Tiêu Tát Cát Chích

Tiêu Tát Cát Chích 蕭撒葛只
Hoài Tiết Hoàng hậu 懷節皇后
Hoàng hậu nhà Liêu
Tại vị	950 – 951
Tiền nhiệm	Trinh hoàng hậu
Kế nhiệm	Tiêu Xước
Thông tin chung
Sinh	Không rõ
Mất	8 tháng 10 năm 951
An táng	Núi Y Ốc Lữ (醫巫閭山)
Phối ngẫu	Liêu Thế Tông
Hậu duệ	Liêu Cảnh Tông Gia Luật Hòa Cổ Điển Gia Luật Quán Âm Gia Luật Tát Lạt
Hoàng tộc	Gia tộc Tiêu (蕭氏)
Thân phụ	A Cổ Chỉ (阿古只)

Tiêu Tát Cát Chích (蕭撒葛只; mất ngày 8 tháng 10 năm 951), thụy hiệu Hoài Tiết Hoàng hậu (懷節皇后), là hoàng hậu của Nhà Liêu, triều đại do người Khiết Đan sáng lập ở miền bắc Trung Quốc. Bà là một trong hai hoàng hậu của Liêu Thế Tông (Gia Luật Nguyễn) và là mẹ ruột của Liêu Cảnh Tông (Gia Luật Hiền).

Thân thế

Năm sinh của Tiêu Tát Cát Chích không được sử sách ghi chép. Cha bà tên A Cổ Chỉ (阿古只), vốn thuộc họ Thuật Luật (述律), là em trai của Thuật Luật Bình – hoàng hậu của Liêu Thái Tổ. Như vậy, Tiêu Tát Cát Chỉ xuất thân từ một gia tộc quyền thế bậc nhất trong hoàng tộc sơ kỳ nhà Liêu.Theo Liêu sử, do Liêu Thái Tổ ngưỡng mộ Hán Cao Tổ, ông cho các gia tộc có quan hệ hôn nhân với hoàng thất đổi sang họ Tiêu (蕭), lấy theo họ của danh thần Tiêu Hà. Từ đó, phần lớn các hoàng hậu nhà Liêu đều mang họ Tiêu.

Trở thành hoàng hậu

Năm 947, khi Liêu Thế Tông còn mang tước Ung Khang vương dưới triều Liêu Thái Tông, ông nạp Tiêu Tát Cát Chỉ làm phi. Sau khi Liêu Thái Tông qua đời, Gia Luật Nguyễn được các quý tộc ủng hộ lên ngôi, tức Liêu Thế Tông.Năm 948, bà sinh hoàng tử Gia Luật Hiền, người sau này trở thành Liêu Cảnh Tông. Ngoài ra, bà còn sinh ba công chúa là Gia Luật Hòa Cổ Điển, Gia Luật Quán Âm và Gia Luật Tát Lạt.Năm 950, Liêu Thế Tông lập Tiêu Tát Cát Chỉ làm hoàng hậu, dù trước đó ông đã có một hoàng hậu khác là Trinh hoàng hậu. Việc hai hoàng hậu cùng tồn tại trong một triều là hiện tượng hiếm gặp, phản ánh đặc điểm chính trị và tập tục quý tộc của nhà Liêu thời kỳ đầu.

Qua đời

Năm 951, Gia Luật Sát Cát (耶律察割), một thân vương trong hoàng tộc, phát động binh biến và sát hại Liêu Thế Tông. Trong biến cố này, Tiêu Tát Cát Chỉ cũng bị giết, khi bà vừa sinh công chúa út không lâu. Bà qua đời khi còn rất trẻ, để lại hoàng tử Gia Luật Hiền mới ba tuổi.

Truy phong và đánh giá

Sau khi cuộc chính biến bị dẹp yên, hoàng đế kế vị là Liêu Mục Tông truy phong cho bà thụy hiệu Hiếu Liệt (孝烈).Năm 969, khi con trai bà là Liêu Cảnh Tông lên ngôi, ông an táng bà cùng Trinh hoàng hậu tại núi Y Ốc Lữ và cho dựng miếu thờ. Đến năm 1052, dưới triều Liêu Hưng Tông, thụy hiệu của bà được đổi thành Hoài Tiết (懷節).Trong sử sách, Tiêu Tát Cát Chỉ được xem là một hoàng hậu đoản mệnh nhưng có địa vị đặc biệt, bởi bà là mẹ của một hoàng đế nhà Liêu và thuộc dòng dõi trực tiếp của gia tộc hoàng hậu quyền lực nhất triều đại này.

Tham khảo

• 遼史 (bằng tiếng Trung). Quyển 5, 8, 20, 65, 71. 北京: 中華書局.
• 資治通鑑 (bằng tiếng Trung). Quyển 286, 287. 北京: 中華書局.