Uy Vũ
Uy Vũ (chữ Hán: 威武, ? - ?), còn gọi Ngụy Vũ (魏武) hoặc Vĩ Vũ (纬武), Ô Nhã thị (乌雅氏), là một ngoại thích và quan viên nhà Thanh. Ông là thân phụ của Hiếu Cung Nhân Hoàng hậu, đồng thời là ngoại tổ phụ của Ung Chính Đế.
Thân thế Uy Vũ
Uy Vũ sinh trong những năm Khang Hy, xuất thân từ dòng họ Ô Nhã thị (乌雅氏), lại có thuyết gọi Ngô Nhã thị (吴雅氏), nguyên thuộc Bao y Chính Hoàng kỳ. Dòng họ này được coi như là "cựu tộc bản triều, danh gia sáng nghiệp"[1]. Tổ phụ Ngạch Bách Căn (额柏根), thế cư Cáp Đạt, lại có chỗ nói thế cư Diệp Hách, buổi đầu quốc sơ thì quy thuận nhà Thanh, được phân vào Bao y, sau lại được Nỗ Nhĩ Cáp Xích "nuôi dưỡng trong cung cấm, xem như con cháu"[1]. Ngạch Bách Căn lấy vợ là Phó Tra thị (傅查氏) cũng xuất thân cựu tộc thế gia, sinh được ba con trai. Đáng chú ý, anh trai của Ngạch Bách Căn là Tát Mục Ha (薩穆哈) có nhiều hậu duệ nổi danh trong trung kỳ nhà Thanh, có thể kể đến Nhất đẳng Vũ Nghị Mưu Dũng công Triệu Huệ và Lễ bộ Thượng thư Hải Vọng (海望).
Trưởng tử của Ngạch Bách Căn, Ngạch Sâm (額森) là cha của ông, nhậm Thiện phòng tổng lĩnh sau thăng đến Nội đại thần, được Hoàng Thái Cực xem trọng, sau có công trạng mà được ban tước Nam, lại gia phong Kỵ đô úy (騎都尉), ban thế tập Tá lĩnh truyền đời, nhưng sau vì phạm lỗi nên bị cách chức. Ngạch Sâm lấy chính thê là Qua Nhĩ Giai thị (瓜爾佳氏) sinh bốn con trai, ông là con trai trưởng trong nhà. Trong nhà có nhị đệ Nhạc Sắc (岳色), nguyên nhậm Tư Hộ quan, sau đặc ban chức Kỵ đô úy, tam đệ Trường Tác (長索) nhậm Lang trung, tứ đệ Trường Bảo (長保)[2].
Ung Chính Đế vì muốn
khuếch trương dòng dõi của Thái hậu, cũng là để tự nâng bản thân, còn tự xưng dòng họ của bà là Bổn triều cựu tộc, sang thế danh gia (Nguyên văn: 本朝旧族, 创世名家), lại ra chỉ dụ tán thưởng:
| “ | 额柏根,系本朝旧族,创业名家。在太祖高皇帝时,抚育禁庭,视同子侄。额参历事三朝,军功懋著。魏武天挺俊杰,启后承先,厚德钟灵,笃生圣母,宜加峻秩,以协彝章。将额柏根、额参、魏武,俱追一等公。一等公,世袭罔替。 . Ngạch Bách Căn, là cựu tộc của bổn triều, gây dựng sự nghiệp danh gia. Vào thời Thái Tổ Cao Hoàng đế, được dưỡng dục ở cấm đình, coi như con cháu. Ngạch Tham phục vụ Tam triêu, quân công có thừa. Ngụy Vũ thiên chất tuấn kiệt, sau đó được thừa trước, hậu đức chung linh, sinh ra Thánh mẫu, nghi thêm tuấn trật, dĩ hiệp di chương. Nay mệnh đem Ngạch Bách Căn, Ngạch Tham, Ngụy Vũ, đều truy phong Nhất đẳng công. Nhất đẳng công tước cho thừa kế võng thế truyền đời. | ” |
| __ Chỉ dụ truy phong tổ tiên họ ngoại của Ung Chính Đế | ||
Hành trạng Uy Vũ
Trong những năm Khang Hi, Uy Vũ nhậm Tam đẳng Thị vệ kiêm [Hộ quân Tham lĩnh; 護軍參領], hàm Chính tam phẩm. Không rõ thời gian ông qua đời, có vẻ như là trước khi Ung Chính Đế đăng cơ vì vào tháng 2 năm Ung Chính thứ nhất đã truy tặng ông tước Nhất đẳng Công (一等公), được phép thế tập võng thể. Đến tháng 9 năm Ung Chính thứ 8, tấn truy Nhất đẳng Thừa Ân công (一等承恩公), tước vị do con trai là Bác Khải (博启) kế thừa.
Thông tin cá nhân Uy Vũ
- Thê tử: Tắc Hòa Lý thị (塞和里氏), sau được ban cáo mệnh Nhất phẩm Phu nhân.
- Con cái:
- Trưởng nữ, gả cho Nhất đẳng công A Linh A (阿靈阿) thuộc Tương Hoàng kỳ, em trai Hiếu Chiêu Nhân Hoàng hậu và Ôn Hi Quý phi.
- Nhị nữ, tức Hiếu Cung Nhân Hoàng hậu, phi tần của Khang Hi Đế và là sinh mẫu của Ung Chính Đế.
- Trưởng tử Bác Khải (博启), còn gọi Bác Khởi (博啟), kế thừa tước Nhất đẳng Công, từng nhậm Tán trật đại thần kiêm Tá lĩnh.
- Bác Vĩnh (博永), còn gọi Bá Vĩnh (伯永), kế thừa chức Tá lĩnh, nhậm Tán trật đại thần.
- Tây Minh (西銘), kế thừa Tá lĩnh, nhậm Nội đại thần, Giang Ninh tướng quân, từng được cử đi sứ sang Triều Tiên.
- Chí Phúc (志福), kế thừa Tá lĩnh.
- Ô Nhã thị, gả làm kế thất của Nhiệt Hà Tổng quản Thượng Phúc Hải (尚福海) thuộc Hán quân Chính Bạch kỳ, có cháu gái là Dự tần của Đạo Quang Đế.
- Tây Minh (西銘), kế thừa Tá lĩnh, nhậm Nội đại thần, Giang Ninh tướng quân, từng được cử đi sứ sang Triều Tiên.
- Phúc Xương (福昌), kế thừa Tá lĩnh.
- Trưởng nữ, gả cho Tha Khắc Tinh A (他克星阿) thuộc tộc Nữu Hỗ Lộc, cháu trai Nhất đẳng công A Linh A.
- Nhị nữ, gả cho tông thất Thư Thành (書誠) thuộc dòng dõi Trịnh Thân vương Tế Nhĩ Cáp Lãng.
- Bác Vĩnh (博永), còn gọi Bá Vĩnh (伯永), kế thừa chức Tá lĩnh, nhậm Tán trật đại thần.
- Anh em họ: Ba Kỳ Nạp (巴奇納), nhậm Lang trung.
- Chất nữ:
- Ân tần Ô Nhã thị, phi tần của Gia Khánh Đế.
- Trang Thuận Hoàng quý phi Ô Nhã thị, phi tần của Đạo Quang Đế, chắt nội là Phổ Nghi.
Chú thích Uy Vũ
- Quan viên nhà Thanh
- Ngoại thích triều Thanh