Bước tới nội dung

Sùng kính trong Phật giáo

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tượng Phật và các lễ phẩm được bày phía trước
Lễ phẩm trước tượng Phật tại Somawathiya Chaitya (Sri Lanka).

Sùng kính trong Phật giáo là các hình thức thực hành và biểu đạt nhằm thể hiện sự tôn kính của người theo Phật giáo đối với Tam bảo và các đối tượng tôn kính khác. Một định nghĩa trong Bách khoa toàn thư Việt Nam mô tả Phật giáo là tôn giáo "coi nhẹ hình thức nghi lễ", trong khi các công trình nghiên cứu về thực hành nhấn mạnh rằng nghi lễ và những biểu đạt mang tính thân thể, vật chất vẫn là một phần quan trọng trong cách nhiều cộng đồng Phật giáo gắn bó với truyền thống của mình.[1][2] Ở Việt Nam, một tài liệu tổng quan về tôn giáo ghi nhận nhiều nghi lễ và hoạt động liên quan như các lễ Phật đản, Vu lan, Vesak và những thực hành đi kèm (dâng hương, tắm Phật, phóng sinh).[3]

Khái niệm

Trong các khảo cứu về thực hành Phật giáo, sùng kính thường được thảo luận như những hành vi và nghi thức gắn với đời sống tôn giáo hằng ngày (chẳng hạn lễ bái, dâng cúng, chiêm bái trong không gian thờ tự), thay vì chỉ là niềm tin trừu tượng.[2] Mức độ nghi lễ và hình thức biểu đạt có thể khác nhau giữa các truyền thống, cộng đồng và bối cảnh văn hóa.[2]

Hình thức

Nhóm người đi vòng quanh tháp
Tín đồ đi nhiễu quanh tháp (circumambulation) tại Kapilavastu.

Một số hình thức sùng kính thường gặp gồm:

  • Đảnh lễ và lễ bái.
  • Cúng dường: dâng phẩm vật hoặc các hình thức trợ duyên khác; Báo Giác Ngộ cho biết thuật ngữ này thường dùng khi dâng phẩm vật lên chư Phật, Bồ tát, Tam bảo hoặc Tăng đoàn.[4]
  • Hành hương và chiêm bái: đến các cơ sở thờ tự hoặc di tích để chiêm bái, lễ bái; theo Báo Giác Ngộ, hành hương trong truyền thống Phật giáo có thể gắn với nghi thức thắp hương và đi nhiễu quanh tháp và điện Phật.[5]
  • Chiêm bái xá-lợi và các di vật được tôn trí tại cơ sở thờ tự.[6]

Đối tượng

Các hình thức sùng kính thường hướng tới Tam bảo, các hình tượng thờ phụng của Phật và Bồ tát, cộng đồng Tăng đoàn, cũng như các di tích và di vật tôn giáo (như tháp, xá lợi).[4][5][6]

Thực hành tại Việt Nam

Tài liệu tổng quan của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam ghi nhận việc tổ chức lễ Phật đản tại Việt Nam, đồng thời nêu mối liên hệ giữa thời điểm này với mùa An cư kiết hạ và việc phát tâm cúng dường của Phật tử.[3]

Xem thêm

Tham khảo

  1. ↑ "Đạo Phật". Bách khoa toàn thư Việt Nam. Viện Từ điển học và Bách khoa thư Việt Nam. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
  2. 1 2 3 Trainor, Kevin; Arai, Paula, biên tập (2022). The Oxford Handbook of Buddhist Practice (bằng tiếng Anh). Oxford University Press. doi:10.1093/oxfordhb/9780190632922.001.0001. ISBN 9780190632922. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
  3. 1 2 Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; Viện Nghiên cứu Tôn giáo (tháng 2 năm 2022). Bộ sách kiến thức cơ bản về tôn giáo ở Việt Nam (PDF). Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam. tr. 26–27. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.{{Chú thích sách}}: Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
  4. 1 2 "Cúng dường". Giác Ngộ. ngày 13 tháng 9 năm 2016. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
  5. 1 2 "Hành hương - Cuộc hành trình trong chính bản thân mình". Giác Ngộ. ngày 29 tháng 1 năm 2010. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
  6. 1 2 "Chiêm bái xá-lợi Phật: Ý nghĩa thâm diệu và sự tôn quý tối thượng". Giác Ngộ. ngày 15 tháng 5 năm 2025. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2026.
Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Sùng_kính_trong_Phật_giáo&oldid=74908517”