Thành cổ Bắc Ninh
 | Nội dung của bài này hoặc đoạn này hầu như chỉ dựa vào một nguồn duy nhất. (tháng 3/2026) |
Thành cổ Bắc Ninh là di tích thành cổ quân sự tại phường Kinh Bắc, tỉnh Bắc Ninh. Thành được xây dựng bằng đá ong vào đầu thời nhà Nguyễn. Thành Bắc Ninh là một công trình phòng thủ kiên cố, nhưng đã bị quân Pháp công phá trong Trận Bắc Ninh (1884). Hiện tại di tích của thành cổ vẫn còn vài đoạn tường và hào thành.
Lịch sử
Trấn Kinh Bắc từ xưa là một khu vực quan trọng trấn giữ phía Bắc kinh thành Thăng Long. Thành trấn Kinh Bắc trước thời Nguyễn được đắp ở Đáp Cầu, thuộc huyện Võ Giàng. Tháng 2 năm Giáp Tý (1804), vua Gia Long cho dời đến xã Lỗi Đình thuộc huyện Tiên Du, trấn Kinh Bắc. Năm 1805, thành Bắc Ninh được khởi công xây dựng.
Tài liệu Bắc Ninh tỉnh Dư địa chí chép:
- ...Thành xây năm Ất Sửu (1805), chu vi 1 ngàn 77 tầm, 3 thước. Ngoài thành có hào nước vây quanh, có 3 cửa: trước, sau, bên phải, mở ra năm Ất Sửu. Cửa thành trên vuông, dưới vuông, hai bên xây tường đất, gạch đá lẫn nhau. Trên xây các tòa nhà, đều lợp ngói. Cửa bên trái xây vào khoảng năm Giáp Tuất (1814). Cửa ấy trên vuông, dưới vuông, hai bên vách đứng và trên mảnh đất ấy xây đài (nhà dài) 3 gian, lợp bằng rạ.
Thành tọa lạc tại địa phận 3 xã Đỗ Xá (huyện Võ Giàng), Khúc Toại (huyện Yên Phong) và Hòa Đình (huyện Tiên Du), đều thuộc phủ Từ Sơn, trấn Kinh Bắc (nay thuộc địa phận phường Kinh Bắc, tỉnh Bắc Ninh). Thành có chu vi 532 trượng 3 thước 2 tấc, tường thành cao 9 thước, hào rộng 4 trượng, sâu 5 thước, mở ra 4 cửa. Ban đầu, thành được đắp bằng đất, đầu thời Minh Mạng, thành được xây lại bằng đá ong, sau đó đổi xây bằng gạch.[1]
Thành được kiến trúc theo kiểu Vauban (kiểu công trình quân sự lấy theo tên kỹ sư Vauban người Pháp), tường thành bằng gạch chạy theo đường gãy khúc, nhưng tổng thể có hình vuông. Vị trí trung tâm thành nằm ở khoảng tọa độ 21°11'01" vĩ Bắc và 106°03'36 kinh Đông.
Xem thêm
Chú thích
- ↑ Đại Nam nhất thống chí, tỉnh Bắc Ninh.