Bến Súc

Bến Súc là một danh xưng địa danh ở Nam Bộ Việt Nam. Địa danh nổi tiếng nhất mang tên Bến Súc có vị trí bên sông Sài Gòn, khu vực giáp giới giữa Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Tây Ninh. Nơi đây được biết đến nhiều vì là một trong 3 trọng điểm của khu vực Tam giác sắt thời Chiến tranh Việt Nam.

Từ nguyên Bến Súc

Theo các nhà ngôn ngữ học, cái tên Bến Súc có nghĩa là “bến chứa những khúc gỗ lớn”. Đây là một tên gọi bình dân phổ thông cho các bến tàu thương mại chuyên kinh doanh các loại gỗ lớn khai thác từ rừng, chủ yếu ở vùng Đông Nam Kỳ xưa, như Bến Súc bên sông Dinh (gần cầu Cỏ May, thuộc phường Bà Rịa), Bến Súc bên sông Sài Gòn (gần chợ Bến Súc, thuộc phường Tây Nam)...

Bến Súc của Tam giác sắt Bến Súc

Địa danh Bến Súc nổi tiếng nhất, xưa là một bến cảng thương mại bên bờ sông Sài Gòn. Vị trí Bến Súc nằm ở phía hữu ngạn sông Sài Gòn, trên tuyến phân giới giữa Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Tây Ninh, cách chợ Bến Súc chừng hơm 1 km và cách trung tâm phường Sài Gòn chừng 60 km về phía Bắc. Thời nhà Nguyễn, nơi đây còn có tên là Bến Gỗ, thuộc thôn Thanh Tuyền, tổng Dương Hòa Hạ, huyện Bình Dương, phủ Tân Bình, tỉnh Gia Định. Sau khi chiếm được Nam Kỳ, thực dân Pháp đã tổ chức lại hành chính ở xứ thuộc địa vừa chiếm được. Địa bàn Bến Súc ngày nay, khi đấy thuộc về thông Thành Trị, tổng Bình Thượng Thạnh, huyện Tân Minh, hạt Thanh tra (inspection) Tây Ninh. Ngày 3 tháng 2 năm 1866, cả huyện Tân Minh chuyển thuộc hạt Thanh tra Sài Gòn, đến ngày 5 tháng 6 năm 1871, thì chuyển thuộc hạt Thanh tra Thủ Dầu Một. Trương Vĩnh Ký trong Tiểu giáo trình địa lý Nam Kỳ đã mô tả: "… ở tả ngạn sông Sài Gòn ngược mất 3 giờ đồng hồ là một trung tâm buôn gỗ nổi tiếng…"

Bản đồ của Lục quân Hoa Kỳ đánh dấu Chiến khu C, Đ và Tam giác sắt, giai đoạn 1965-1967

Trong suốt thời kỳ chiến tranh giành độc lập, bất chấp những cuộc càn quét giành địa bàn của quân Pháp, những người Việt Nam ủng hộ chính phủ kháng chiến Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vẫn luôn kiếm soát khu vực phía Bắc Sài Gòn, trong đó một khu vực hình tam giác nằm trong 3 điểm nối giữa các địa danh Bến Súc - Bến Cát - Bến Dược, duy trì một sức ép thường trực vào thành phố Sài Gòn. Sang thời kỳ Chiến tranh Việt Nam, bất chấp nỗ lực phá hoại của lực lượng Hoa Kỳ và Việt Nam Cộng hòa, khu vực vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Do vị trí trọng yếu này, các tướng lĩnh người Mỹ đã gọi cho nó một cái tên rất kêu là Tam giác sắt (tiếng Anh: Iron Triangle).

Xem thêm Bến Súc

• Cầu Bến Súc
• Quận Bến Súc