Wikipedia:Bài viết của năm
Bài viết của năm (BVCN) là giải thưởng thường niên được trao vào tháng 1 hằng năm cho các bài viết chọn lọc (BVCL) xuất sắc nhất trong năm trước đó do cộng đồng Wiki Scholarship bình chọn. Giải thưởng chính thức khởi động vào đầu năm 2024.
Mục đích của danh hiệu này là để đề cao chất lượng (hơn số lượng), đặt chất lượng bài viết lên hàng đầu và khuyến khích tất cả mọi thành viên viết bài chất lượng càng cao càng tốt! Danh hiệu này sẽ tăng thêm phần kịch tích cho các thành viên muốn cạnh tranh danh hiệu này trong tinh thần hữu nghị, lành mạnh. Do danh hiệu này đề cao chất lượng nên sẽ không bị ảnh hưởng bởi các tệ nạn dịch máy chất lượng kém hoặc viết cẩu thả để cạnh tranh danh hiệu trong quá khứ.
Lịch sử
Đây là cuộc thi đề cao chất lượng thứ nhì của Wiki Scholarship. Danh hiệu này lấy cảm hứng từ Bài viết của năm được bình chọn hàng năm bên Wikipedia tiếng Nga. Trước đây, đã từng có vài cuộc thi khác nhau được tổ chức với các tiêu chí khác nhau. Sau đây là lịch sử ngắn gọn về các cuộc thi tiêu biểu trong quá khứ.
Cuộc thi Cúp Wiki tiếng Việt đã được tổ chức vào năm 2020 và đã đạt được nhiều sự thành công nhất định. Tuy nhiên, nó bị tạm hoãn vô thời hạn vì không có người tổ chức cho những năm sau. Cuộc thi Best Leader of DYK đã buộc phải bị hủy bỏ chỉ sau một năm được ra lò vì bị cộng đồng chỉ trích về vấn nạn dịch máy chất lượng kém chạy đua số lượng làm giảm chất lượng dự án một cách nghiêm trọng. Trên lý thuyết, một thành viên bất kỳ chỉ cần viết 1 BVCL trong một năm thì có khả năng đoạt được danh hiệu Bài viết của năm. Do đó, cuộc thi này đặt chất lượng lên tới mức cực điểm, trái ngược hoàn toàn với nhiều cuộc thi trước đây mang nặng tính chất "số lượng" và thi đua lấy số lượng làm trọng tâm (ví dụ, cuộc thi Ba Lan và các cuộc thi xả rác).
Thể lệ
- Ứng cử viên hợp lệ: Tất cả các BVCL của năm ngoái sẽ mặc định trở thành ứng cử viên.
- Thời gian: Cuộc bình chọn sẽ được diễn ra vào 0 giờ (UTC) ngày 1 tháng 1 hàng năm và kéo dài 30 ngày.
- Bỏ phiếu: Mỗi người có 2 phiếu.[a] Điều kiện bỏ phiếu giống như khu vực BVCL. Có thể đổi phiếu thoải mái, không giới hạn số lần, trước khi thời gian bình chọn kết thúc.
Ba bài với số phiếu cao nhất sẽ được phong danh hiệu quán quân, á quân và quý quân.
Tiêu chí
Vì tất cả các ứng cử viên Bài viết của năm đều đã là những BVCL nên tiêu chí BVCN sẽ là những tiêu chí nhằm tôn vinh những giá trị bách khoa thuần túy mà vẫn đảm bảo tính công bằng. Tức là, các tiêu chí này phải áp dụng được cho mọi loại bài, ở mọi lĩnh vực, tự nhiên hay xã hội, nhạy cảm hay không nhạy cảm, dịch hay tự viết.
- Toàn diện: Một bài viết xuất sắc không chỉ "dài" mà phải bao quát được toàn bộ các khía cạnh của chủ đề mà không có lỗ hổng thông tin. Bài viết toàn diện như một thông điệp Wikipedia nhắn gửi đến người đọc: "Bạn không cần đi đâu nữa, vì mọi khía cạnh quan trọng nhất của đề tài này đều ở đây." Với các đề tài cần sự đa chiều, chẳng hạn như những mảng tối, những tranh cãi và những góc khuất, bài viết cũng phải trình bày đầy đủ.
- Trung lập: Một bài viết xuất sắc phải hướng đến sự khách quan tuyệt đối và liêm chính học thuật. Đặc biệt với các chủ đề tranh cãi (như Adolf Hitler), bài viết phải tỉnh táo và sáng suốt, không sa vào định kiến, chỉ tập trung phản ánh đúng sự thật lịch sử.
- Nguồn chất lượng cao: Một bài viết xuất sắc phải dùng những nguồn chất lượng cao nhất, mạnh nhất. Nguồn chất lượng cao thường đi kèm với phương pháp luận nghiên cứu minh bạch, quy trình thẩm định nội dung gắt gao và các phản biện đa chiều. Những nguồn này có độ khách quan cao nhất một cách tự nhiên, không cần gượng ép và là minh chứng tiêu biểu nhất cho sự chắt lọc kho tàng tri thức của nhân loại. Một bài viết về vật lý phải dựa trên các học thuyết của những nhà vật lý hàng đầu, bài về lịch sử phải tổng hợp nhận định từ những sử gia có tầm ảnh hưởng. Chỉ khi dùng những nguồn chất lượng cao nhất thì bài viết đó mới hội tụ và phản ánh đúng tinh túy của tri thức nhân loại về đề tài đó.
- Cấu trúc logic: Thông tin phải được sắp xếp theo một logic chặt chẽ, từ tổng quan đến chi tiết, giúp độc giả nắm bắt được "bức tranh toàn thể" trước khi đi sâu vào các ngóc ngách chuyên môn. Các đề mục được sắp xếp có hệ thống, giúp người đọc cần thông tin gì là tìm thấy ngay chỗ đó.
- Dễ hiểu với mọi độc giả: Một giá trị bách khoa quan trọng là "bình dân hóa tri thức chuyên sâu". Một bài viết bách khoa xuất sắc phải là chiếc cầu nối giữa chuyên gia và đại chúng. Những khái niệm phức tạp (như vật lý lượng tử hay luật pháp quốc tế) phải được diễn đạt dễ hiểu.
- Văn phong bách khoa: Súc tích, rõ ràng, không rườm rà, diễn đạt tiếng Việt tự nhiên, chuẩn xác.
- Văn phong thuần Việt: Với các bài dịch từ tiếng nước ngoài, người đọc phải có cảm giác như bài này chắp bút bởi một chuyên gia người Việt am tường về chủ đề đó. Một bài viết xuất sắc phải cho thấy người viết đã thực sự "tiêu hóa" kiến thức, sau đó dùng khả năng viết tiếng Việt điêu luyện để tái hiện lại tri thức. Khi đọc, ta không thấy sự hiện diện của công việc dịch thuật, chỉ thấy sự hiện diện của tri thức.
- Hàm súc (Information Density): Một bài viết 2.000 chữ nhưng mỗi câu đều chứa đựng thông tin đắt giá sẽ có điểm cao hơn một bài 10.000 chữ nhưng nhiều chi tiết thừa hoặc lặp lại. Mục đích của tiêu chí này là để bảo vệ những bài viết về các chủ đề ngách và xóa bỏ bất công giữa bài dài và bài ngắn, cũng như định kiến "nếu bài đó ngắn tức là nó chưa đủ thông tin". Nếu chủ đề đó chỉ có bấy nhiêu thông tin và bạn đã trình bày một cách hoàn hảo, không dư không thiếu, bạn đạt điểm tối đa.
Ngoài các tiêu chí chung, áp dụng được cho mọi bài, việc bỏ phiếu còn bị ảnh hưởng bởi các tiêu chí cộng điểm, được trình bày chi tiết trong Thành viên:Băng Tỏa/Về cuộc thi BVCN.
Kết quả
Thống kê các bài tự viết và bài dịch
Bảng vàng
Chỉ tính tác giả chính, với các trường hợp cộng tác thì tính cả 2–3 tác giả trong cùng 1 bài.
| Thành viên | Quán quân | Á quân | Quý quân |
|---|---|---|---|
| Lệ Xuân | 2 lần | 0 lần | 1 lần |
| Nguyên III Pháp | 1 lần | 0 lần | 0 lần |
| Thuyhung2112 | 0 lần | 1 lần | 1 lần |
| Kd289 | 0 lần | 1 lần | 0 lần |
| TheSquirrel1432 | 0 lần | 1 lần | 0 lần |
| ThiênĐế98 | 0 lần | 1 lần | 0 lần |
| Nguyenmy2302 | 0 lần | 1 lần | 0 lần |
| Baoothersks | 0 lần | 1 lần | 0 lần |
| ChopinChemist | 0 lần | 0 lần | 1 lần |
| Nacdanh | 0 lần | 0 lần | 1 lần |
| Mongrangvebet | 0 lần | 0 lần | 1 lần |
| GDAE | 0 lần | 0 lần | 1 lần |
Xem thêm
Ghi chú
- ↑ Để tránh tình trạng nhiều bài xuất sắc, kỳ công bị ế phiếu hoặc không có phiếu nào. Ví dụ, 1-2 bài "bom tấn" độc chiếm gần như toàn bộ các số phiếu bầu. BTC quyết định cho phép mỗi thành viên được quyền bỏ 2 phiếu.