Trần Đình Liêm
 | Bài này không đáp ứng chỉ dẫn chung về độ nổi bật. |
Trần Đình Liêm | |
|---|---|
 | |
| Tên khác | Dãn Phủ |
| Nghề nghiệp | Quan lại |
| Nổi tiếng vì | Hình khoa chưởng ấn cấp sự trung; Biện lý Bộ Hình; Thị giảng học sĩ; Tán tương Bắc thứ |
| Quê quán | thôn Tràng, xã Trịnh Xá, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam |
Trần Đình Liêm (1828–1879) là quan lại triều Nguyễn dưới thời Tự Đức. Ông giữ các chức vụ thuộc hệ thống quan lại địa phương và cơ quan giám sát, Bộ Hình; các chức danh được nêu gồm huấn đạo huyện Gia Lộc, tri huyện Văn Quan, tri châu Lục Yên, tri phủ Đa Phúc, Hình khoa chưởng ấn cấp sự trung và Biện lý Bộ Hình.[1][2][3] Năm 1878, ông mang hàm Thị giảng học sĩ và sung Tán tương Bắc thứ.[4] Văn tự trên bia đá ở thôn Tràng ghi ông mất năm 1879 và được truy phong Thái bộc Tự khanh.[5]
Thân thế và học vấn
Trần Đình Liêm (hiệu Dãn Phủ) sinh năm 1828 tại thôn Tràng, xã Trịnh Xá, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam.[5] Văn tự bia đá thôn Tràng nêu ông xuất thân trong gia đình nông dân, mồ côi sớm và học chữ Hán từ người cậu bên ngoại; địa điểm học tiếp theo được ghi là lớp học Vũ Phục Trai ở vùng Lạc Tràng (nay thuộc xã Lam Hạ, Phủ Lý).[5]
Ông theo học nhà nho Phạm Văn Nghị tại huyện Ý Yên (Nam Định).[6] Năm 1855, ông đỗ Cử nhân tại trường thi Hà Nội.[7]
Sự nghiệp
Các chức vụ ở địa phương được nêu gồm: huấn đạo huyện Gia Lộc, tri huyện Văn Quan, tri châu Lục Yên và tri phủ Đa Phúc.[1]
Các công vụ và chức danh giai đoạn 1870–1878:
- 1875: Khâm phái tại Quảng Ngãi trong vụ án liên quan Tán tương Hoàng Thâm và Lãnh binh Phan Văn Cựu; Hình khoa chưởng ấn cấp sự trung.[2]
- 1877: Khâm phái trong vụ án liên quan Bố chính Phan Minh Huy và Án sát Tôn Thất Thận (Nam Định); Biện lý Bộ Hình.[3]
- 1878: Tham gia xét vụ án tham ô tại Quảng Yên liên quan quan lại địa phương, trong đó có Dương Khuê.[8]
- 1878: Thị giảng học sĩ; sung Tán tương Bắc thứ.[4]
Văn tự bia đá thôn Tràng ghi ông mất ngày 2 tháng 7 năm Tự Đức thứ 32 (1879), hưởng thọ 52 tuổi; ghi việc truy phong Thái bộc Tự khanh và các ban cấp liên quan đến tang lễ, gia quyến.[5]
Tưởng niệm
Văn tự bia đá thôn Tràng nêu Trần Đình Liêm là người thanh liêm, cương trực; ghi quan hệ bạn đồng môn và thông gia với Nguyễn Khuyến, cùng việc Nguyễn Khuyến làm thơ viếng khi ông mất.[5]
Câu đối phúng điếu được chép trên bia:[5]
- Nhị nghịch kê tru tạo hóa tảo dật công dĩ tử
- Tứ giao đa lũy giang sơn ủy lạo ngã kỳ sinh
Tại thôn Tràng (xã Trịnh Xá, huyện Bình Lục) có tháp tưởng niệm và bia đá ghi về ông.[5]
Chú thích
- 1 2 Trương Minh Tuấn. Dòng họ khoa bảng ở thôn Tràng. Ty Văn hóa Thông tin Hà Nam. tr. 27.
- 1 2 Quốc sử quán triều Nguyễn (2007). Đại Nam thực lục. Quyển 8. Nhà xuất bản Giáo dục. tr. 178.
- 1 2 Quốc sử quán triều Nguyễn (2007). Đại Nam thực lục. Quyển 8. Nhà xuất bản Giáo dục. tr. 304.
- 1 2 Quốc sử quán triều Nguyễn (2007). Đại Nam thực lục. Quyển 8. Nhà xuất bản Giáo dục. tr. 435–437.
- 1 2 3 4 5 6 7 Lê Tử Thùy. Văn tự trên bia đá thôn Tràng (nguyên tác chữ Hán) (bằng tiếng Trung).
- ↑ "Nghĩa dũng sĩ phu". Báo Bình Phước. Báo Bình Phước. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2026.
- ↑ Cao Xuân Dục (2011). Quốc triều hương khoa lục. Nhà xuất bản Lao động; Trung tâm Văn hóa ngôn ngữ Đông Tây. tr. 325. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2026.
- ↑ Quốc sử quán triều Nguyễn (2007). Đại Nam thực lục. Quyển 8. Nhà xuất bản Giáo dục. tr. 377–382.