Cộng đồng An ninh - Chính trị ASEAN

Cộng đồng An ninh – Chính trị ASEAN (tiếng Anh: ASEAN Political – Security Community, viết tắt: APSC) là một trong ba trụ cột của Cộng đồng ASEAN được các nhà lãnh đạo các quốc gia thành viên ASEAN chấp thuận tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ chín (năm 2003). Để thực hiện đầy đủ ba trụ cột trong Hiệp ước Bali II năm 2003 vào thời điểm thành lập Cộng đồng Kinh tế năm 2015, kế hoạch cho Cộng đồng Chính trị – An ninh ASEAN (APSC) và Cộng đồng Văn hóa – Xã hội ASEAN (ASCC) đã được chấp thuận tại Cha-Am, Thái Lan vào năm 2009.

Mục đích thành lập

APSC là sáng kiến của Indonesia và được các nước thành viên khác tán thành, có mục đích thúc đẩy sự hợp tác về chính trị và an ninh toàn ASEAN. APSC không tạo ra một khối phòng thủ chung mà dựa trên cơ sở tôn trọng các nguyên tắc cơ bản của ASEAN là đồng thuận, không sử dụng vũ lực và đe dọa sử dụng vũ lực, thúc đẩy hòa bình, ổn định và hợp tác khu vực.

Các mục tiêu

APSC hướng đến mục tiêu nâng cao hợp tác chính trị, an ninh khu vực lên một tầm cao mới, với sự tham gia và đóng góp của các đối tác bên ngoài, nhằm bảo đảm cho các nước ASEAN chung sống trong hòa bình. Cộng đồng Chính trị - An ninh ASEAN së thúc đẩy cách tiếp cận toàn diện về an ninh, gồm cả các khía cạnh chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội và môi trường; tăng cường hợp tác chính trị, xây dựng và chia sẻ các chuẩn mực ứng xử chung; thúc đẩy xu hướng không sử dụng vũ lực và giải quyết mọi tranh chấp bằng biện pháp hòa bình; rộng mở quan hệ với các đối tác bên ngoài và giữ vững vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực.

Kế hoạch xây dựng

Kế hoạch xây dựng tổng thể APSC được thông qua hội nghị cấp cao 14 năm 2009. Gồm 5 lĩnh vực chính:- Hợp tác chính trị: Xây dựng và chia sẻ chuẩn mực ngăn ngừa xung đột, giải quyết xung đột, xây dựng hòa bình sau khi xung đột.- Các biện pháp tăng cường ASEAN mở rộng hợp tác bên ngoài xây dựng APSC với 3 đặc trưng chính: Một cộng đồng hoạt động theo luật lệ với các chuẩn mực chung, Một khu vực gắn kết hòa bình thịnh vượng tự cường có trách nhiệm chung, Đảm bảo an ninh toàn diện(*).(*): An ninh toàn diện là một khái niệm được sử dụng rộng rãi ở Thái Bình Dương, Thuật ngữ này đưa ra ở Nhật Bản vào những năm 70 dưới thời chính phủ OIRAN khái niệm một cách toàn diện bao gồm các mối đe dọa quân sự và phi quân sự với toàn bộ của quốc gia. ASEAN dùng khái niệm trên thay vì các mối đe dọa an ninh bên ngoài, đặc biệt là sau khi xuất hiện các cuộc đối thoại an ninh đa phương, khái niệm an ninh toàn diện được mở rộng cấp độ khu vực.- Một khu vực năng động rộng mở với bên ngoài trong một thế giới ngày càng gắn kết và tùy thuộc lẫn nhau. - Các vấn đề thách thức: Vấn đề chống khủng bố, tăng cường sự hiện diện của Mỹ ở ĐÔNG NAM Á dẫn đến sự phân cực các nước ASEAN, tranh chấp biển đông - vấn đề quân sự.

Các cơ hội, thách thức và triển vọng

Cộng đồng an ninh - chính trị ASEAN đưa lại những cơ hội, thách thức và triển vọng:

Về cơ hội, APSC tạo dựng lòng tin của các nước thành viên thông qua các cơ chế hợp tác mang tầm khu vực; giải quyết một loạt các vấn đề mang tính khu vực như tranh chấp chủ quyền lãnh thổ, an ninh, an toàn hàng hải, chủ nghĩa khủng bố, kiểm soát vũ khí, buôn bán người và vũ khí trái phép, ma túy, bệnh dịch, biến đổi khí hậu, an ninh nguồn nước, di cư và tị nạn, tình trạng mất cân đối tài chính và thương mại quốc tế. Chính cơ chế hợp tác đa phương tích cực nhận được sự ủng hộ của các nước lớn, trong đó có các nước Đông Á.

Các thách thức chính là sự đa dạng về trình độ chính trị, chênh lệch về trình độ phát triển của các nước; cơ chế và cách thức hoạt động của Cộng đồng ASEAN từ 2015 đến nay chưa tốt cùng những mâu thuẫn, xung đột nội khối chưa giải quyết hiệu quả.

Về triển vọng, APSC cam kết ngăn ngừa xung đột và xử lý các vấn đề an ninh phi truyền thống, thúc đẩy hợp tác chính trị - an ninh hiệu quả giữa các nước thành viên.

Xem thêm

• Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á
• Cộng đồng Văn hóa-Xã hội ASEAN