Thành viên:ThomasDracoLucitor/nháp
Phiên âm tiếng Nga bằng tiếng Việt Thành viên:ThomasDracoLucitor/nháp
Nguyên âm
| Chữ cái | IPA trọng âm[1] | Phiên âm trọng âm (Có thể để sắc) |
|---|---|---|
| а | а | а |
| э | ɛ | e |
| и | i | y (phân biệt với "i" của các âm ngạc hóa) |
| ɨ | ư (sau giới từ, hoặc từ kết thúc bằng phụ âm mạnh) | |
| о | o | ô |
| у | u | u |
| я | ja | gia, i-a ("gi" khi đứng đầu âm tiết, "i(-)" khi ở giữa âm tiết) |
| е | jɛ | gie, ie (đọc tách)/iê/yê ("gi" khi đứng đầu âm tiết, "i(-)" khi ở giữa âm tiết) |
| ё (luôn có trọng âm) | jo | giô, iô (đọc tách) ("gi" khi đứng đầu âm tiết, "i(-)" khi ở giữa âm tiết) |
| ю | ju | giu, i-u (đọc tách) ("gi" khi đứng đầu âm tiết, "i(-)" khi ở giữa âm tiết) |
| ы | ɨ | ư |
| Chữ cái | IPA thường[1] | Phiên âm thường |
|---|---|---|
| а | ʌ (đứng đầu / liền trước âm tiết có trọng âm) | â/ơ ("â" cho trường hợp có chữ cái phía sau đặt được với "â", "ơ" cho các trường hợp khác) |
| ə (trước âm tiết liền trước âm tiết có trọng âm, hoặc sau âm tiết có trọng âm, hoặc trong giới từ) | ơ | |
| ɪ (đi sau "ч" hoặc "щ" và nằm trước âm tiết có trọng âm) | êi (đọc tách) | |
| э | ɪ | êi (đọc tách) |
| ɨ (sau giới từ, hoặc từ kết thúc bằng phụ âm mạnh) | ư | |
| и | ɪ | êi (đọc tách) |
| ɨ (sau giới từ, hoặc từ kết thúc bằng phụ âm mạnh) | ư | |
| о | ʌ (đứng đầu / (gồm cả giới từ) liền trước âm tiết có trọng âm) | â/ơ ("â" cho trường hợp có chữ cái phía sau đặt được với "â", "ơ" cho các trường hợp khác) |
| ə (trước âm tiết liền trước âm tiết có trọng âm, hoặc sau âm tiết có trọng âm, hoặc trong giới từ) | ơ | |
| o (từ mượn) | ô | |
| у | ʊ | ưu |
| я | (j)ɪ | giêi (đọc tách "giê" và "i"), iêi |
| ə (sau âm tiết có trọng âm) | ơ | |
| е | (j)ɪ | giêi, iêi (đọc tách) |
| ɪ (sau âm tiết có trọng âm) | êi (đọc tách) | |
| ю | jʊ | giưu (đọc tách "gi" và "ưu"), iưu (đọc tách "i" và "ưu") |
| ы | ɨ | ư |
| аа | ʌʌ | ơâ, ơơ ("â" cho trường hợp có chữ cái phía sau đặt được với "â", "ơ" cho các trường hợp khác) |
| ао | ||
| оа | ||
| оо |
Phụ âm
| Chữ cái | Phụ âm | Phiên âm mạnh - phiên âm yếu |
|---|---|---|
| б | b | b - b(i) |
| в | v | v - v(i) |
| г | g | g/gh - gh(i) |
| д | d | đ - đ(i) |
| ж | ʐ | gi-r (không có âm yếu) |
| з | z | d - d(i) |
| к | k | c/k - k(i) |
| л | l | l - l(i) |
| м | m | m - m(i) |
| н | n | n - n(i) |
| п | p | p - p(i) |
| р | r | r - r(i) |
| с | s | x - x(i) |
| т | t | t - t(i) |
| ф | f | ph - ph(i) |
| х | x | kh - kh(i) |
| ц | ts | tx (không có âm yếu) |
| ч | t͡ɕ | ch(i) (không có âm mạnh) |
| ш | ʃ | s (không có âm yếu) |
| щ | ɕ | sch(i) (không có âm mạnh) |
Lưu ý
- Các chữ cái viết dính, nếu không có trong chính tả tiếng Việt (như êi, iêi) thì đọc tách từng phần ra nhưng vẫn đọc nhanh.
- Dấu "-" dùng để tách từng âm tiết ra. Ngoài ra, khi một phụ âm đi kèm với dấu "-" (thường đi sau nguyên âm có dấu sắc) thì đọc nối âm trước đó với phụ âm đi kèm.
- Phụ âm đi với chữ "i" là phụ âm ngạc hóa.
Ví dụ
Gốc (dịch) - GOST 7.79 2000(B) - Phiên âm
- Полити́ческое бюро́ Центра́льного комите́та Коммунисти́ческой па́ртии Сове́тского Сою́за (Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô) - Politicheskoe byuro Czentral'nogo komiteta Kommunisticheskoj partii Sovetskogo Soyuza - Pơ-lêi-tý-chêi-xkô-giêi biưu-rố Txi-êin-t-rá-li-nơ-gơ cơ-mêi-tiế-ta Câm-mưu-nêí-xtí-chêi-xkôi pá-rty Xô-viết-xcơ-gơ Xơ-giứu-da.
Бы́стро несе́тся вниз по тече́нию краси́вый и си́льный парохо́д и ме́дленно дви́жутся навстре́чу ему́ берега́ могу́чей краса́вицы Во́лги. Всю́ду блеск воды́, всю́ду просто́р и свобо́да; ве́село-зелёны луга́ и ла́сково-я́сно голубо́е не́бо; в споко́йном движе́нии воды́ чу́ется сде́ржанная си́ла; в не́бе над не́ю сия́ет ще́дрое со́лнце ма́я; во́здух напо́ен сла́дким за́пахом хво́йных дере́вьев и све́жей листвы́. А берега́ всё иду́т навстре́чу, ласка́я глаза́ и ду́шу свое́й красото́й, и всё но́вые карти́ны открыва́ются на них. (М. Го́рький)
By'stro nesetsya vniz po techeniyu krasivy'j i sil'nyj paroxod i medlenno dvizhutsya navstrechu emu berega moguchej krasavicy' Volgi. Vsyudu blesk vody', vsyudu prostor i svoboda; veselo-zelyony' luga i laskovo-yasno goluboe nebo; v spokojnom dvizhenii vody' chuetsya sderzhannaya sila; v nebe nad neyu siyaet shchedroe solncze maya; vozdux napoen sladkim zapaxom xvojny'x derev'ev i svezhej listvy'. A berega vsyo idut navstrechu, laskaya glava i dushu svoej krasotoj, i vsyo novy'e kartiny' otkry'vayutsya na nix. (M. Gor'kij)
Cải cách chính tả của t (?) Thành viên:ThomasDracoLucitor/nháp
Hệ thống chính tả tiếng Việt bằng chữ Latinh hiện nay có thể coi là khá khoa học và giản tiện. Quy tắc của nó là một ký hiệu ghi một âm, nói sao thì ghi vậy nên khá tiện lợi cho người sử dụng. Tuy nhiên, nó vẫn còn tồn tại một số điểm bất cập, mà dù không quá lớn nhưng vẫn tạo nên một sự...không hoàn hảo trong việc ghi chép, ít ra là t nghĩ thế.
Hơn 2 năm trước thì t đã nghĩ đến việc là viết lại tiếng Việt bằng một hệ thống chính tả khác biệt so với hệ thống chính tả bình thường. Ban đầu thì t chỉ làm cho vui, nhưng mà sau đó thì t bắt đầu tìm hiểu nghiêm túc về hệ thống ký âm của tiếng Việt và dần dần hoàn thiện phiên bản chính tả của t. Thực sự là nhìn nó rất khác so với chính tả bình thường của tiếng Việt, nhưng mà nếu quen r thì khá chắc là đọc rất là tiện.
I. DẤU THANH
Dấu thanh thì t không sửa đổi gì cả. Ký hiệu hiện tại là quá đủ và hợp lý r.
II. ÂM ĐẦU
Có tổng cộng 22 âm đầu trong tiếng Việt được biểu thị bằng chữ cái, tất cả đều là phụ âm. T sẽ sửa đổi kha khá chỗ như sau:
1. C, K, Q; CH VÀ TR
- C, K VÀ Q: 3 chữ cái này chỉ dùng để biểu thị đúng 1 âm là /k/. Trong đó, "c" biểu thị âm /k/ trong các trường hợp bình thường, "k" biểu thị âm /k/ trước các chữ "i, y, e, ê" còn "q" biểu thị âm /k/ trước âm đệm /w/ biểu thị bằng chữ "u", tạo thành cụm "qu" /kw/ (từ Nam Trung Bộ trở xuống thì là /w/, "q" không đọc). Theo t thì cả ba chữ này gộp lại thành duy nhất một chữ "k" là hợp lý nhất, bởi chữ "k" cũng là ký hiệu ngữ âm của âm /k/ (âm tắc ngạc mềm vô thanh), "qu" thì t sẽ chủ trương viết thành "kw" (Xem thêm phần âm đệm ở dưới). Vậy "c" và "q" thì sao?
- CH VÀ TR: Thiết nghĩ, "c" nên được sử dụng biểu thị âm /c/ (biểu thị bằng "ch") với lý do tương tự như trên. Còn "q" thì t nghĩ là nên được dùng để thay thế âm /ʈ/ (âm tắc quặt lưỡi vô thanh). Thực tế thì chữ "q" trong đa số các ngôn ngữ là biểu thị âm /k/, nhưng cũng có số ít như Bính âm thì dùng "q" biểu thị âm /t͡ɕʰ/, hay tiếng Albania dùng để biểu thị âm /c/. Hai âm vừa nói thì khá gần với âm tắc quặt lưỡi vô thanh, và t nghĩ việc ký âm như này là hợp lý và gọn hơn so với dùng "ch" và "tr".
Tóm lại: c, k, q = k, ch = c, tr = q.
2. D, GI, Đ, T, TH
- D VÀ Đ: T ghét việc dùng "d" biểu thị âm /z/ hoặc /j/ (tùy vùng miền có cách đọc khác nhau), bởi "d" hầu hết chỉ biểu thị âm /d/. Do đó, t đổi "d" thành "z" và "đ" thành "d". Đồng thời, t quy ước luôn là "d" sẽ thành "z" còn "gi" sẽ thành "j" (xem ở dưới).
- GI: Tại sao "gi" lại thành "j"? Bởi "gi" từng được dùng để biểu thị âm /ʝ/ (âm xát ngạc cứng hữu thanh), còn "gi" ngày nay thì có cùng cách đọc với "d" (tùy vùng miền). Song, về mặt chính tả thì vẫn khác nhau nên không thể quy "d" và "gi" vào chung một chữ được, nên t mới đưa ra quy ước trên là d = z và gi = j. Lại còn tiết kiệm một chữ "i" mà còn tránh được sai sót (Ví dụ, chữ "gia" đọc là "gi + a" nhưng cũng có thể đọc là "gi + ia" ấy. Dù là không ai đọc thế nhưng mà cũng nên đơn giản hóa lại).
- T VÀ TH: "đ" bây giờ đã thành "d" nên chữ "đ" sẽ được t dùng cho chữ "t". Tại sao á? Bởi chữ "t" giờ đây sẽ được dùng để biểu thị âm /tʰ/ (âm tắc lợi hữu thanh, bật hơi) biểu thị bằng chữ "th". Thế là tiết kiệm được 1 chữ "h". Cái này thì thực ra t lấy ý tưởng trong Bính âm, "d" biểu thị âm /t/ còn "t" biểu thị âm /tʰ/.
Tóm lại: d = z, gi = j, đ = d, t = đ, th = t.
3. G - GH, NG - NGH
- G VÀ GH: "g" dùng để ghi âm /ɣ/ (âm tắc tiểu thiệt vô thanh) trong trường hợp bình thường, còn "gh" là khi đứng trước "i, e, ê" (bỏ qua "y" đi bởi chả ai "ghy" cả), tránh nhầm lẫn với "gi". Tuy vậy, bởi "gi" giờ đây đã thành "j" nên cũng không còn cớ gì để "gh" tồn tại nữa, do đó "g" với "gh" đồng loạt viết là "g".
- NG VÀ NGH: Cả hai dùng để ghi âm /ŋ/ (âm mũi ngạc mềm hữu thanh, với cùng quy tắc như trên. Tuy nhiên, "ngh" là cái cụm vô dụng nhất trong tiếng Việt, bởi chả ai đọc "ngi" là "n+gi+i" cả mà phải viết là "nghi", dài dòng lại còn bất hợp lý. Nhưng nếu viết cả hai cụm thành "ng" thì cũng chưa hợp lý, bởi "ng" cũng là hai chữ mà chỉ biểu thị một âm. Do đó, t xài luôn một chữ mới: ǵ. Chữ này xuất hiện khá ít và biểu thị chủ yếu là âm /ɣ/ trong bảng chữ cái tiếng Macedonia (Latin). Dẫu vậy, t sẽ dùng chữ "ǵ" này để biểu thị âm /ŋ/.
Tóm lại: g/gh = g, ng/ngh = ǵ.
4. LẶT VẶT
- PH: "ph" thành "f". Không cần nói thêm, bởi âm /pʰ/ bật hơi đã biến mất gần như hoàn toàn khỏi tiếng Việt và thay thế bằng âm /f/.
- NH: "nh" thành "ñ". Thay chữ "h" bằng dấu "~" như tiếng Tây Ban Nha.
- S VÀ X: "s" vốn dùng để biểu thị âm /ʂ/ ở Nam Bộ mà hiện cũng khá hiếm. Tuy nhiên, t không nghĩ là nên quy cả "s" và "x" thành một chữ "s", mà những chữ có "s" sẽ thành "ś" (cho đồng bộ với "ǵ" ở trên) và "x" thành "s".
- KH: "kh" thành "x". Thực ra thì vẫn có nơi đọc "kh" là /kʰ/, nhưng thiết nghĩ dùng chữ "x" (ký hiệu của âm xát không xuýt ngạc mềm vô thanh) tiện hơn là viết tới hai chữ để biểu thị một âm.
Tóm lại: ph = f, nh = ñ, s = ś, x = s, kh = x.
II. ÂM ĐỆM
Có 2 ký hiệu dùng để biểu thị âm đệm /w/ là "o" và "u". "o" được sử dụng trước các chữ biểu thị nguyên âm "a", "ă" và "e", trong khi "u" trước các chữ "â", "ơ", "ê", "y" và trước các nguyên âm khi đứng sau chữ "q". Tuy nhiên, việc gộp hai chữ này bằng một chữ "w" sẽ tiện lợi hơn.
Nhân đây, cũng phải nói đến chữ "quốc". Chữ này đặc biệt ở chỗ là có âm đệm /w/ trước âm chính /uə/, điều mà không thể diễn ra ở bất cứ âm tiết nào khác.