Thành viên:An Lạc Sơn/Bản nháp
Hà Giao tên thật là Đặng Phùng Mãi (1937 - 2011). Ông là nhà báo, nhà thơ, nhà nghiên cứu văn hóa văn nghệ dân gian (folklore).
Tiểu sử
Nhà báo Hà Giao sinh ra trong một gia đình nông dân trí thức yêu nước. Cha là Đặng Huỳnh. Mẹ là Huỳnh Thị Điển. Gia đình có 8 anh chị em, tất cả đều tham gia cách mạng chống Pháp, Mỹ. Trong số anh chị em, có 5 người là liệt sỹ.
Tuổi thơ của ông gắn liền với vùng nông thôn Tiên An, xã Vĩnh Hòa, huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Nghĩa Bình (nay là tỉnh Bình Định).
Trước năm 1975, ông từng là chính ủy Quân khu V, phóng viên chiến trường của Tạp chí Văn nghệ Quân Giải phóng (Cơ quan tuyên truyền của Bộ đội Việt Nam thời kỳ chống Mỹ), cán bộ Đài PC 90 (Đài phát thanh giải phóng của cách mạng Việt Nam tại Hà Nội).
Sau giải phóng hoàn toàn Việt Nam 30/4/1975, ông từ Hà Nội trở về tỉnh Bình Định và được sắp xếp làm cán bộ phòng văn hóa quần chúng (Sở Văn hóa Thông tin và Thể thao), Phó Giám đốc Trung tâm Văn hóa Thông tin tỉnh Bình Định, Thường trực Hội Nhà báo tỉnh Bình Định.
Bút danh
Sinh thời, nhà báo Hà Giao từng cho biết, bút danh Hà Giao là tên một bến sông của sông Kôn (bắt nguồn từ Tây nguyên chảy về miền biển, đi qua huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định). Bến sông Hà Giao là nơi gắn liền với tuổi thơ của ông.
Tham gia kháng chiến
Thời niên thiếu, ông theo cách mạng hoạt động kháng chiến tại vùng núi Vĩnh Thạnh. Khi trưởng thành, ông trở thành biên chế của lượng lực vũ trang địa phương và sau đó gia nhập và Quân Khu V (Quân khu V là đơn vị vũ trang trực thuộc Bộ Quốc phòng Việt Nam, đóng quân tại miền Trung Tây nguyên).
Ông có nhiều thành tích trong kháng chiến nên được Nhà nước tặng thưởng 2 Huân chương: Huân chương Kháng chiến hạng nhất; Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng ba.
Gia đình
Ông có 3 người vợ và 4 người con. Vợ đầu là Nguyễn Thị Xuân (sinh 1940, liệt sỹ), có con chung là Đặng Hồng Giang (cán bộ Công an tỉnh Bình Định). Vợ thứ 2 là Phạm Thúy Hường (sinh 1942), con chung là nhà báo Đặng Trường Sơn (bút danh Lê Sơn). Vợ thứ 3 là Nguyễn Thị Miên (sinh 1945) có 2 con chung, gồm: Đặng Lam Kiều và Đặng Lam Điền.
Từ Hà Nội trở về Bình Định, ông thường trú tại phường Lê Hồng Phong, thành phố Quy Nhơn.
Sự nghiệp văn hóa văn nghệ
Ngoài công việc chính viết báo, làm thơ, ông còn tham gia nhiều hoạt động ở nhiều lĩnh vực văn hóa văn nghệ cấp tỉnh và trung ương. Ông là hội viên của nhiều tổ chức, như: Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam, Hội Nhà báo Việt Nam, Hội Văn học - Nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam.
Trong sự nghiệp văn chương, ông đã đóng góp nhiều tác phẩm ở các thể loại về thơ, trường ca, truyện ký. Về thơ, có các tập thơ đã in: Giọt mưa, Tấm áo vỏ cây, Từ Krông Bung, Nắng tím, Ðất tháp mơ, Cái rựa, Ngôi sao rừng dừa.
Về nghiên cứu văn hóa, văn nghệ dân gian có các tập truyện đã in: Truyện cổ Bahnar Kriêm, Dyông Wiwin; Chàng Dyông; Sử thi Bahnar Kriêm tập 1, tập 2; Sử thi Bahnar Konhđeh tập 1, tập 2; Hơamon Bahnar Konhđeh; Hơamon Bahnar Giolơng; Câu hò bên sông Kôn; Văn nghệ Dân gian vùng biển Bãi ngang.
Ông đoạt nhiều giải thưởng cấp tỉnh và cấp Nhà nước: Giải Ba của Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam (1995); Giải Khuyến khích của Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội VH&NT Việt Nam (1996); Giải Ba của Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam (1998); Giải Nhì B của Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam (2001); Giải Ba B của Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam (2002); Giải A Giải thưởng của Hội VH&NT các dân tộc thiểu số Việt Nam (2004); Một số giải thưởng Giải VH&NT Ðào Tấn - Xuân Diệu (Giải B lần thứ II-2002; Giải A lần thứ III-2007; Giải A lần thứ IV- 2013).
Và sau khi mất năm 2011, ông được giải thưởng Nhà nước về văn học, nghệ thuật năm 2021 cho cụm tác phẩm: Truyện cổ Bahnar Kriêm, Sử thi Bahnar Kriêm, Sử thi Bahnar Kriêm - Bahnar Konhđeh, Hơamon Bahnar Giolơng.
Nguồn tham khảo:
https://baobinhdinh.vn/viewer.aspx?macm=18&macmp=18&mabb=157153
https://baobinhdinh.vn/viewer.aspx?macm=18&macmp=18&mabb=217289
https://nhandan.vn/nhung-ky-vat-mang-linh-hon-bat-tu-post181619.html
https://thanhnien.vn/ky-vat-cua-nhung-linh-hon-bat-tu-18517890.htm