Luise Pauline xứ Sachsen-Gotha-Altenburg
| Luise Pauline xứ Sachsen-Gotha-Altenburg Luise Pauline von Sachsen-Gotha-Altenburg | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Công nữ Sachsen-Gotha-Altenburg | |||||
 Chân dung sau khi qua đời bởi William Corden the Elder, năm 1844. | |||||
| Công tước phu nhân xứ Sachsen-Coburg-Saalfeld | |||||
| Tại vị | 31 tháng 7 năm 1817 – 31 tháng 3 năm 1826 (8 năm, 243 ngày) | ||||
| Tiền nhiệm | Auguste Reuß xứ Ebersdorf | ||||
| Kế nhiệm | Công tước phu nhân cuối cùng | ||||
| Bá tước phu nhân xứ Pölzig và Beiersdorf | |||||
| Tại vị | 18 tháng 10 năm 1826 – 30 tháng 8 năm 1831 (4 năm, 316 ngày) | ||||
| Tiền nhiệm | Bá tước phu nhân đâu tiên | ||||
| Kế nhiệm | Marie Therese von Carlowitz | ||||
| Thông tin chung | |||||
| Sinh | 21 tháng 12 năm 1800 Gotha, Công quốc Sachsen-Gotha-Altenburg, Đế quốc La Mã Thần thánh | ||||
| Mất | 30 tháng 8 năm 1831 (30 tuổi) Paris, Pháp | ||||
| An táng | Friedhof am Glockenberg, Coburg | ||||
| Phối ngẫu |
| ||||
| Hậu duệ | |||||
| |||||
| Gia tộc | Nhà Sachsen-Gotha-Altenburg Nhà Sachsen-Coburg-Saalfeld (hôn nhân) | ||||
| Thân phụ | August I xứ Sachsen-Gotha-Altenburg | ||||
| Thân mẫu | Luise Charlotte xứ Mecklenburg-Schwerin | ||||
Luise Pauline xứ Sachsen-Gotha-Altenburg (tiếng Đức: Luise Pauline von Sachsen-Gotha-Altenburg; tiếng Anh: Louise Pauline of Saxe-Gotha-Altenburg; tên đầy đủ: Dorothea Luise Pauline Charlotte Friederike Auguste;[1][a] 21 tháng 12 năm 1800 – 30 tháng 8 năm 1831) là vợ của Ernst I xứ Sachsen-Coburg và Gotha và là mẹ của Công tước Ernst II và Albrecht xứ Sachsen-Coburg và Gotha, chồng của Victoria của Anh.[5]
Thân thế
,_as_a_Child_c.1803.png)
Luise Pauline sinh ngày 21 tháng 12 năm 1800 ở Lâu đài Friedenstein, là người con duy nhất của August I xứ Sachsen-Gotha-Altenburg và Luise Charlotte xứ Mecklenburg-Schwerin,[6][7] con gái của Friedrich Franz I xứ Mecklenburg-Schwerin và Luise xứ Sachsen-Gotha-Altenburg.[8] Luise Pauline mất mẹ chỉ 11 ngày sau khi sinh và lớn lên ở Gotha tại triều đình của cha và mẹ kế là Karoline Amalie xứ Hessen-Kassel.[9][6] Ngày 26 tháng 8 năm 1816, Luise Pauline lãnh nhận Bí tích Thêm Sức.[10]
Hôn nhân và hậu duệ
Các cuộc đàm phán về hôn nhân của Luise đã được bàn luận khi Công nữ đến tuổi dậy thì. Là một người phụ nữ cũng như hậu duệ cuối cùng của nhánh Sachsen-Gotha-Altenburg, Luise không thể cai trị Công quốc theo luật Salic, do đó chồng và con trai của Luise sẽ trở thành người cai trị. Phần tài sản có lợi tức mà Luise thừa hưởng từ mẹ cũng sẽ được chuyển qua cho chồng và con sau khi kết hôn.[11] Ngày 17 tháng 9 năm 1836, Ernst xứ Sachsen-Coburg-Saalfeld (sau là Ernst I xứ Sachsen-Coburg và Gotha) theo đuổi Công nữ. Lễ đính hôn với Công tước Ernst diễn ra vào ngày 20 tháng 12 năm 1816.[12] Ngày 31 tháng 7 năm 1817 tại Gotha, thiếu nữ Luise 16 tuổi Luise đã kết hôn với người họ hàng 33 tuổi Ernst, sau khi Ernst thất bại trong việc kết hôn với Anna Pavlovna của Nga do mối quan hệ tai tiềng của Ernst với một người phụ nữ tên là Pauline-Adélaïde Alexandre Panam, có biệt danh là La Belle Grecque. (tạm dịch: Người đẹp Hy Lạp).[13][14][11][15]
Luise và chồng có hai con trai:[16]
- Ernst II xứ Sachsen-Coburg và Gotha (21 tháng 6 năm 1818 – 22 tháng 8 năm 1893), kết hôn với Alexandrine xứ Baden vào ngày 3 tháng 5 năm 1842 và không có hậu duệ.
- Albrecht xứ Sachsen-Coburg và Gotha (26 tháng 8 năm 1819 – 14 tháng 12 năm 1861), kết hôn với Victoria của Anh vào ngày 10 tháng 2 năm 1840 và có 9 người con.[17]
Niềm vui hôn nhân của Luise và Ernst không kéo dài được lâu. Sự khác biệt về tuổi tác và quan điểm sống giữa hai vợ chồng quá lớn để có thể chung sống lâu dài với nhau.[18] Hai vợ chồng dần xa cách nhau. Việc thừa kế được đảm bảo, họ không có thêm con và Luise Pauline dường như tìm thấy niềm an ủi ở những người đàn ông khác ngoài chồng. Tuy nhiên, trong khi Ernest không thấy có vấn đề gì với việc ngoại tình của chính mình, như thường thấy vào thời đó, thì Công tước lại rất khó chịu khi vợ mình cũng làm theo.
Bản thân Ernst có nhiều tình nhân, còn Luise thì có quan hệ tình ái với thị thần Gottfried von Bülow vào năm 1823 và có quan hệ với người quản lý chuồng ngựa lưu động Maximilian Alexander von Hanstein vào mùa hè năm 1824.
Ly thân và ly hôn
Luise và chồng ly thân vào năm 1824. Công tước phu nhân buộc phải bỏ lại hai đứa con của mình và sống tại Sankt Wendel, thuộc Thân vương quốc Lichtenberg.[18] Vài tháng sau đó, Luise đã viết rằng: ""Rời bỏ các con của mình là điều đau đớn hơn cả... chúng bị ho gà và nói rằng "Mẹ khóc vì mẹ phải đi, ngay lúc này, khi mà chúng con còn đang ốm.""[b][19] Nhà viết tiểu sử Lytton Strachey đã ghi nhận vào năm 1921: "Triều đình của ngài công tước không nổi tiếng về sự nghiêm khắc trong đạo đức; Công tước là một người đàn ông đào hoa, và có tin đồn rằng Công tước phu nhân đã noi theo gương chồng mình. Đã có những vụ bê bối: một trong những Thị thần của triều đình, một người đàn ông quyến rũ và lịch lãm gốc Do Thái đã bị bàn tán; cuối cùng cả hai vợ chồng đi đến ly thân, theo sau đó là ly hôn."[c][20] Ngày 31 tháng 3 năm 1826, Luise Pauline chính thức ly hôn với Ernst.[18]
Hậu ly hôn
Bảy tháng sauly hôn, vào ngày 18 tháng 10 năm 1826, tại Sankt Wendel, Công nữ bí mật kết hôn với người tình cũ của mình là Nam tước Alexander von Hanstein (sau này được phong làm Bá tước xứ Pölzig và Beiersdorf bởi Friedrich I xứ Sachsen-Altenburg). Trong cuộc hôn nhân trước, Luise Lauline rất quan tâm đến đời sống xã hội của công quốc và được tôn kính như là Landesmutter (nghĩa đen là "người mẹ của vùng đất"). Tuy nhiên, cuộc sống hạnh phúc này đã kết thúc vào tháng 2 năm 1831, khi cuộc hôn nhân bí mật của Luise với Alexander von Hanstein bị phát hiện và Công nữ mất quyền thăm con vĩnh viễn.[21]
Qua đời
Từ năm 1822, Luise Pauline đã phải chịu đựng những cơn đau bụng dữ dội và bị viêm ruột. Vào tháng 2 năm 1831, Luise Pauline đến Paris để tham khảo ý kiến của một bác sĩ là Antoine Dubois và được biết rằng bản thân bị ung thư tử cung. Ngày 30 tháng 8 năm 1831, sau nhiều tháng chịu đau đớn, Luise Pauline qua đời khi chỉ mới 30 tuổi.[22][18] Ngay khi biết vợ cũ đã qua đời, Ernst I xứ Sachsen-Coburg và Gotha tìm kiếm một người vợ mới. Công tước mong muốn được cưới một người vợ giàu có và quyến rũ như vợ của em trai Léopold I của Bỉ, nhưng nhận thấy rằng tuổi tác của mình đã hạn chế cơ hội đó trong hôn nhân. Do đó Ernst I chấp nhận kết hôn với cháu gái là Marie xứ Württemberg, con gái của Antoinette xứ Sachsen-Coburg-Saalfeld, chị gái của Ernst I, dù hôn nhân giữa cậu và cháu gái vào thời điểm này đang trở nên không được khuyến khích trong giới vương thất châu Âu.[23]
Từ mùa hè năm 1832, Luise Pauline được chôn cất tại một nhà thờ ở Pfeffelbach. Năm 1846, Albrecht xứ Sachsen-Coburg và Gotha đã cho người tìm kiếm nơi chôn cất của mẹ.[24] Albrecht và anh trai Ernst đã phải đợi cho cha qua đời mới có thể bắt đầu tìm kiếm thi hài của Luise.[25] Ngày 11 tháng 6 năm 1846, Ernst II xứ Sachsen-Coburg và Gotha, con trai cả của Luise cho người mang thi hài của mẹ chôn cất ở Nhà thờ Thánh Moritz ở Coburg. Ngày 15 và 16 tháng 8 năm 1860, Luise được cải táng một lần nữa đến lăng mộ tại Friedhof am Glockenberg.[26]
Ngoại hình và tính cách
Nhiều năm sau khi qua đời, Nữ vương Victoria của Anh đã mô tả Luise trong một bản ghi nhớ năm 1864 rằng: "Công nữ được mô tả là rất xinh đẹp, mặc dù rất nhỏ nhắn; có làn da trắng, mắt xanh; và Công tử Albrecht được cho là cực kỳ giống bà".[d][7] Một người hậu cận cũ có quen biết Luise đã nói với Nữ vương rằng lần vào lần đầu tiên nhìn thấy Albrecht ở Coburg năm 1844, bản thân rất ngạc nhiên trước sự tương đồng của hai mẹ con. Luise Pauline cũng được ghi nhận là một quý cô thông minh, tài năng và nhân hậu.[27][17]
Quan hệ với con cái
Sau này, Công tước Ernst II xứ Sachsen-Coburg và Gotha, con trai cả của Luise đã cho người vẽ chân dung của Luise để vinh danh mẹ mình. Về phần Albrecht, Victoria của Anh đã ghi lại rằng: "Vương phu không bao giờ quên đi mẹ mình, luôn nói về bà với tình yêu và nỗi đau buồn, và vô cùng xúc động khi, nhiều năm sau đó, chàng đọc được câu chuyện về bệnh tật và cái chết của bà."[e][28][17] Một trong những món quà đầu tiên mà Albrecht tặng cho Victoria là chiếc ghim Công tử nhận được từ mẹ khi còn bé.[17]
Di sản
Đối với người dân, Luise được nhớ đến như một "Công nữ của những trái tim." Nếu không có Luise Pauline, sẽ không tồn tại Vương tộc Sachsen-Coburg và Gotha, là Vương tộc đã cai trị Vương quốc Liên hiệp Anh cho đến khi đổi tên thành Vương tộc Windsor năm 1917.[29] Người con gái đầu tiên và thứ tư của Albrecht là Victoria và Louise của Liên hiệp Anh, được đặt tên theo Luise Pauline. Vương nự Louise cũngđược nhận xét rằng có đường nét gương mặt giống bà nội.[30][31] Thông qua con trai Albrecht, Luise Pauline là tổ mẫu của Vương thất Anh, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Na Uy, Hy Lạp, Đan Mạch, România, Hannover, Nam Tư cũng như là Hoàng thất Nga và Đức.[f]
Tổ tiên
| Gia phả của Luise Pauline xứ Sachsen-Gotha-Altenburg | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ghi chú
- ↑ Theo nhiều nguồn, tên đầy đủ của Luise là Luise Dorothea Pauline Charlotte Friederike Auguste, như Foster[2], Grunewald[3] và Wilson[4].
- ↑ Văn bản tiếng Anh: "Leaving my children was the most painful thing of all... they had whooping cough and said, "Mamma cries because she has got to go, now, when we are ill.""
- ↑ Nguyên văn: "The ducal court was not noted for the strictness of its morals; the Duke was a man of gallantry, and it was rumored that the Duchess followed her husband's example. There were scandals: one of the Court Chamberlains, a charming and cultivated man of Jewish extraction, was talked of; at last there was a separation, followed by a divorce."
- ↑ Nguyên văn: "The princess is described as having been very handsome, though very small; fair, with blue eyes; and Prince Albert is said to have been extremely like her."
- ↑ Nguyên văn: "The Prince never forgot her, and spoke with much tenderness and sorrow of his poor mother, and was deep-ly affected in reading, after his marriage, the accounts of her sad and painful illness."
- ↑ Albrecht xứ Sachsen-Coburg và Gotha, con trai của Luise Pauline xứ Sachsen-Gotha-Altenburg và Victoria của Liên hiệp Anh có 9 người con, trong đó:[32]
- Victoria: là vợ của Friedrich III của Đức, có con trai lớn Wilhelm II là Hoàng đế Đức và có hậu duệ, một trong số đó có Viktoria Luise của Phổ. Viktoria Luise kết hôn với Ernst August của Hannover, Công tước xứ Braunschweig là Gia chủ Vương tộc Hannover. Viktoria Luise cũng là mẹ của Friederike Luise của Hannover. Friederike Luise kết hôn v ới Pavlos I của Hy Lạp và có hậu duệ, trong đó con trai Konstantinos II của Hy Lạp có hậu duệ đến ngày nay, còn con gái Sophia của Hy Lạp và Đan Mạch là vợ của Juan Carlos I của Tây Ban Nha và là mẹ của Felipe VI của Tây Ban Nha.[33] Con gái thứ ba của Victoria, Vương nữ Vương thất là Sophie của Phổ kết hôn với Konstantinos I của Hy Lạp và có hậu duệ, trong đó từ con trai là Pavlos I là tổ mẫu Vương thất Hy lạp và Tây Ban Nha, còn con gái Eleni thì là mẹ của Mihai I của România.[34]
- Edward VII: có hậu duệ cai trị Vương quốc Liên hiệp Anh cho đến ngày nay với quân chủ hiện tại là Charles III của Liên hiệp Anh.[35] Ngoài ra, một con gái của Edward VII là Maud kết hôn với Haakon VII của Na Uy và có hậu duệ đến ngày nay.[36]
- Alice: có con gái lớn Victoria của Hessen và Rhein là mẹ của Alice xứ Battenberg, mẹ của Philippos của Hy Lạp và Đan Mạch, Công tước xứ Edinburgh, cha của Charles III của Liên hiệp Anh và con gái áp út của Vương nữ Alice là Alix của Hessen và Rhein là vợ của Nikolai II của Nga và có hậu duệ.[37]
- Alfred: có con gái Marie kết hôn với Ferdinand I của România và có hậu duệ cho đến ngày nay, trong đó con gái Maria của România kết hôn với Aleksandar I của Nam Tư và có hậu duệ. [38][39]
- Arthur: có con gái là Margaret kết hôn với Gustaf VI Adolf của Thụy Điển và có hậu duệ, trong đó con trai là Gustaf Adolf kết hôn với Sibylla của Sachsen-Coburg và Gotha, cháu nội của Leopold của Liên hiệp Anh. còn con gái Ingrid kết hôn với Frederik IX của Đan Mạch và có hậu duệ đến ngày nay.[40]
- Leopold: có con trai là Carl Eduard của Sachsen-Coburg và Gotha là cha của Sibylla của Sachsen-Coburg và Gotha, tổ mẫu của Vương thất Thụy Điển hiện đại.[41]
- Beatrice: có con gái là Victoria Eugenie của Battenberg kết hôn với Alfonso XIII của Tây Ban Nha và là bà cố của Felipe VI của Tây Ban Nha.[42]
Tham khảo
- ↑ Albert Schumann 1884, tr. 630.
- ↑ Foster 1883, tr. 66.
- ↑ Grunewald 2025, tr. 56.
- ↑ Wilson 2019, tr. 31.
- 1 2 "Paul Emil Jacobs (1802-66) - Princess Louise of Saxe-Gotha-Altenburg (1800-1831)". www.rct.uk (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 27 tháng 12 năm 2023.
- 1 2 Albert Schumann 1884, tr. 360.
- 1 2 Berbig 1890, tr. 144.
- ↑ McNaughton 1973, tr. 260–261.
- ↑ "John Simpson (1811-71) - Caroline Amelia of Hesse, Duchess of Saxe-Gotha & Altenburg (1771-1848)". www.rct.uk (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 27 tháng 12 năm 2023.
- ↑ von Ebart 1903, tr. 2.
- 1 2 Gill 2009, tr. 110.
- ↑ von Ebart 1903, tr. IX.
- ↑ Wilson 2019, tr. 35.
- ↑ Berbig 1890, tr. 144–145.
- ↑ Grey 1868, tr. 29.
- ↑ McNaughton 1973, tr. 276–277, 10–11.
- 1 2 3 4 Grey 1868, tr. 30.
- 1 2 3 4 Berbig 1890, tr. 145.
- ↑ Stewart 2012, tr. 8.
- ↑ Strachey 1921, tr. 135.
- ↑ Klüglein, Norbert (1991). Coburg Stadt und Land (German). Verkehrsverein Coburg.
- ↑ Gill 2009, tr. 117.
- ↑ Gill 2009, tr. 128.
- ↑ Grunewald 2025, tr. 12–13.
- ↑ Grunewald 2025, tr. 20–21.
- ↑ von Ebart 1903, tr. 240–241.
- ↑ Grey 1868, tr. 29–30.
- ↑ Berbig 1890, tr. 145–146.
- ↑ Grunewald 2025, tr. Introduction.
- ↑ Packard 1998, tr. 35.
- ↑ Grunewald 2025, tr. 17.
- ↑ McNaughton 1973, tr. 10–11.
- ↑ McNaughton 1973, tr. 50–53, 28–29, 195–196, 434.
- ↑ McNaughton 1973, tr. 193–196, 434, 89–90.
- ↑ McNaughton 1973, tr. 10–18.
- ↑ McNaughton 1973, tr. 190–191.
- ↑ McNaughton 1973, tr. 146–148, 152–153, 301, 198–199, 14–15.
- ↑ McNaughton 1973, tr. 87–91.
- ↑ McNaughton, 1973b & 628–630.
- ↑ McNaughton 1973, tr. 20, 501–504, 182–183, 21–22.
- ↑ McNaughton 1973, tr. 21–22, 501–504.
- ↑ McNaughton 1973, tr. 155, 431–434.
Nguồn tài liệu
- Albert Schumann (1884), "Luise (Herzogin von Sachsen-Coburg-Saalfeld)", Allgemeine Deutsche Biographie (ADB) (bằng tiếng Đức), quyển 19, Leipzig: Duncker & Humblot, tr. 630–631
- Berbig, Max (1890). Die Gemahlinnen der Regenten des Gothaischen Landes seit der Herrschaft der Ernestiner: eine Festgabe zum 70. Geburtstag Ihrer Hoheit der Frau Herzogin Alexandrine von Sachsen-Coburg und Gotha (bằng tiếng Đức). Gläser.
- von Ebart, Paul (1903). Luise Herzogin von Sachsen-Coburg-Saalfeld (bằng tiếng Đức).
- Wilson, A. N. (ngày 5 tháng 9 năm 2019). Prince Albert: The Man Who Saved the Monarchy (bằng tiếng Anh). Atlantic Books. ISBN 978-1-78239-832-5.
- Grunewald, Ulrike (ngày 6 tháng 11 năm 2025). A Royal Outcast: The Life and Scandal of Princess Louise, Prince Albert's Mother (bằng tiếng Anh). History Press. ISBN 978-1-80399-868-8.
- Gill, Gillian (2009). We Two: Victoria and Albert: Rulers, Partners, Rivals. New York: Ballantine Books. ISBN 978-0-345-48405-5.
- Stewart, Jules (2012). Albert: A Life. London; New York: I.B. Tauris. ISBN 978-1-84885-977-7.
- McNaughton, Arnold (1973). The Book of Kings: a Royal Genealogy. Quyển 1. [New York] : Quadrangle/New York Times Book Co. ISBN 978-0-8129-0280-8.
- McNaughton, Arnold (1973b). The book of kings : a royal genealogy. Quyển 2. [New York] : Quadrangle/New York Times Book Co. ISBN 978-0-8129-0280-8.
- Grey, Hon. Charles (1868). The Early Years of His Royal Highness The Prince Consort. New York: Harper & Brothers Publishers.
The Early Years of His Royal Highness The Prince Consort.
- Weintraub, Stanley (1997). Uncrowned King: The Life of Prince Albert. London: John Murray Inc. ISBN 0-7195-5756-9.
- Packard, Jerrold M. (1998). Victoria's daughters. New York : St. Martin's Press. ISBN 978-0-312-19562-5.
- Foster, Joseph (1883). The peerage and orders of knighthood (bằng tiếng Anh). Nichols and Sons.
- Strachey, Lytton (1921). Queen Victoria. New York, Harcourt, Brace and company.
Liên kết ngoài
Tư liệu liên quan tới Luise Pauline xứ Sachsen-Gotha-Altenburg tại Wikimedia Commons
