Wikipedia:Thảo luận/Điều chỉnh Hướng dẫn Độ nổi bật về Chính khách

Kính chào cộng đồng Wikipedia tiếng Việt. Hướng dẫn Wikipedia:Độ nổi bật (người)#Chính khách đã được bổ sung lớn năm 2017, với nội dung chủ yếu về chính khách Việt Nam. Tuy nhiên, cuộc bỏ phiếu ở năm 2017 không thu hút được nhiều thành viên tham gia (phương án đồng thuận cao nhất chỉ có 6 phiếu). Sau một thời gian áp dụng, quy định này đã bộc lộ nhiều hạn chế và bất cập, xảy ra một số tranh chấp ở không gian Wikipedia:Biểu quyết xóa bài thời gian qua. Đặc biệt, vào năm 2024, cộng đồng từng thảo luận bãi bỏ nội dung ĐBQH hay Thiếu tướng khỏi tiêu chí đánh giá độ nổi bật. Hơn nữa, bối cảnh thực tế tại Việt Nam là đợt Cải cách thể chế Việt Nam 2024–2025 khiến cho cấu trúc, bộ máy chính quyền Việt Nam bắt đầu áp dụng từ ngày 1 tháng 7 năm 2025 có nhiều sự thay đổi do sáp nhập, tinh gọn. Từ các thực tế kể trên, việc cần có những điều chỉnh trong Hướng dẫn WP:CK là điều cấp thiết.

Nguyên tắc chung của lần điều chỉnh này là tinh gọn, cô đọng những chức vụ nào thật sự phù hợp để làm tiêu chí phụ đánh giá độ nổi bật cho các chính khách nói chung và vận dụng cụ thể với bộ máy của Việt Nam, bên cạnh yếu tố chính là nguồn. Bởi lẽ, chính khách (cán bộ chủ chốt, công tác nhân sự) là một chủ đề thuộc diện lạm phát nguồn trên mạng kể từ khi internet bùng nổ ở Việt Nam những năm gần đây, bên cạnh bóng đá hay giải trí. Thậm chí đến cấp huyện trước đây cũng có không ít báo chí đăng tin, bài về vấn đề nhân sự lãnh đạo. Do vậy, tiêu chí phụ (đảm nhận cương vị nào đủ xứng đáng, đủ để đánh giá công trạng và ảnh hưởng của nhân vật) là căn cứ cốt lõi để nhận định độ nổi bật của một chính khách. Việc tinh gọn bớt tiêu chí phụ cũng đồng nghĩa mở rộng các trường hợp đánh giá theo case-by-case cụ thể, giúp cộng đồng linh hoạt hơn trong việc đánh giá một chủ thể chính khách.

Các thành viên có thể đề xuất thêm phương án (nếu có) ở tiểu mục Ý kiến, trước khi đưa ra lấy đồng thuận ở Thảo luận cộng đồng.

Người đề xuất: –Messi^M10 15:29, ngày 1 tháng 7 năm 2025 (UTC)[trả lời]

Nội dung điều chỉnh đề xuất

Hướng dẫn cũ: "Những người đã từng giữ và đang giữ chức vụ chính trị ở mức đầu tiên dưới mức Quốc gia (cấp Tỉnh/Bang/Bộ và tương đương). Chỉ tính các chức vụ cấp Trưởng theo các nhánh đó là Đảng, Quốc hội, Nhà nước, Chính phủ, Tòa án, Viện Kiểm sát, Mặt trận đoàn thể."
Điều chỉnh thành: "Những người đã từng giữ và đang giữ chức vụ chính trị ở mức đầu tiên dưới mức Quốc gia (cấp Tỉnh/Bang/Bộ và tương đương). Chỉ tính các chức vụ cấp Trưởng theo các nhánh đó là Cơ quan lập pháp (Nghị viện, Thượng viện hoặc Quốc hội), Cơ quan hành pháp (Nhà nước, Chính phủ), Cơ quan tư pháp (Tòa án). Riêng đối với Việt Nam (và tương tự với một số nước theo chế độ Đảng Cộng sản cầm quyền), áp dụng theo hướng dẫn về các tiêu chí đối với chính khách Việt Nam".
Lý giải: Theo hướng dẫn từ Wikipedia tiếng Anh: "Politicians and judges who have held international, national, or (for countries with federal or similar systems of government) state/province–wide office, or have been members of legislative bodies at those levels. This also applies to people who have been elected to such offices but have not yet assumed them.", các chức vụ được xét ở mức Quốc gia/Quốc tế hoặc Bang/Tỉnh (với quốc gia theo hệ thống liên bang hoặc tương tự, có hướng dẫn en:Wikipedia:Notability (people)/Subnational politicians đi kèm). Bổ sung trường hợp Việt Nam (và các quốc gia có chế độ chính trị tương tự) vì có yếu tố song trùng, một Đảng Cộng sản cầm quyền.

Điều chỉnh hướng dẫn thuộc nhánh Đảng

Một số nội dung điều chỉnh
Nội dung hướng dẫn hiện hành	Nội dung điều chỉnh	Luận giải
Trưởng ban các Ban trực thuộc Đảng Cộng sản (Ban Tổ chức Trung ương, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương (được sáp nhập từ hai ban cũ), Ban Nội chính Trung ương, Ban Chính sách - Chiến lược Trung ương (trước đây là Ban Kinh tế Trung ương), Ban Đối ngoại Trung ương) và tương đương (Chánh Văn phòng Trung ương Đảng, Chủ nhiệm UBKT Trung ương, Giám đốc Học viện Chính trị hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng lý luận Trung ương, Giám đốc NXB Chính trị Quốc gia và sự thật, Tổng biên tập Tạp chí Cộng sản, Tổng biên tập Báo Nhân dân) Trưởng các Ban chỉ đạo trực thuộc Đảng Cộng sản	Trưởng các Ban trực thuộc Đảng Cộng sản Việt Nam ở cấp Trung ương theo quy định của Đảng này tại từng nhiệm kỳ Trưởng các cơ quan Đảng ở cấp Trung ương bao gồm: Chánh Văn phòng Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Tổng biên tập Tạp chí Cộng sản, Tổng biên tập Báo Nhân Dân	Các ban của Đảng Cộng sản Việt Nam có tiền thân từ nhiều Ban khác nhau, tên khác. Do đó không quy định cứng tên các Ban Đảng và Ban Chỉ đạo để có thể áp dụng lâu dài nếu có thay đổi, sáp nhập như năm 2025. Sửa lại cách diễn đạt nội dung, bỏ tiêu chí Giám đốc NXB Chính trị quốc gia – Sự thật do NXB Chính trị Quốc gia cũng chỉ có vai trò như các NXB khác, và người đứng đầu cũng không phải là UVTW, không có dấu ấn rõ nét. (Xem: Wikipedia:Biểu quyết xoá bài/Lữ Giang (lần 3))
Bí thư Đảng ủy trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng (Đảng ủy Khối Cơ quan Trung ương, Đảng ủy Khối các doanh nghiệp Trung ương, Quân ủy Trung ương, Đảng ủy Công an Trung ương, Đảng ủy Ngoài nước).	Bí thư các Đảng ủy ở cấp Trung ương, trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng theo quy định của Đảng Cộng sản Việt Nam tại từng nhiệm kỳ	Không quy định cứng tên các Đảng ủy, Đảng bộ. Trên thực tế năm 2025 đã giải thể 3 Đảng ủy trong số các Đảng ủy trên và lập 4 Đảng ủy mới: ĐU các cơ quan Đảng, ĐU Chính phủ, ĐU Quốc hội, ĐU MTTQ

Điều chỉnh hướng dẫn đối với nhánh Tòa án và Viện kiểm sát

Một số nội dung điều chỉnh
Nội dung hướng dẫn hiện hành	Nội dung điều chỉnh	Luận giải
Chánh án và Phó Chánh án Tòa án Nhân dân cấp cao Viện trưởng và Phó Viện trưởng Viện kiểm sát Nhân dân cấp cao Chánh án Tòa án nhân dân và Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân thuộc các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương	Chánh án Tòa án Nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao	Bỏ tiêu chí "Phó Chánh án", "Phó Viện trưởng" cấp tối cao và "Chánh án Tòa án nhân dân và Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân thuộc các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương" vì về mặt Đảng, những chức vụ này chỉ ngang hàng Thứ trưởng (với cấp Trung ương) hoặc Giám đốc Sở, Bí thư Đảng ủy các phường, xã mới (Tỉnh ủy viên/UV BTV Tỉnh ủy) với cấp tỉnh. Ngoài ra, bản thân người nắm những chức vụ này cũng không có quá nhiều dấu ấn, thành tích nổi bật (Tham khảo: Wikipedia:Biểu quyết xoá bài/Nguyễn Kim Sơn (thẩm phán)). Sửa cách diễn đạt do cơ quan Tòa án và Viện Kiểm sát chỉ còn 3 cấp, bỏ cấp cao và bản thân TAND, VKSND cấp cao cũng là cấp dưới của TAND, VKSND tối cao, còn cấp tỉnh trước đây chỉ xếp thứ 3 trong hệ thống 4 cấp.

Điều chỉnh hướng dẫn đối với nhánh Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể

Một số nội dung điều chỉnh
Nội dung hướng dẫn hiện hành	Nội dung điều chỉnh	Luận giải
Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký của Mặt trận Tổ quốc Trung ương	Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Tổng thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam	Sửa về tên gọi đúng của Tổ chức
Chủ tịch Hội Trung ương (Hội Nông dân, Liên hiệp Phụ nữ, Cựu chiến binh) Chủ tịch các Hội Trung ương là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Trung ương Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (chuyển từ hướng dẫn về nhánh Đảng)	Chủ tịch (hoặc Bí thư thứ nhất) các Hội, Tổ chức, Đoàn thể cấp Trung ương là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam	Tinh gọn, diễn đạt lại ý cho cô đọng, dễ hiểu, đúng tên gọi Mặt trận, không bị trùng lặp. Chuyển nội dung Đoàn TNCS Hồ Chí Minh xuống mục này do Hiến pháp Việt Nam sửa đổi 2025 đã quy định Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trực thuộc MTTQ Việt Nam
Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc thuộc các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương	Bãi bỏ	Bãi bỏ tiêu chí "Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc thuộc các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương" vì về mặt Đảng, những chức vụ này chỉ ngang hàng Giám đốc Sở, Bí thư Đảng ủy các phường, xã mới (Tỉnh ủy viên/UV BTV Tỉnh ủy). Ngoài ra, bản thân người nắm những chức vụ này cũng không có quá nhiều dấu ấn, thành tích nổi bật.

Bổ sung nội dung: Các trường hợp khác

Những trường hợp cán bộ giữ chức vụ: Cấp Phó của các Bộ, Ban, Ngành, Tòa án, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, các Hội, Tổ chức, Cơ quan Đảng đoàn thể cấp Trung ương; Chánh án Tòa án nhân dân, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ở cấp Tỉnh; Phó Bí thư Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh, kể cả trường hợp phụ trách điều hành khi khuyết cấp Chủ tịch/Bí thư, và các cấp dưới, không được coi là tiêu chí để xét độ nổi bật của chính khách. Tuy nhiên, những trường hợp này có thể đủ nổi bật nếu đảm bảo tiêu chí cứng là có đủ nguồn mạnh nhắc đến và ngoài ra có dấu ấn, thành tích đủ mạnh để làm nổi bật đóng góp và công lao của người đó (cộng đồng sẽ đánh giá theo case-by-case).

Ý kiến

@CVQT: Trước tiên tôi một câu hỏi, mong muốn có một câu trả lời đủ rõ ràng: Đảng bộ và Đảng ủy khác nhau như thế nào? ⋆˚｡⋆୨✧୧˚ 강혜원 ˚୨✧୧⋆｡˚⋆🎀 𝑪𝑼𝑻𝑬 🎀 02:36, ngày 5 tháng 7 năm 2025 (UTC)[trả lời]

@Hide on Rosé: Đảng bộ là tổ chức, là cơ sở Đảng được thành lập ứng với một phạm vi/chủ thể hành chính cụ thể (Tỉnh, Huyện (cũ), Xã, Công ty, Doanh nghiệp, Khối các cơ quan, Khối Đại học và Cao đẳng,...). Do Đảng Cộng sản Việt Nam hoạt động theo nguyên tắc lãnh đạo tập thể nên sẽ có một nhóm người được lựa chọn để lãnh đạo cơ sở Đảng đó, thường là được bầu sau một kỳ Đại hội (theo nhiệm kỳ 5 năm) hoặc được chỉ định. Nhóm người này được gọi là (Nhóm Ủy viên) Ban Chấp hành Đảng bộ, hay chúng ta gọi tắt là Đảng ủy (vậy nên trong các văn bản của Đảng Cộng sản Việt Nam hay dùng từ "cấp ủy"). Người được lựa chọn/bình bầu đứng đầu, đại diện cái Ban Chấp hành đó được gọi là Bí thư. Nếu viết một cách đầy đủ phải là Bí thư Ban Chấp hành Đảng bộ hay chúng ta gọi tắt là Bí thư Đảng ủy. Bí thư Tỉnh ủy, tên đầy đủ là Bí thư Ban Chấp hành Đảng bộ Tỉnh. Chức vụ Tổng Bí thư thì tên đầy đủ là Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản.

Về mặt thực tế, vì cấp ủy chính là cái nhóm lãnh đạo tổ chức Đảng đó (Ban Chấp hành), nên Bí thư Đảng ủy cũng được xem như người đứng đầu cái tổ chức Đảng (Đảng bộ) kể trên. –Messi^M10 14:29, ngày 5 tháng 7 năm 2025 (UTC)[trả lời]