Bá quyền văn hóa

Bá quyền văn hóa (Cultural hegemony) hay quyền bá chủ văn hóa là khái niệm trong triết học Mác xít chỉ về sự thống trị của một xã hội đa dạng về văn hóa dưới trướng của giai cấp thống trị vốn là những người định hình nền văn hóa của xã hội đó thông qua việc đưa ra và khẳng định về các niềm tin và lời giải thích, sự nhận thức, hệ giá trị, và phong tục tập quán sao cho thế giới quan của giai cấp thống trị trở thành chuẩn mực văn hóa được chấp nhận.^[1] Với tư cách là hệ tư tưởng thống trị phổ quát, thế giới quan của giai cấp thống trị mô tả sai lệch hiện trạng chính trị, kinh tế và xã hội như là điều tự nhiên và tất yếu, và rằng nó duy trì các điều kiện xã hội mang lại lợi ích cho mọi giai cấp trong xã hội, thay vì là những cấu trúc xã hội nhân tạo chỉ mang lại lợi ích cho giai cấp thống trị.^[2]^[3]Khi sự kiểm soát xã hội được thực hiện từ một xã hội khác, nó được gọi là chủ nghĩa đế quốc văn hóa.

Đại cương

Trong triết học và xã hội học, nghĩa đen và nghĩa bóng của thuật ngữ quyền bá chủ văn hóa bắt nguồn từ từ hegemonia (ἡγεμονία) trong tiếng Hy Lạp Cổ đại, biểu thị sự lãnh đạo và chế độ của kẻ bá quyền (hegemon).^[4] Trong khoa học chính trị, quyền bá chủ là sự thống trị về mặt địa chính trị được thực thi bởi một đế quốc, kẻ bá quyền (quốc gia lãnh đạo) cai trị các quốc gia phụ thuộc của đế quốc đó bằng mối đe dọa can thiệp, một phương tiện quyền lực ngầm định, thay vì bằng mối đe dọa cai trị trực tiếp bằng sự xâm lược quân sự, chiếm đóng và sáp nhập lãnh thổ.^[5]^[6] Học giả Antonio Gramsci đã đề xuất một sự khác biệt mang tính chiến lược giữa nền chính trị cho một chiến tranh trận địa (trậnn địa chiến) và cho một chiến tranh cơ động (vận động chiến). Chiến tranh trận địa là một cuộc đấu tranh về trí tuệ và văn hóa, trong đó người cách mạng chống chủ nghĩa tư bản tạo ra một nền văn hóa vô sản có hệ giá trị bản địa chống lại quyền bá chủ văn hóa của giai cấp tư sản. Văn hóa vô sản sẽ nâng cao ý thức giai cấp, giảng dạy lý luận cách mạng và phân tích lịch sử, và qua đó phát triển hơn nữa tổ chức cách mạng giữa các giai cấp xã hội.^[7] Triết học Mác-Lênin cho rằng hệ tư tưởng thống trị của một xã hội phản ánh lợi ích, giá trị và niềm tin của giai cấp thống trị.^[8]^(tr11) Theo học giả Antonio Gramsci thì giai cấp thống trị giành được sự thống trị về mặt hệ tư tưởng của mình thông qua việc xã hội hóa nhân dân bằng niềm tin, giá trị và phong tục tập quán của mình thông qua các thiết chế bao gồm nhà thờ, phương tiện truyền thông, tòa án và trường học.^[8] Giai cấp thống trị thiết lập quyền bá chủ văn hóa khi hệ tư tưởng của nó trở thành hệ tư tưởng thống trị và được chấp nhận, giành được "sự đồng thuận của các nhóm phụ thuộc đối với trật tự xã hội hiện tại" sao cho giai cấp thống trị không cần phải dựa hoàn toàn vào sự cưỡng chế.^[8]

Chú thích

↑ Bullock, Alan; Trombley, Stephen, Editors (1999), The New Fontana Dictionary of Modern Thought Third Edition, pp. 387–88.
↑ The Columbia Encyclopedia, Fifth Edition (1994), p. 1215.
↑ Comaroff, Jean; Comaroff, John L. (1991). Of Revelation and Revolution. ATLA Special Series. Quyển 1: Christianity, Colonialism, and Consciousness in South Africa. Chicago: University of Chicago Press (xuất bản 2008). tr. 25. ISBN 9780226114477. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 2 năm 2023. Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2020. Typically . . . the making of hegemony involves the assertion of control over various modes of symbolic production: over such things as educational and ritual processes, patterns of socialization, political and legal procedures, canons of style and self-representation, public communication, health and bodily discipline, and so on.
↑ Hassig, Ross (1994). "Mesoamerica and the Aztecs". Mexico and the Spanish Conquest (ấn bản thứ 2). Norman: University of Oklahoma Press (xuất bản 2014). tr. 28. ISBN 9780806182087. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 2 năm 2023. Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2020. The more a hegemonic empire relies on power (the perception that one can enforce one's desired goals) rather than force (direct physical action to compel one's goals), the more efficient it is, because the subordinates police themselves.
↑ Ross Hassig, Mexico and the Spanish Conquest (1994), pp. 23–24.
↑ L. Adamson, Walter (2014). Hegemony and Revolution. Echo Point Books & Media.
↑ Badino, Massimiliano (2020). Cultural Hegemony in a Scientific World. Brill.
1 2 3 Han, Rongbin (2026). Make China Great Again: Online Alt-History Fiction and Popular Authoritarianism. New York: Columbia University Press. ISBN 978-0-231-22054-5.

Tham khảo

Abercrombie, Nicholas; Turner, Bryan S. (tháng 6 năm 1978). "The Dominant Ideology Thesis". The British Journal of Sociology. 29 (2): 149–70. doi:10.2307/589886. JSTOR 589886.
Anderson, Perry (1977). "The Antinomies of Antonio Gramsci" (PDF). New Left Review. Số 100. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 18 tháng 5 năm 2015.
Beech, Dave; Andy Hewitt; Mel Jordan (2007). The Free Art Collective Manifesto for a Counter-Hegemonic Art. England: Free Publishing. ISBN 978-0-9554748-0-4. OCLC 269432294.
Bessis, Sophie (2003) Western Supremacy: The Triumph of an Idea. Zed Books. ISBN 9781842772195 ISBN 1842772198
Bullock, Alan; Trombley, Stephen, biên tập (1999), The New Fontana Dictionary of Modern Thought (ấn bản thứ 3).
Flank, Lenny (2007). Hegemony and Counter-Hegemony: Marxism, Capitalism, and Their Relation to Sexism, Racism, Nationalism, and Authoritarianism. St. Petersburg, Florida: Red and Black Publishers. ISBN 978-0-9791813-7-5. OCLC 191763227.
Gramsci, Antonio (1992), Buttigieg, Joseph A (biên tập), Prison notebooks, New York City: Columbia University Press, ISBN 978-0-231-10592-7, OCLC 24009547

Liên kết ngoài

Gramsci (archive), Marxists.
International Gramsci society.
Gramsci, journal, AU: UOW, Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 11 năm 2012, truy cập ngày 22 tháng 9 năm 2009.
Rethinking Marxism.
Rethinking Marxism: Association for economic & social analysis, EI Net, Bản gốc (review) lưu trữ ngày 21 tháng 2 năm 2013, truy cập ngày 22 tháng 9 năm 2009
Gramsci, "Selections", Prison notebooks, Marxists.
Gramsci, Prison notebooks, Marxists.

[1] Bullock, Alan; Trombley, Stephen, Editors (1999), The New Fontana Dictionary of Modern Thought Third Edition, pp. 387–88.

[TheColumbia-2] The Columbia Encyclopedia, Fifth Edition (1994), p. 1215.

[3] Comaroff, Jean; Comaroff, John L. (1991). Of Revelation and Revolution. ATLA Special Series. Quyển 1: Christianity, Colonialism, and Consciousness in South Africa. Chicago: University of Chicago Press (xuất bản 2008). tr. 25. ISBN 9780226114477. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 2 năm 2023. Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2020. Typically . . . the making of hegemony involves the assertion of control over various modes of symbolic production: over such things as educational and ritual processes, patterns of socialization, political and legal procedures, canons of style and self-representation, public communication, health and bodily discipline, and so on.

[4] Hassig, Ross (1994). "Mesoamerica and the Aztecs". Mexico and the Spanish Conquest (ấn bản thứ 2). Norman: University of Oklahoma Press (xuất bản 2014). tr. 28. ISBN 9780806182087. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 2 năm 2023. Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2020. The more a hegemonic empire relies on power (the perception that one can enforce one's desired goals) rather than force (direct physical action to compel one's goals), the more efficient it is, because the subordinates police themselves.

[5] Ross Hassig, Mexico and the Spanish Conquest (1994), pp. 23–24.

[6] L. Adamson, Walter (2014). Hegemony and Revolution. Echo Point Books & Media.

[7] Badino, Massimiliano (2020). Cultural Hegemony in a Scientific World. Brill.

[:022-8] 1 2 3 Han, Rongbin (2026). Make China Great Again: Online Alt-History Fiction and Popular Authoritarianism. New York: Columbia University Press. ISBN 978-0-231-22054-5.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]