Lý Nghĩa Phương

Lý Nghĩa Phương
Chức vụ
Vũ thần chính quyền
Tiền nhiệm	Chức vụ được thiết lập
Kế nhiệm	Trịnh Trọng Phu
Thông tin cá nhân

Lý Nghĩa Phương (李義方, 1121 – 12 tháng 1 năm 1175) là một võ thần và là người nắm quyền quân sự của triều đại Cao Ly trong giai đoạn sau binh biến năm 1170. Ông là một trong những nhân vật chủ chốt thiết lập chế độ quân nhân cầm quyền, mở đầu cho thời kỳ các võ thần thao túng triều chính Cao Ly.

Thân thế

Lý Nghĩa Phương xuất thân từ dòng họ Lý ở Toàn Châu (Jeonju). Cuối triều vua Nghị Tông, ông giữ chức quan võ phẩm bát phẩm và từng đảm nhiệm chức chỉ huy đội cận vệ hoàng gia. Trước binh biến, địa vị của ông không cao trong hệ thống quan lại.

Binh biến năm 1170

Năm 1170, trước tình trạng văn thần khinh miệt võ tướng, đời sống binh sĩ khốn khó và sự ăn chơi xa xỉ của vua Nghị Tông, Lý Nghĩa Phương cùng các võ tướng như Trịnh Trọng Phu và Lý Cao phát động binh biến, lật đổ chính quyền do văn thần chi phối.

Sau binh biến, vua Nghị Tông bị phế truất và đày ra đảo Cự Tế, em trai ông được đưa lên ngôi, tức vua Minh Tông. Lý Nghĩa Phương nhanh chóng thăng tiến, từ quan võ cấp thấp trở thành Đại tướng quân và giữ nhiều chức vụ trọng yếu trong triều đình.

Cầm quyền

Trong những năm đầu triều Minh Tông, quyền lực thực tế nằm trong tay các võ thần. Lý Nghĩa Phương lần lượt loại bỏ các đối thủ chính trị như Lý Cao và Trạch Nguyên, từ đó độc chiếm quyền lực quân sự.

Ông mở rộng vai trò của Trung Phòng (Hội đồng võ tướng), bổ nhiệm nhiều võ quan giữ các chức vụ vốn trước đây chỉ dành cho văn quan, đồng thời đàn áp mạnh mẽ giới văn sĩ chống đối. Chính sách này làm thay đổi sâu sắc cấu trúc chính trị Cao Ly.

Các cuộc nổi dậy

Trong thời gian Lý Nghĩa Phương cầm quyền, nhiều cuộc nổi dậy nổ ra, tiêu biểu là cuộc khởi binh của Kim Bồ Đường nhằm khôi phục vua Nghị Tông. Để dập tắt phong trào này, Lý Nghĩa Phương đã ra lệnh sát hại cựu vương, khiến làn sóng phản kháng càng gia tăng.

Ngoài ra còn có các cuộc nổi loạn của tăng lữ Phật giáo và cuộc khởi nghĩa của Triệu Vị Sủng tại Tây Kinh, cho thấy sự bất ổn nghiêm trọng dưới chế độ quân nhân.

Sụp đổ và cái chết

Năm 1175, do chuyên quyền, tàn bạo và gây thù chuốc oán rộng rãi, Lý Nghĩa Phương bị ám sát trong một cuộc binh biến do phe Trịnh Trọng Phu tiến hành. Sau khi ông chết, con gái ông bị phế truất khỏi địa vị Vương phi, và quyền lực trở lại tay Trịnh Trọng Phu.

Đánh giá

Sử sách ghi nhận Lý Nghĩa Phương là người đã củng cố mạnh mẽ quyền lực của giới võ thần, đẩy nhanh sự suy yếu của tầng lớp văn quan trong triều Cao Ly. Tuy nhiên, sự tàn bạo và chuyên quyền của ông cũng là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự sụp đổ nhanh chóng của chính quyền do ông dựng lên.

Xem thêm

• Cao Ly sử
• Binh biến võ thần năm 1170