến sĩ (nay là Tiến sĩ) về đề tài “Một số vấn đề về câu tồn tại trong tiếng Việt ngày nay” vào năm 1980. Ông có học hàm Giáo sư.

Sự nghiệp

Ngoài giảng dạy Diệp Quang Ban còn là tác giả của nhiều cuốn sách nghiên cứu về ngữ pháp tiếng Việt và được giới chuyên môn đánh giá tốt, nổi bật là các công trình: Cấu tạo của câu đơn tiếng Việt (1984), Câu đơn tiếng Việt (1987); Ngữ pháp tiếng Việt phổ thông (1989); Ngữ pháp Tiếng Việt tập 1 (1991), tập 2 (1992); Văn bản và liên kết trong tiếng Việt (1998); Giao tiếp, văn bản, mạch lạc, liên kết, đoạn văn (2003); Ngữ pháp Việt Nam - Phần câu (2004); Ngữ pháp Việt Nam (2009); Phân tích diễn ngôn với ngôn ngữ văn chương (2017)... Ông là người đầu tiên giới thiệu quan điểm ngữ pháp chức năng hệ thống của M.A.K Halliday ở Việt Nam và vận dụng lý thuyết này để nghiên cứu câu tiếng Việt.

Ông dược Đảng và Nhà nước Việt Nam tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba, Huân chương Kháng chiến, Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng.

Năm 2012 ông được tặng Giải thưởng Nhà nước về Khoa học Công nghệ (lĩnh vực Khoa học Xã hội) cho cụm công trình: Câu trong tiếng Việt, bao gồm các công trình: Một số vấn đề về câu tồn tại trong tiếng Việt; Câu đơn tiếng Việt.

Công trình chính

• Cấu tạo của câu đơn tiếng Việt (1984),
• Câu đơn tiếng Việt (1987);
• Ngữ pháp tiếng Việt phổ thông (1989);
• Ngữ pháp Tiếng Việt tập 1 (1991), tập 2 (1992);
• Văn bản và liên kết trong tiếng Việt (1998);
• Giao tiếp, văn bản, mạch lạc, liên kết, đoạn văn (2003);
• Ngữ pháp Việt Nam - Phần câu (2004);
• Ngữ pháp Việt Nam (2009);
• Phân tích diễn ngôn với ngôn ngữ văn chương (2017)

Vinh danh

• Giải thưởng Nhà nước về Khoa học Công nghệ năm 2012

Khen thưởng

• Huân chương Lao động hạng Ba,
• Huân chương Kháng chiến,
• Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng

Xem thêm

• Giải thưởng Nhà nước