Bước tới nội dung

Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Phú Mỹ

Thêm liên kết
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Phú Mỹ, hay Khu bảo tồn Phú Mỹ là khu bảo tồn thiên nhiên thuộc xã Giang Thành, tỉnh An Giang,[1] trước đây là xã Phú Mỹ, huyện Giang Thành, tỉnh Kiên Giang. Tổng diện tích khu bảo tồn là 2.700 ha (27 km2), trong đó vùng lõi rộng 1.066 ha.[2] Khu bảo tồn là nơi có hệ sinh thái đồng cỏ bàng còn sót lại duy nhất ở đồng bằng sông Cửu Long.[3]

Tổng quan khu vực

Sếu đầu đỏ - loài chim có thể nhìn thấy trong khu bảo tồn.

Khu bảo tồn cách Thành phố Hà Tiên 10 km về hướng đông bắc.[4] Hầu hết diện tích nằm theo tuyến kênh TH-6.[5] Vào năm 2016, khu bảo tồn được tổ chức thành:[5][6]

  • Vùng lõi: 940 ha
  • Vùng đệm: 1.760 ha

Trong đó có khu phục hồi sinh thái 111 ha.[6] Khu có 12 sinh cảnh đặc trưng với 7 kiểu thảm thực vật: sinh cảnh bàng - mồm mốc; sinh cảnh tràm - bàng - năn ngọt; sinh cảnh năn nỉ; sinh cảnh năn ngọt; sinh cảnh tràm - năn ngọt; sinh cảnh tràm - bàng và sinh cảnh ruộng lúa.[4] Đây là vùng sinh thái ngập nước, đất nhiễm phèn nặng.[7] Địa hình có nhiều gò đất nhỏ, lượng mưa trung bình 2.250 mm/năm.[4] Khu có thời tiết cực đoan như nắng gắt, khô hạn và dông.[4]

Đa dạng sinh học

Theo Cục bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học vào năm 2023, khu có 472 loài, bao gồm 134 taxa phiêu sinh thực vật, 69 loài phiêu sinh động vật, 7 loài động vật đáy, 39 loài nhện, 65 loài côn trùng thủy sinh; 23 loài cá; 23 loài lưỡng cư bò sát và 132 loài chim.[8] Thực vật phổ biến là cây tràm, năn ngọt, mồm mốc, cỏ bàng,[6] cỏ năn kim.[4] Nơi đây là điểm di cư của sếu đầu đỏ hằng năm.[7] Một ghi nhận vào tháng 4 năm 2019, sếu đầu đỏ với số lượng 50 con đã kéo về đây.[9] Năm 2009, ghi nhận nhiều nhất là có khoảng 200 sếu đầu đỏ kéo về trú ngụ.[10]

Theo Nguyễn Thanh Giao và cộng sự (2022): hệ thực vật tại khu bảo tồn Phú Mỹ có tổng cộng 45 loài thuộc 37 chi, 20 họ của 2 ngành Dương xỉ (Polypodiophyta) và Ngọc Lan (Magnoliophyta). Ngành Ngọc Lan chiếm ưu thế với 43 loài, 35 chi và 18 họ. Họ Hòa thảo (Poaceae), họ Cói (Cyperaceae), họ Đậu (Fabaceae), họ Súng (Nymphaeaceae). Dạng cây thân thảo chiếm tỷ lệ cao trong 6 dạng thân chính (21 loài, chiếm 46,67%). Hai loài thực vật có tên trong Sách Đỏ Việt Nam 2007 ở mức "sẽ nguy cấp – VU" là Lúa ma (Oryza rufipogon Griff.) và Cà na (Elaeocarpus hygrophilus Kurz).[11]

Nghiên cứu của Lâm Quang Ngôn và Nguyễn Thanh Giao (2022) ghi nhận khu có 58 loài chim thuộc 34 họ, 11 bộ. Trong đó, 2 loài có tên trong Sách Đỏ Việt Nam (2007), 3 loài có tên trong Danh lục Đỏ IUCN (2021) và Công ước CITES, 4 loài có tên trong Nghị định số 06/2019/NĐ-CP ở các mức độ nguy cấp khác nhau. Bộ Sẻ (Passeriformes) được xác định có số loài nhiều nhất, với 22 loài (chiếm 37,93%). Xét về bậc họ, họ Diệc (Ardeidae) có số loài chiếm ưu thế (8 loài, chiếm 13,79%).[12]

Lịch sử

Cỏ bàng - phổ biến trong khu bảo tồn (minh họa).

Khu bảo tồn được UBND tỉnh Kiên Giang thành lập vào năm 2016, lúc đó thuộc địa phận xã Phú Mỹ, huyện Giang Thành,[6] theo Quyết định số 11/QĐ-UBND ngày 5 tháng 1.[5] Mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học, trong đó bảo tồn hệ sinh thái đồng cỏ bàng duy nhất còn sót lại ở đồng bằng sông Cửu Long và bảo tồn sếu đầu đỏ về đây trú ngụ hằng năm.[5]

Khu bảo tồn chính thức hoạt động từ tháng 7.[5] Ngày 3 tháng 12 năm 2019, UBND tỉnh Kiên Giang ra Quyết định số 2743/QĐ-UBND về việc chuyển giao Ban Quản lý khu bảo tồn từ trực thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường về trực thuộc UBND huyện Giang Thành quản lý.[5] Trong năm 2019, truyền thông báo cáo việc hơn 100 hộ dân địa phương phá rừng, mở đất để canh tác với diện tích 60 ha, đe dọa hoạt động bảo tồn.[3][9]

Năm 2024, một vụ hỏa hoạn xảy ra tại khu đất mỏ than bùn lân cận, lửa đã cháy lan sang khu bảo tồn khiến 0,2 ha đất rừng bị cháy.[13] Năm 2025, một công ty đã tổ chức trồng 10.000 cây tràm nước (Melaleuca cajuputi) trong vùng lõi khu bảo tồn.[1] Hiện nay khu bảo tồn do một đơn vị bảo vệ quản lý với diện tích 957 ha,[a] còn lại do 2 doanh nghiệp trồng tràm quản lý.[2]

Sử dụng và kinh tế

Một nghiên cứu ban đầu cho thấy hệ thực vật tại khu vực nghiên cứu có 9 nhóm công dụng với 26 loài; nhóm cây làm thuốc chiếm ưu thế với 23 loài.[11] Cỏ bàng với diện tích 822 ha được địa phương quy hoạch khai thác để cung cấp nguyên liệu cho nghề đan lát, phục vụ mục đích kinh tế địa phương.[6] Nghề đan lát chủ yếu bởi người Khmer, họ nhổ cỏ bàng về phơi khô, đập dập rồi đan cà ròn, đệm, chiếu, giỏ, nón...Có khoảng 1.000 lao động địa phương làm trong ngành nghề này với lợi nhuận 2 tỷ VND/năm.[10] Trong nhiều năm gần đây, nhiều báo cáo cho thấy cỏ bàng đang ngày càng suy kiệt và nguyên liệu này không ổn định, ngay cả số lượng sếu đầu đỏ về trú ngụ cũng ít dần.[14]

Xem thêm

  • Làng nghề truyền thống đan cỏ bàng Phú Mỹ

Ghi chú

  1. ↑ Ngày 19 tháng 5 năm 2020, Ban quản lý Khu bảo tồn Phú Mỹ được chính quyền tỉnh Kiên Giang giao đất và cấp giấy chứng nhận là đất rừng đặc dụng.[14]

Tham khảo

  1. 1 2 Thanh Nhã (ngày 1 tháng 8 năm 2025). "INSEE trồng 10.000 cây tràm tại Khu bảo tồn loài và sinh cảnh Phú Mỹ". Báo An Giang. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2025.
  2. 1 2 Nhật Huy (ngày 17 tháng 3 năm 2025). "Đàn sếu đầu đỏ 23 con về lại Khu bảo tồn Phú Mỹ". Báo Tiền Phong. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2025.
  3. 1 2 Đặng Công, Nguyên Du (ngày 27 tháng 5 năm 2019). "Nguy cơ bị xóa xổ hiển hiện từng ngày ở Khu bảo tồn loài, sinh cảnh Phú Mỹ". VTV. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2025.
  4. 1 2 3 4 5 Chí Công (ngày 20 tháng 3 năm 2025). "Vì sao khu bảo tồn Phú Mỹ thu hút sếu đầu đỏ?". Báo Tuổi Trẻ. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2025.
  5. 1 2 3 4 5 6 Huỳnh Lài (ngày 26 tháng 4 năm 2021). "Bài 1: Nguồn gốc đất khu bảo tồn". Báo Kiên Giang. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2025.
  6. 1 2 3 4 5 PV/TTXVN (ngày 14 tháng 1 năm 2016). "Kiên Giang: thành lập Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Phú Mỹ". Đại biểu nhân dân. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2025.
  7. 1 2 Thành Nhơn (ngày 12 tháng 3 năm 2025). "Kiên Giang: Sếu đầu đỏ về kiếm ăn tại khu bảo tồn loài - sinh cảnh Phú Mỹ". Báo Sài Gòn Giải Phóng. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2025.
  8. ↑ Cục bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học (ngày 30 tháng 10 năm 2023). "Khu bảo tồn loài – sinh cảnh Phú Mỹ, Kiên Giang". Cục bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2025.
  9. 1 2 Đặng Công, Nguyên Du (ngày 26 tháng 5 năm 2019). "Ngang nhiên biến khu bảo tồn Phú Mỹ thành đồng ruộng". VTV. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2025.
  10. 1 2 Lệ Hà (ngày 1 tháng 6 năm 2018). "Bảo tồn đồng cỏ bàng tại Phú Mỹ, Kiên Giang". Tạp chí Môi trường. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2025.
  11. 1 2 Nguyễn Thanh Giao, Phùng Thị Hằng, Lê Thị Diễm Mi, Huỳnh Thị Hồng Nhiên (2022). "Đa dạng thực vật bậc cao tại Khu Bảo tồn Loài - Sinh cảnh Phú Mỹ, huyện Giang Thành, tỉnh Kiên Giang". Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. 2022: 111-120. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2025.{{Chú thích tập san học thuật}}: Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
  12. ↑ Lâm Quang Ngôn; Nguyễn Thanh Giao (2022). "Nghiên cứu đa dạng thành phần loài, phân bố và bảo tồn khu hệ chim tại Khu Bảo tồn Loài - Sinh cảnh Phú Mỹ, huyện Gianh Thành, tỉnh Kiên Giang". Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. 2022: 96-105. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2025.
  13. ↑ Như Tâm (ngày 12 tháng 5 năm 2024). "Kiên Giang: Cháy hơn 10 ha khu đất mỏ than bùn và Khu bảo tồn loài Sinh cảnh xã Phú Mỹ". Báo Dân tộc. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2025.
  14. 1 2 Nguyễn Kiên (ngày 5 tháng 5 năm 2025). "Tìm giải pháp phát triển bền vững cho "vùng đất ngập nước nguyên thủy" lớn nhất ĐBSCL". Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2025.

Đọc thêm

Liên kết ngoài

Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Khu_bảo_tồn_loài_-_sinh_cảnh_Phú_Mỹ&oldid=74640586”