Điện ảnh cách mạng Việt Nam

Điện ảnh Cách mạng Việt Nam là một nhánh của Điện Ảnh Việt Nam và là dòng phim được sinh ra từ trong phong trào cách mạng, tập trung vào việc phản ánh hiện thực xã hội, cuộc đấu tranh chống thực dân, đế quốc và xây dựng chủ nghĩa xã hội, bắt nguồn từ sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

https://nld.mediacdn.vn/A75l5vAfZO4AzHYZbcrbIhl5D4ccc/Image/2012/04/anh-mcc-2_d551a.jpg

Lịch sử

Giai đoạn hình thành (1945-1953)

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, các hoạt động điện ảnh ban đầu tập trung vào việc ghi hình các sự kiện lịch sử và nhân vật quan trọng, như các đoạn phim về Hồ Chí Minh và các hoạt động chính trị. Năm 1946, các nhà điện ảnh ở các khu vực như Khu 7, 8, 9 bắt đầu quay phim tài liệu về kháng chiến chống Pháp. Đến năm 1950, các bộ phim tài liệu đầu tiên được sản xuất tại Việt Bắc, chẳng hạn như "Trận Đông Khê" sử dụng máy quay cải tiến từ máy chiếu cũ. Năm 1951, một nhóm quay phim từ Nam Bộ ra Việt Bắc để chuẩn bị thành lập lực lượng điện ảnh. Giai đoạn này kết thúc bằng Sắc lệnh số 147/SL ngày 15/3/1953 của Hồ Chí Minh, thành lập "Doanh nghiệp quốc gia chiếu bóng và chụp ảnh Việt Nam", đánh dấu sự ra đời chính thức của ngành.

Giai đoạn phát triển ban đầu (1953-1965)

Sau khi thành lập, ngành điện ảnh tập trung vào việc xây dựng cơ sở hạ tầng và sản xuất phim tài liệu phản ánh cuộc sống và lao động ở miền bắc Việt Nam. Năm 1959, bộ phim truyện đầu tiên "Chung một dòng sông" được ra mắt, phản ánh tình hình chia cắt đất nước sau Hiệp định Genève 1954. Các cơ quan như Cục Điện ảnh, Báo Điện ảnh Việt Nam và Trường Điện ảnh Việt Nam được thành lập vào cuối những năm 1950. Giai đoạn này chứng kiến sự sản xuất các phim tài liệu như "Nước về Bắc Hưng Hải" (1959), tập trung vào các chủ đề xây dựng kinh tế và xã hội. Đến năm 1965, ngành đã sản xuất thêm được một số phim truyện và tài liệu.

Giai đoạn kháng chiến chống Mỹ (1965-1975)

Trong giai đoạn này, hoạt động sản xuất phim diễn ra dưới điều kiện chiến tranh, với các đoàn làm phim hoạt động tại chiến trường. Các bộ phim như "Nổi gió" (1966) và "Vĩ tuyến 17 ngày và đêm" (1972) được thực hiện, phản ánh cuộc sống và xung đột tại các khu vực chiến sự. Ngành điện ảnh đã sản xuất khoảng 100 phim tài liệu và một số phim truyện, thường được quay tại chỗ với thiết bị hạn chế, hầu hết phim làm ra là phim trắng đen. Cuối giai đoạn, các phim như "Em bé Hà Nội" (1974) ghi lại hậu quả của các cuộc ném bom. Điện ảnh cũng tham gia vào việc ghi hình các sự kiện lịch sử như Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975.

Giai đoạn hậu chiến (1975-1986)

Sau năm 1975, điện ảnh tập trung vào việc khắc phục hậu quả chiến tranh và thống nhất đất nước. Các bộ phim như "Cánh đồng hoang" (1979) và "Sao tháng Tám" (1976) phản ánh các chủ đề chiến tranh biên giới và lịch sử cách mạng. Ngành mở rộng sản xuất, với sự ra đời của các hãng phim mới và tăng số lượng phim hàng năm lên khoảng 20-30 bộ. Giai đoạn này cũng chứng kiến sự tham gia vào các liên hoan phim quốc tế, với một số giải thưởng được trao. Đến năm 1986, điện ảnh vẫn hoạt động chủ yếu dưới cơ chế nhà nước quản lý.

Giai đoạn đổi mới và hiện đại (1986-nay)

Từ năm 1986, với chính sách Đổi Mới, ngành điện ảnh chuyển dần sang cơ chế thị trường, cho phép sự tham gia của các đơn vị tư nhân. Số lượng phim tăng lên, với khoảng 40 phim điện ảnh mỗi năm vào đầu thế kỷ 21, bao gồm cả phim thương mại. Các bộ phim tiếp tục phản ánh đề tài lịch sử và xã hội đương đại, đồng thời hội nhập quốc tế qua các liên hoan phim và hợp tác sản xuất. Đến năm 2025, ngành đã sản xuất hơn 1.000 tác phẩm, tiêu biểu như Mùi Cỏ Cháy ( 2012 ), Đào, Phở và Piano ( 2023 ), Địa Đạo ( 2025 ), Mưa Đỏ ( 2025 ), với sự đa dạng hóa về thể loại và công nghệ. Hiện tại các phim mới ra mắt ngày càng chất lượng và tinh xảo, ngành này vẫn còn đang ngày càng phát triển với nhiều nội dung, công trình mới.

Phim tiêu biểu

Chung một dòng sông(1959)

Nổi gió (1966)

Vĩ tuyến 17 ngày và đêm (1972)

Em bé Hà Nội (1974)

Cánh đồng hoang (1979)

Đất Mẹ (1980)

Sao tháng Tám (1976)

Hà Nội 12 ngày đêm (2002)

Mùi cỏ cháy (2012)

Đào, phở và piano (2023)

Địa đạo (2025)

Mưa Đỏ (2025)

Diễn viên tiêu biểu

NSND Thế Anh

NSND Lâm Tới

NSND Như Quỳnh

NSND Ngọc Lan

NSND Trà Giang

NSƯT Tố Uyên

NSƯT Thanh Tú

Lê Vân

Thúy An

Đạo Diễn tiêu biểu

NSND Bùi Đình Hạc

NSND Phạm Văn Khoa

Trịnh Quang Tùng

Nguyễn Sĩ Trung

Nguyễn Hữu Mười

Giải thưởng

Giải thưởng tại Liên hoan phim quốc tế Moskva cho "Cánh đồng hoang" (1981).

Giải Bông sen Vàng tại Liên hoan phim Việt Nam (từ 1970).

Giải thưởng Hội Điện ảnh Việt Nam - Cánh diều.

Giải thưởng của Hội đồng Hòa bình thế giới cho "Vĩ tuyến 17 ngày và đêm"