Bước tới nội dung

NameExoWorlds

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Logo của IAU

NameExoWorlds (còn gọi là IAU NameExoWorlds) là tên của các dự án do Liên đoàn Thiên văn Quốc tế quản lý nhằm khuyến khích việc đóng góp tên gọi cho các thiên thể. Những tên gọi đó về sau sẽ được liên đoàn xem xét áp dụng chính thức.

Lần 1 (2015)

Dự án đầu tiên (có tên là NameExoWorlds I) được khởi động vào năm 2015, mục đích là để tìm ra tên dễ nhớ cho các ngôi sao và các hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời.[1] Tổng cộng đã có 573.242 phiếu hợp lệ được nộp bởi công chúng vào thời điểm kết thúc cuộc thi ngày 31 tháng 10 năm 2015, và đã tìm ra được trong số đó tên gọi cho 31 ngoại hành tinh cùng 14 ngôi sao.[2] Rất nhiều tên gọi được chọn dựa trên lịch sử, thần thoại và văn học thế giới.[3]

Danh sách kết quả[4]

LoạiTên khoa họcTên được phê duyệtQuốc gia
Sao14 AndromedaeVeritate Canada
Hành tinh14 Andromedae bSpe
Sao18 DelphiniMusica Nhật Bản
Hành tinh18 Delphini bSpe
Sao42 DraconisFafnir Hoa Kỳ
Hành tinh42 Draconis bOrbitar
Sao47 Ursae MajorisChalawan Thái Lan
Hành tinh47 Ursae Majoris bTaphao Thong
47 Ursae Majoris cTaphao Kew
Sao51 PegasiHelvetios Thụy Sĩ
Hành tinh51 Pegasi bDimidium
Sao55 CancriCopernicus Hà Lan
Hành tinh55 Cancri bGalileo
55 Cancri cBrahe
55 Cancri dLipperhey
55 Cancri eJanssen
55 Cancri fHarriot
Hành tinhEpsilon Tauri bAmateru Nhật Bản
Hành tinhIota Draconis bHypatia Tây Ban Nha
SaoEpsilon EridaniRan Hoa Kỳ
Hành tinhEpsilon Eridani bAEgir
Hành tinhGamma Cephei bTadmor Syria
Hành tinhFomalhaut bDagon Hoa Kỳ
SaoHD 104985Tonatiuh Mexico
Hành tinhHD 104985 bMeztli
SaoHD 149026Ogma Pháp
Hành tinhHD 149026 bSmertrios
SaoHD 81688Intercrus Nhật Bản
Hành tinhHD 81688 bArkas
SaoMu AraeCervantes Tây Ban Nha
Hành tinhMu Arae bQuijote
Mu Arae cDulcinea
Mu Arae dRocinante
Mu Arae eSancho
Hành tinhPollux bThestias Úc
SaoPSR 1257+12Lich Ý
Hành tinhPSR 1257+12 bDraugr
PSR 1257+12 cPoltergeist
PSR 1257+12 dPhobetor
SaoUpsilon AndromedaeTitawin Maroc
Hành tinhUpsilon Andromedae bSaffar
Upsilon Andromedae cSamh
Upsilon Andromedae dMajriti
SaoXi AquilaeLibertas Nhật Bản
Hành tinhXi Aquilae bFortitudo

Lần 2 (2019)

Tháng 6 năm 2019, dự án thứ hai (có tên là NameExoWorlds II) được khởi động nhân dịp kỉ niệm 100 năm thành lập IAU. Dự án có tên gọi chính thức là IAU100 NameExoWorlds,[5][6] chào đón các quốc gia từ khắp nơi trên thế giới gửi về tên gọi cho các ngoại hành tinh và sao chủ của chúng.[7][8] Mỗi quốc gia được quyền đặt tên cho một ngôi sao và một hành tinh của nó, và người dân sẽ nộp lên những cái tên để chọn ra người thắng cuộc.

Ảnh quảng bá dự án NameExoWorlds 2019 của Liên đoàn Thiên văn Quốc tế (IAU)

Danh sách kết quả[9]

Hệ saoTên saoTên hành tinhQuốc gia
HD 82886IllyrianArber Albania
HD 28678HoggarTassili Algeria
HD 131496ArcalísMadriu Andorra
HAT-P-14FranzSissi Áo
HD 48265NosaxaNaqaỹa Argentina
WASP-39MalmokBocaprins Aruba
HD 152581MahsatiGanja Azerbaijan
HD 86081BibhāSantamasa Ấn Độ
BD+14 4559SolarisPirx Ba Lan
HD 148427TimirTondra Bangladesh
HD 73534GakyidDrukyul Bhutan
HD 49674NerviaEburonia Bỉ
HD 63765TapecueYvaga Bolivia
HD 206610BosonaNaron Bosnia và Herzegovina
HD 45652LusitâniaViriato Bồ Đào Nha
WASP-15NyamienAsye Bờ Biển Ngà
HD 23079TupiGuarani Brazil
HD 179949GumalaMastika Brunei
WASP-21TangraBendida Bulgaria
HD 30856MouhounNakanbé Burkina Faso
HIP 79431SharjahBarajeel Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất
HD 136418NikawiyAwasis Canada
HD 164604PincoyaCaleuche Chile
HD 93083MacondoMelquíades Colombia
HD 221287PoeravaPipitea Quần đảo Cook
WASP-17DìwöDitsö̀ Costa Rica
HD 75898StriborVeles Croatia
BD-17 63FelixvarelaFinlay Cuba
HD 168746AlasiaOnasilos Síp
XO-5AbsolutnoMakropulos Cộng hòa Séc
HD 100655Lệ[10]Thủy Sa Liên Đài Bắc Trung Hoa
HAT-P-29MuspelheimSurt Đan Mạch
WASP-6MárohuBoinayel Cộng hòa Dominica
HD 6434NenqueEyeke Ecuador
HD 52265CitaláCayahuanca El Salvador
XO-4KoitHämarik Estonia
HD 16175BunaAbol Ethiopia
HAT-P-38HornaHiisi Phần Lan
HD 8574BélénosBélisama Pháp
HD 208487ItondaMintome Gabon
HD 32518MagoNeri Đức
HD 181720SikaToge Ghana
HAT-P-42LernaIolaus Hy Lạp
WASP-22TojilKoyopa' Guatemala
HD 1502CitadelleIndépendance Haiti
HD 212771LionrockVictoriapeak Hồng Kông, Trung Quốc
HD 98219HunahpúIxbalanqué Honduras
HAT-P-2HunorMagor Hungary
HD 109246FuniFold Iceland
HD 117618DofidaNoifasui Indonesia
HD 175541KavehKavian Iran
HD 231701UrukBabylonia Iraq
HAT-P-36TuirenBran Ireland
HAT-P-9TevelAlef Israel
HD 102195FlegetonteLete Ý
HD 145457KamuyChura Nhật Bản
WASP-80PetraWadirum Jordan
HD 83443KalausiBuru Kenya
HD 118203LiesmaStaburags Latvia
HD 192263PhoeniciaBeirut Liban
TrES-3PipoltrUmbäässa Liechtenstein
HAT-P-40TaikaVytis Lithuania
HD 45350LucilinburhucPeitruss Luxembourg
HD 153950RapetoTrimobe Madagascar
HD 20868IntanBaiduri Malaysia
HAT-P-34SansunaĠgantija Malta
WASP-72DiyaCuptor Mauritius
HD 224693AxólotlXólotl Mexico
HAT-P-21MazalaaiBambaruush Mông Cổ
WASP-161TislitIsli Maroc
HD 7199EmiwHairu Mozambique
HD 18742AyeyarwadyBagan Myanmar
HD 100777SagarmathaLaligurans   Nepal
HAT-P-6SterrennachtNachtwacht Hà Lan
HD 137388KarakaKererū New Zealand
HD 4208CocibolcaXolotlan Nicaragua
HD 43197AmadiohaEquiano Nigeria
HD 68988NástiAlbmi Na Uy
HD 173416Hi HòaVọng Thư Nam Kinh, Trung Quốc
HD 99109ShamaPerwana Pakistan
HAT-P-23MoriahJebus Palestine
WASP-79MontunoPollera Panama
HD 108147TupãTumearandu Paraguay
HD 156411InquillSumajmajta Peru
WASP-34AmansinayaHaik Philippines
HD 102117UklunLeklsullun Quần đảo Pitcairn
HIP 12961KoeiaAumatex Puerto Rico
XO-1MoldoveanuNegoiu România
HAT-P-3DombayTeberda Nga
HD 181342BelelDopere Sénégal
WASP-60MoravaVlasina Serbia
WASP-32ParumleoViculus Singapore
HAT-P-5ChasoňKráľomoc Slovakia
WASP-38IrenaIztok Slovenia
WASP-62NalediKrotoa Nam Phi
8 Ursae MinorisBaekduHalla Hàn Quốc
HD 149143RosaliadecastroRiosar Tây Ban Nha
HD 205739SāmayaSamagiya Sri Lanka
HD 102956AniaraIsagel Thụy Điển
HD 130322MönchEiger Thụy Sỹ
HD 218566EblaUgarit Syria
WASP-71MpingoTanzanite Tanzania
WASP-50ChaophrayaMaeping Thái Lan
WASP-64AtakorakaAgouto Togo
HD 96063DingolayRamajay Trinidad và Tobago
HD 192699ChechiaKhomsa Tunisia
HD 38283BubupYanyan Úc
WASP-52AnadoluGöktürk Thổ Nhĩ Kỳ
HAT-P-15BerehyniaTryzub Ukraina
WASP-13GloasCruinlagh Vương quốc Anh
HD 17156NushagakMulchatna Hoa Kỳ
HD 63454CeiboIbirapitá Uruguay
HD 85390NatashaZambia Zambia

Lần 3 (2022)

Tháng 8 năm 2022, dự án NameExoWorlds thứ ba được khởi động, và 20 ngoại hành tinh cùng sao chủ của nó đã được đặt tên, tất cả đều là mục tiêu quan sát của Kính viễn vọng Không gian James Webb.[11] Các tên gọi thắng cuộc đã được công bố vào tháng 6 năm 2023.[12]

Danh sách kết quả[13]

Hệ saoTên saoTên hành tinhQuốc gia
GJ 1214OrkariaEnaiposha Kenya
GJ 3470KaewkosinPhailinsiam Thái Lan
GJ 367AñañucaTahay Chile
GJ 436NoquisiAwohali Hoa Kỳ
GJ 486GarSu Tây Ban Nha
HAT-P-12KomondorPuli Hungary
HAT-P-26GuahayonaGuataubá Puerto Rico
HATS-72ZembraZembretta Tunisia
HD 95086AiolosLevantes Hy Lạp
HIP 65426MatzaNajsakopajk Mexico
L 168-9Đan PhượngThanh Loan Nam Kinh, Trung Quốc
LHS 3844Batsũ̀Kua'kua Costa Rica
LTT 9779UúbaCuancoá Colombia
WASP-121DilmunTylos Bahrain
WASP-166FiletdorCatalineta Tây Ban Nha
WASP-19WattleBanksia Úc
WASP-43GnomonAstrolábos România
WASP-63KosjenkaRegoč Croatia
WASP-69WouriMakombé Cameroon
WD 0806-661MaruAhra Hàn Quốc

Xem thêm

Tham khảo

  1. ↑ Overbye, Dennis (ngày 2 tháng 12 năm 2016). "Twinkle, Twinkle Little [Insert Name Here]". The New York Times. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2019.
  2. ↑ Pasachoff, Jay M.; Filippenko, Alex (ngày 11 tháng 7 năm 2019). The Cosmos: Astronomy in the New Millennium (bằng tiếng Anh). Cambridge University Press. tr. 658–659. ISBN 978-1-108-43138-5.
  3. ↑ Jones, Brian (ngày 19 tháng 10 năm 2019). Yearbook of Astronomy 2020 (bằng tiếng Anh). Pen and Sword. ISBN 978-1-5267-5328-1.
  4. ↑ "Final Results of NameExoWorlds Public Vote Released". IAU. ngày 15 tháng 12 năm 2015. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 6 năm 2018. Truy cập ngày 15 tháng 12 năm 2023.
  5. ↑ Staff (2019). "IAU100 Name ExoWorlds - name ExoWorlds II". International Astronomical Union. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 5 năm 2022. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2019.
  6. ↑ Staff (ngày 6 tháng 6 năm 2019). "Name an Exoplanet - IAU100 NameExoWorlds gives every country in the world the opportunity to name an exoplanet and its host star". International Astronomical Union. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 6 năm 2019. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2019.
  7. ↑ Overbye, Dennis (ngày 14 tháng 6 năm 2019). "So Long, Exoplanet HD 17156b. Hello ... Sauron?". The New York Times. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2019.
  8. ↑ Kaufman, Marc (ngày 7 tháng 6 năm 2019). "A Grand Global Competition to Name 100 ExoWorlds". ManyWorlds.Space. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2019.
  9. ↑ "2019 Approved Names". NameExoworlds (bằng tiếng Anh). 2019. Truy cập ngày 15 tháng 12 năm 2023.
  10. ↑ "Đài Loan đặt tên "Sazum" (Thủy Sa Liên) cho hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời". Taiwan Today. ngày 25 tháng 12 năm 2019. Truy cập ngày 16 tháng 12 năm 2023. {{Chú thích web}}: Đã bỏ qua tham số không rõ |các tác giả= (trợ giúp)
  11. ↑ "NameExoWorlds 2022". nameexoworlds.iau.org. IAU. ngày 8 tháng 8 năm 2022. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2022.
  12. ↑ "Thai names chosen for distant stars". Bangkok Post (bằng tiếng Anh). ngày 9 tháng 6 năm 2023. Truy cập ngày 17 tháng 10 năm 2023.
  13. ↑ "2022 Approved Names". NameExoworlds (bằng tiếng Anh). 2023. Truy cập ngày 15 tháng 12 năm 2023.

Liên kết ngoài

Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=NameExoWorlds&oldid=74695261”