Kinh tế đêm

Phố Tây Bùi Viện về đêm

Chợ Ninh Kiều về đêm

Trong quy hoạch đô thị, kinh tế đêm (Evening economy) mô tả hoạt động kinh tế diễn ra vào buổi tối sau khi nhiều người kết thúc công việc ban ngày hoặc việc học tập chính quy, chẳng hạn như ăn uống, giải trí và đời sống về đêm và có thể được mô tả bằng thuật ngữ liên quan là kinh tế ban đêm (Nighttime economy). Đây còn là một khái niệm đa chiều trong quy hoạch đô thị và quản lý kinh tế, dùng để mô tả tất cả các hoạt động kinh tế, dịch vụ và tiêu dùng diễn ra trong khung giờ từ 18 giờ tối ngày hôm trước đến 6 giờ sáng ngày hôm sau. Đây không chỉ đơn thuần là một phần mở rộng của các hoạt động ban ngày, mà là một hệ sinh thái riêng biệt với các quy luật vận hành, nhóm đối tượng khách hàng và các thách thức quản lý đặc thù. Kinh tế đêm cũng đặt ra những thách thức không nhỏ cho công tác quản lý đô thị. Vấn đề ô nhiễm tiếng ồn và rác thải, gây ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống của cư dân nội đô, các vấn đề về an ninh trật tự, tội phạm và tệ nạn xã hội thường gia tăng trong môi trường thiếu ánh sáng và có sự kích thích của đồ uống có cồn. Việc vận hành một thành phố vào ban đêm cũng đòi hỏi chi phí ngân sách lớn hơn cho lực lượng cảnh sát, y tế và giao thông công cộng.

Các hoạt động

Kinh tế đêm bao hàm một phổ rộng các hoạt động từ dịch vụ ăn uống (nhà hàng, quán bar, quán cà phê), giải trí (nhà hát, rạp chiếu phim, câu lạc bộ đêm, trình diễn nghệ thuật), mua sắm (chợ đêm, cửa hàng tiện lợi 24/7) đến các hoạt động văn hóa, thể thao và các dịch vụ công cộng hỗ trợ như giao thông, an ninh, y tế cấp cứu. inh tế ban đêm ngày càng được nhiều quốc gia chú trọng khai thác và được coi là một động lực tăng trưởng kinh tế mới. Kinh tế đêm bao gồm, nhưng không giới hạn ở:

• Ăn uống bên ngoài tại các nhà hàng, quán cà phê (café), cửa hàng thức ăn mang đi
• Thưởng thức đồ uống tại các quán rượu (pub) và quán bar
• Văn hóa và giải trí tại nhà hát, rạp chiếu phim, các sự kiện âm nhạc trực tiếp và hài kịch trực tiếp, bowling, trượt băng
• Hoạt động thể thao - các môn thể thao có khán giả bao gồm bóng đá, bóng bầu dục và đua chó thường diễn ra vào buổi tối, đặc biệt là từ thứ Hai đến thứ Sáu.
• Chăm sóc sức khỏe, cảnh sát và cứu hỏa.

Kinh tế đêm được vận hành dựa trên kinh tế của sự trải nghiệm, bao gồm các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và giải trí là trái tim của kinh tế đêm, tạo ra sức hút và bản sắc riêng cho mỗi đô thị. Bên cạnh đó là dịch vụ hỗ trợ và hạ tầng", bao gồm hệ thống giao thông công cộng đêm, chiếu sáng đô thị, và các dịch vụ vệ sinh, an ninh.

Tác động

Tăng trưởng kinh tế ở các địa phương nói riêng và quốc gia nói chung. Khai thác tốt tiềm năng kinh tế ban đêm sẽ thúc đẩy việc chi tiêu mua sắm của du khách. Thông thường chi tiêu của du khách vào ban đêm cao gấp 3-4 lần chi tiêu vào ban ngày, vì vậy sẽ tạo nguồn thu lớn cho các doanh nghiệp, các ngành dịch vụ du lịch, góp phần gia tăng GRDP của các địa phương và tăng trưởng kinh tế của quốc gia. Kinh tế ban đêm giải quyết nhu cầu việc làm cho số lượng lớn lao động phổ thông với trình độ thấp. Mặt khác, kinh tế ban đêm tạo cơ hội việc làm cho lao động nhập cư từ các địa phương khác, người lao động có thêm việc làm ngoài giờ, do đó làm tăng thu nhập cho người lao động.Lợi ích của một nền kinh tế đêm đáng kể có thể bao gồm:

• Cung cấp dịch vụ giải trí cho mọi người, điều thường được hoan nghênh sau khi kết thúc công việc trong ngày
• Tăng cường việc làm nhờ chi tiêu tại địa phương khi thúc đẩy kinh tế đêm
• Giảm thiểu loại trừ xã hội (không còn những địa điểm vắng vẽ) và tăng cường sức sống tại các thị trấn.

Hạn chế có thể bao gồm:

• Ô nhiễm tiếng ồn
• Tội phạm và/hoặc hành vi phản xã hội, đặc biệt là những nơi có liên quan đến rượu bia
• Ùn tắc giao thông

Tái thiết

Sự hình thành và phát triển của kinh tế đêm gắn liền với tiến trình đô thị hóa và sự thay đổi trong cấu trúc lao động xã hội. Hoạt động kinh tế đêm đã được sử dụng để thúc đẩy tái thiết đô thị tại các thành phố như Manchester, Newcastle upon Tyne và Dublin. Trên thế giới, kinh tế đêm đã được các nước đẩy mạnh và phát triển từ sớm, nhất là đối với những nước có thế mạnh về du lịch, để tối đa hóa nguồn thu. Với tham vọng tạo bước đột phát cho nền kinh tế Anh, Chính phủ Anh đã thành lập Hiệp hội ngành công nghiệp ban đêm (Night Time Industry Association-NTIA) để theo dõi và thúc đẩy các lĩnh vực của kinh tế đêm, kinh tế đêm đã đóng góp hàng chục tỷ bảng và tạo công ăn việc làm cho hàng triệu lao động mỗi năm tại Anh, góp phần tạo dựng một hình ảnh nước Anh năng động, cởi mở và là một trong những điểm đến quốc tế thú vị đối với khách du lịch. Tại Úc, nền kinh tế đêm hiện là động lực chính của quá trình tăng trưởng, tạo ra hơn 1,1 triệu việc làm và đóng góp 134 tỷ USD, chiếm 4% GDP (năm 2018). Campuchia thì quản lý các khu vui chơi, ăn uống tại khu vực các nhà hàng được quy hoạch bài bản, khách vào đó vui chơi sẽ trả thuế như bình thường hoặc được giảm thuế, nếu khách ăn uống bên ngoài khu đó sẽ phải chịu mức thuế cao hơn để bù lại cho chi phí quản lý của nhà nước.