Đại Việt Dân chính Đảng
Đại Việt Dân chính Đảng 大越民政黨 Hưng Việt Đảng 興越黨 | |
|---|---|
| Chủ tịch | Nguyễn Tường Long |
| Tổng Thư ký | Nguyễn Tường Tam |
| Trần Khánh Giư | |
| Nguyễn Tường Bách | |
| Thành lập | 1938 |
| Giải tán | 15 tháng 12 năm 1945 |
| Trụ sở chính | Hà Nội |
| Số lượng thành viên (1942) | 2.000[1] |
| Hệ tư tưởng | Chủ nghĩa Tam Dân |
| Thuộc tổ chức quốc gia | |
| Màu sắc chính thức | |
| Khẩu hiệu | Dân tộc độc lập, Dân quyền tự do, Dân sinh hạnh phúc. |
| Quốc gia | |
Đại Việt Dân chính Đảng (tiếng Hán: 大越民政黨) là một chính đảng do nhóm Tự Lực văn đoàn sáng lập, tồn tại từ 1938 đến 1945.
Lịch sử
Bấy giờ, tinh thần của cuộc khởi nghĩa Yên Bái đã làm dấy lên mạnh mẽ phong trào đấu tranh theo chủ nghĩa Tam Dân. Tháng 12 năm 1936, trên báo Ngày Nay, Nguyễn Tường Tam cùng nhóm Tự Lực văn đoàn phát động phong trào Ánh Sáng, một tổ chức từ thiện với mục đích cải tạo nếp sống ở thôn quê, trong đó có việc làm nhà hợp vệ sinh cho dân nghèo...[2] Sau đó vào tháng 2 năm 1938, Nhất Linh, Khái Hưng, Nguyễn Gia Trí thành lập hội kín Hưng Việt (viết tắt của Việt Nam Hưng Quốc Cách Mạng Đảng), sau đổi thành Đại Việt Dân Chính.[3][4] Một lần nữa, chính phủ Trung Hoa Quốc dân Đảng đã hối thúc cho các đảng phái Quốc dân liên kết với nhau để tạo lợi thế chính trị. Thành phần Đại Việt Dân chính Đảng có nòng cốt là nhóm Tự Lực văn đoàn, hoạt động trong khu vực Hà Nội.
Trong thời gian đầu đảng đã bị Pháp khủng bố và tan rã lần đầu vào năm 1941, Nguyễn Tường Tam đã phải chạy sang Trung Hoa nhưng sau đó bị bắt theo lệnh của Trương Phát Khuê,[5] Nguyễn Gia Trí bị Pháp bắt đày lên Sơn La.[6] Trong giai đoạn Chiến tranh thế giới thứ hai, Đại Việt Dân chính Đảng được cải tổ vào năm 1942 và đứng về phía Đế quốc Nhật Bản để chỉ trích chính quyền thực dân Pháp.[1]
Tháng 5 năm 1945, tại Trùng Khánh (Trung Quốc), Việt Nam Quốc dân Đảng liên minh với Đại Việt Quốc dân Đảng (lãnh tụ Trương Tử Anh) và Đại Việt Dân Chính đảng (lãnh tụ Nguyễn Tường Tam) thành một tổ chức mới, ở trong nước thì lấy tên là Đại Việt Quốc dân đảng, còn ở Trung Quốc thì lấy tên là Quốc dân Đảng Việt Nam, tránh dùng danh xưng Đại Việt vì lý do tế nhị trong giao tế với bạn đồng minh Trung Hoa. Sau đó các đại biểu của 3 đảng kết hợp trong tổ chức mới lên Trùng Khánh gặp Bí thư Trưởng Trung Quốc Quốc Dân Đảng Ngô Thiết Thành, yết kiến Ủy viên trưởng Chính phủ Trung Hoa Dân Quốc Tưởng Giới Thạch, và dự lễ liên hoan do Quốc dân Đảng Trung Quốc tổ chức chào mừng Quốc dân Đảng Việt Nam.[7] Đại Việt Dân chính Đảng chấm dứt hoạt động từ ngày 15 tháng 12 năm 1945.
Các đảng viên tiêu biểu
- Nguyễn Tường Long (Hoàng Đạo): chủ tịch đảng
- Nguyễn Tường Tam (Nhất Linh): sáng lập đảng và là tổng thư ký
- Trần Khánh Giư (Khái Hưng)
- Nguyễn Tường Bách
- Nguyễn Gia Trí, sau năm 1975 ông ở lại Việt Nam và tiếp tục hoạt động hội họa
Xem thêm
Tham khảo
- 1 2 "Vietnam and the U.S., 1940-1950" (PDF). Pentagon Papers. tr. 108.
- ↑ Theo Nguyễn Huệ Chi, Từ điển văn học (bộ mới, tr. 1902-1903) và một số nguồn ghi kèm theo bài.
- ↑ Archimedes L. A. Patti -Why Viet Nam?: Prelude to America's Albatross Page 533 1982 "A pro-Japanese faction under the leadership of Nguyen Tuong Tam adopted the name Dai Viet Dan Chinh (Great Viet Nam Democratic Party)"
- ↑ Lê Công Sơn (ngày 24 tháng 6 năm 2020). "Chân dung nhà văn Nhất Linh qua lời kể của người con trai Nguyễn Tường Thiết". Thanh Niên.
- ↑ Spencer C. Tucker -The Encyclopedia of the Vietnam War 2011 Page 837 "In the early 1940s Nhat Linh (a pen name) participated in revolutionary activities, such as organizing the Dai Viet Dan Chinh. He then fled to China, where he was arrested on the orders of Chang Fa Kwei at the same time as Ho Chi Minh."
- ↑ Trương Bảo Sơn (tháng 9 năm 1993). "Tiếc Thương Nguyễn Gia Trí". Tạp chí Nắng Mới. 24.
- ↑ Guillemot, François (2003). "Vietnamese Nationalist Revolutionaries and the Japanese Occupation: The Case of the Dai Viet Parties (1936–1946)". Trong Narangoa, Li; Cribb, Robert (biên tập). Imperial Japan and National Identities in Asia, 1895–1945. RoutledgeCurzon. tr. 221–248. ISBN 9780700714827.
Liên kết ngoài
- "Đoạn cuối của Khái Hưng". Nhị Linh Blogger, 2017.