Bước tới nội dung

Khác biệt giữa bản sửa đổi của “George, Công tước xứ Cambridge”

Thêm liên kết
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Duyệt lịch sử tương tác
← Thay đổi trướcThay đổi sau →

~2025-43117-5Tài khoản tạm thời đã hết hạn (thảo luận)

4 sửa đổi
lùi lại
Nội dung được xóa Nội dung được thêm vào
Trực quanMã wiki
Không có tóm lược sửa đổi
Không có tóm lược sửa đổi
Thẻ: Thêm tập tin Thêm liên kết dưới Liên kết ngoài hoặc Tham khảo
Dòng 10: Dòng 10:
| issue = [[George FitzGeorge]]<br />[[Adolphus FitzGeorge]]<br />[[Augustus FitzGeorge]]
| issue = [[George FitzGeorge]]<br />[[Adolphus FitzGeorge]]<br />[[Augustus FitzGeorge]]
| full name = George William Frederick Charles
| full name = George William Frederick Charles
| house = [[Vương tộc Hannover|Nhà Hannover]]
| house = [[Vương tộc Hannover|Nhà Hanover]]
| father = [[Vương tử Adolphus, Công tước xứ Cambridge|Adolphus, Công tước xứ Cambridge]]
| father = [[Vương tử Adolphus, Công tước xứ Cambridge|Adolphus, Công tước xứ Cambridge]]
| mother = [[Auguste xứ Hessen-Kassel]]
| mother = [[Auguste xứ Hessen-Kassel]]
Dòng 51: Dòng 51:
[[Tập tin:George - Duke of Cambridge.jpg|trái|nhỏ|Bức ảnh [[Collodion]] của Vương tử George, năm 1855 do [[Roger Fenton]] chụp.]]
[[Tập tin:George - Duke of Cambridge.jpg|trái|nhỏ|Bức ảnh [[Collodion]] của Vương tử George, năm 1855 do [[Roger Fenton]] chụp.]]
Vương tử George đã tham gia các trận đánh quan trọng trong Chiến tranh Crimea, bao gồm [[Trận Alma]] (tháng 9 năm 1854), [[Trận Balaclava]] (tháng 10 năm 1854), [[Trận Inkerman]] (tháng 11 năm 1854) và cuộc [[Bao vây Sevastopol]] (1854–1855).
Vương tử George đã tham gia các trận đánh quan trọng trong Chiến tranh Crimea, bao gồm [[Trận Alma]] (tháng 9 năm 1854), [[Trận Balaclava]] (tháng 10 năm 1854), [[Trận Inkerman]] (tháng 11 năm 1854) và cuộc [[Bao vây Sevastopol]] (1854–1855).<ref name=odnb/>

⚫
==Ghi chú==
Vào tháng 12 năm 1854, do bệnh tật, [[James Brudenell, Bá tước thứ 7 của Cardigan|Bá tước Cardigan]] trở về Malta trước rồi sau đó là về Anh; trước khi cuộc viễn chinh ở Crimea kết thúc, ông đã có mặt trở lại ở Luân Đôn.<ref>"The King and his Navy and Army" 26 March 1904</ref> Trong khi đó, [[FitzRoy Somerset, Bá tước thứ 1 của Raglan|Bá tước Raglan]] qua đời lúc 9 giờ 30 phút tối ngày 28 tháng 6 năm 1855 vì bệnh kiết lỵ; [[James Simpson|Tướng Simpson]] kế nhiệm Raglan chỉ huy ở Krym, sau đó đến lượt [[William Codrington|Tướng Codrington]]. [[Henry Hardinge, Tử tước thứ 1 của Hardinge|Thống chế Tử tước Hardinge]], người giữ chức Tổng tư lệnh kể từ năm 1852, buộc phải từ chức vào tháng 7 năm 1856 vì lý do sức khỏe.<ref>George, HRH Duke of Cambridge, Letters and Diaries, vol.1, pp.114-124</ref> (Chiến tranh Krym đã kết thúc vào tháng 3 năm 1856.)

Ngày 5 tháng 7 năm 1856, Công tước được bổ nhiệm làm "Tổng tư lệnh Lục quân" Anh (general commanding-in-chief),<ref name=heath1/> một chức vụ được đổi tên thành "Thống chế Tổng tư lệnh" (''field marshal commanding-in-chief'') vào ngày 9 tháng 11 năm 1862 và tiếp tục đổi thành Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang theo [[Sắc thư Công khai (Anh)|Sắc thư Công khai]] ngày 20 tháng 11 năm 1887.<ref>{{London Gazette|issue= 25762|page=6604|date=29 November 1887}}</ref> Trong cương vị đó, ông giữ vai trò là cố vấn quân sự tối cao cho [[Bộ trưởng Chiến tranh (Anh)|Bộ trưởng Chiến tranh]], với trách nhiệm quản lý lục quân và chỉ huy các lực lượng trên chiến trường. Ông được thăng quân hàm đại tướng vào ngày 15 tháng 7 năm 1856<ref>{{London Gazette|issue= 21902|page= 2485|date=15 July 1856}}</ref> và thăng hàm thống chế vào ngày 9 tháng 11 năm 1862.<ref>{{London Gazette|issue= 22679|page=5343|date=10 November 1862}}</ref>

=== Chính sách ===
[[Tập tin:Duke of Cambridge statue Whitehall.jpg|phải|nhỏ|Tượng cưỡi ngựa của [[Công tước xứ Cambridge]], [[Whitehall]]]]
Công tước xứ Cambridge giữ chức Tổng tư lệnh trong 39 năm.<ref name=heath1/> Trong những năm đầu nhiệm kỳ, ông khuyến khích lục quân thử nghiệm nhiều loại [[Súng carbine|carbine]] [[Hỏa khí nạp hậu|nạp đạn bằng khóa nòng]] cho kỵ binh, trong đó có một loại—[[Westley Richards]]—tỏ ra hiệu quả đến mức người ta quyết định nghiên cứu khả năng sản xuất phiên bản dành cho bộ binh. Năm 1861, 100 khẩu được phát cho 5 tiểu đoàn bộ binh; đến năm 1863, một đơn đặt hàng 2.000 khẩu được triển khai để thử nghiệm tiếp.<ref>{{cite web|url= http://www.slideshare.net/tcattermole/monkeytailsdoc|title=HBSA lecture Monday 15 March 2010 at Imperial War Museum – Westley Richards Monkeytails|date=3 June 2010|access-date=3 March 2012}}</ref> Công tước cũng tham gia vào việc thành lập [[Trường Tham mưu (Anh)|Trường Tham mưu]] và [[Trường Âm nhạc Quân đội Hoàng gia (Anh)|Trường Âm nhạc Quân đội Hoàng gia]], đồng thời trở thành thống đốc của [[Học viện Quân sự Hoàng gia Woolwich]]:<ref name=rmc/> hơn nữa, ông tìm cách cải thiện hiệu quả của quân đội bằng việc đề xuất một kế hoạch [[diễn tập quân sự]] hằng năm.<ref>{{cite news|url= http://nla.gov.au/nla.news-article1201125|title= Flogging in the Army|newspaper=The Times|date=14 January 1860|access-date=3 March 2012}}</ref> Năm 1860, ông ban hành một hệ thống mới nhằm hạn chế việc áp dụng hình phạt thể xác: binh sĩ chỉ có thể bị đánh roi trong trường hợp có hành vi nổi loạn nghiêm trọng trong thời chiến, trừ khi phạm tội đủ nặng để bị hạ xuống hạng hai, qua đó lại trở thành đối tượng bị trừng phạt thân thể. Một năm cư xử tốt sẽ đưa họ trở lại hạng nhất, có nghĩa là chỉ một nhóm nhỏ tái phạm ngoan cố mới thường xuyên bị đánh roi.

=== Phản đối cải cách ===
Dưới sự chỉ huy của Công tước, Lục quân Anh trở thành một tổ chức trì trệ và cứng nhắc. Người ta kể lại rằng ông từng quở trách một trong những cấp dưới thông minh hơn của mình bằng lời: “Trí óc ư? Ta chẳng tin vào trí óc! Ngài chẳng có chút nào, ta biết rõ đấy, thưa ngài!” Ông cũng thẳng thắn bày tỏ sự miễn cưỡng thay đổi: “Mọi việc đều có thời điểm của nó, và thời điểm để thay đổi là khi không còn cách nào khác.”<ref>{{cite web|url= http://www.tfa.net/2011/04/30/after-the-triumph-of-the-royal-wedding-now-we-need-a-stronger-monarchy/|title= After the triumph of the Royal Wedding, now we need a stronger monarchy|publisher=The Freedom Association|date= 30 April 2011|access-date=3 March 2012|url-status=dead|archive-url= https://web.archive.org/web/20120716012032/http://www.tfa.net/2011/04/30/after-the-triumph-of-the-royal-wedding-now-we-need-a-stronger-monarchy/|archive-date=16 July 2012}}</ref>

Sau các chiến thắng của Phổ trong [[Chiến tranh Pháp – Phổ]] 1870–1871, chính phủ [[Đảng Tự do (Anh)|Đảng Tự do]] của Thủ tướng [[William Ewart Gladstone]] và [[Bộ trưởng Chiến tranh (Anh)|Bộ trưởng Chiến tranh]] [[Edward Cardwell, Tử tước thứ 1 của Cardwell|Edward Cardwell]] kêu gọi tiến hành những cải cách lớn đối với quân đội.<ref>Ensor, p. 16</ref> Cardwell đã thành công trong việc thúc đẩy một số cải cách, trong đó có quy định rằng tổng tư lệnh trên danh nghĩa phải báo cáo cho [[Bộ trưởng Chiến tranh (Anh)|bộ trưởng chiến tranh]].<ref>Spiers (1994)</ref>

Công tước phản đối hầu hết các cải cách vì chúng đánh thẳng vào quan điểm cốt lõi của ông về quân đội. Theo [[Theo Aronson]], ông "kiên quyết chống lại hầu như mọi nỗ lực cải tổ hay hiện đại hóa."<ref name="Aronson">{{cite book|last1=Aronson|first1=Theo|title=Princess Alice, Countess of Athlone|date= 1981|publisher= Cassell|location= London|page= 76|url= https://docs.google.com/document/d/1XardoHUmacliRctF5vFw3lQrdVFeTYs6HIZZYJEs4do/edit?usp=sharing |access-date= 30 December 2017}}</ref> Ông lo ngại rằng lực lượng dự bị vừa mới được thành lập sẽ ít có ích trong các cuộc xung đột thuộc địa, và rằng các lực lượng viễn chinh sẽ phải rút những binh sĩ dày dạn kinh nghiệm nhất từ các tiểu đoàn trong nước để bù vào hàng ngũ. Những lo ngại này dường như được xác nhận vào năm 1873, khi [[Garnet Wolseley, Tử tước thứ 1 của Wolseley|Wolseley]] lấy quân từ các tiểu đoàn để tiến hành chiến dịch chống lại [[Chiến tranh Anh-Ashanti|Ashanti]]. Năm 1881, khi các số hiệu lịch sử của trung đoàn bị bãi bỏ và màu sắc phù hiệu được chuẩn hóa cho các trung đoàn Anh, xứ Wales, Scotland và Ireland, Công tước phản đối rằng tinh thần trung đoàn sẽ bị suy giảm; đến [[Chiến tranh thế giới thứ nhất]], phần lớn màu sắc phù hiệu đã được khôi phục, dù số hiệu trung đoàn thì không.<ref name=odnb/>

Tuy nhiên, động lực cải cách vẫn tiếp tục. [[Quốc hội Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland|Quốc hội]] đã thông qua [[Đạo luật Văn phòng Chiến tranh 1870|Đạo luật Văn phòng Chiến tranh]] năm 1870, chính thức đặt Tổng tư lệnh các lực lượng dưới quyền Bộ trưởng Chiến tranh, và năm 1871 Cardwell bãi bỏ tập quán mua bán chức vụ, vốn đã góp phần nuôi dưỡng chủ nghĩa tinh hoa trong kỷ luật và huấn luyện. Công tước xứ Cambridge kịch liệt phản đối biện pháp này, một tình cảm cũng được đa số sĩ quan chia sẻ, vì họ sẽ không còn có thể bán lại cấp bậc khi giải ngũ.<ref name=odnb/>

Áp lực cải cách ngày càng gia tăng khi Công tước xứ Cambridge già đi; đồng minh mạnh mẽ nhất của ông là người chị họ, [[Nữ hoàng Victoria]]. Dù Nữ hoàng kiên quyết đòi cải cách, bà cũng đồng thời bảo vệ các Lữ đoàn Cận vệ Hoàng gia cùng truyền thống lâu dài của họ. Năm 1890, một ủy ban hoàng gia do [[Spencer Cavendish, Công tước thứ 8 của Devonshire|Hartington]] (sau này là Công tước xứ Devonshire thứ 8) đứng đầu đã chỉ trích việc quản lý [[Bộ Chiến tranh (Anh)|Bộ Chiến tranh]] và khuyến nghị phân quyền từ Tổng tư lệnh xuống các sĩ quan quân sự cấp dưới.<ref name=odnb/> Nhiều nhà cải cách chống lại Công tước đã liên kết lại với nhau, bao gồm [[Henry Campbell-Bannerman]] và [[Henry Petty-Fitzmaurice, Hầu tước thứ 5 xứ Lansdowne|Lansdowne]], các Bộ trưởng Chiến tranh thuộc Đảng Tự do và Bảo thủ trong giai đoạn 1892–1900. Các tướng lĩnh hàng đầu mong muốn thay thế Công tước là Wolseley, [[George Buller|Buller]] (1802–1884), [[Frederick Roberts, Bá tước thứ 1 xứ Roberts|Roberts]] (1832–1914) và [[Vương tử Arthur, Công tước xứ Connaught và Strathearn|Công tước xứ Connaught]] (1850–1942). Công tước xứ Cambridge buộc phải từ chức vào ngày 1 tháng 11 năm 1895, và được kế nhiệm bởi Wolseley.<ref>Brian Bond, "The Retirement of the Duke of Cambridge", ''Journal of the Royal United Services Institute for Defence Studies'' (1961), Vol. 106 Issue 624, pp. 544–553.</ref> Khi từ chức, ông được phong danh hiệu “Đại tá Danh dự Tối cao” (honorary colonel-in-chief) của các lực lượng vũ trang.<ref>{{London Gazette|issue= 26676|page= 5922|date=1 November 1895}}</ref>

Nhà sử học [[Correlli Barnett]] quy trách nhiệm cho Công tước về những thất bại của Anh trong [[Chiến tranh Boer thứ hai]] (1899&ndash;1902), nhấn mạnh tình trạng "thiếu tổ chức, sĩ quan thì hời hợt và thiếu hiểu biết, binh lính trong hàng ngũ kém chất lượng" cũng như việc "những người lính bị huấn luyện thành các động tác máy móc [trái ngược với người Boer] vốn sử dụng súng trường một cách linh hoạt, chủ động."<ref>
Correlli Barnett, [https://books.google.com/books?id=NzhnAAAAMAAJ ''Britain and Her Army 1509-1970: A Military, Political and Social Survey''] (1970) p. 340.</ref>

== Bạn với Haig =
Trong suốt sự nghiệp dài của mình, Công tước đã góp phần thúc đẩy con đường thăng tiến của [[Douglas Haig, Bá tước thứ 1 xứ Haig|Douglas Haig]], một sĩ quan trẻ tài năng và có năng lực, người đã nhờ [[Trường Tham mưu (Anh)|Trường Tham mưu]] mà được thăng chức. Với tư cách Tổng tư lệnh, Công tước có thể cho phép bất kỳ ứng viên nào vào học tại trường miễn là họ vượt qua ba trong tám bài kiểm tra. Haig, vốn cũng quen biết với [[Evelyn Wood]], đã rời sang Ấn Độ vào năm 1893, khi biết rằng Công tước cũng là bạn của Henrietta Jameson (nhũ danh Haig), chị gái của ông. Việc đề cử Haig được Công tước đưa ra vào các năm 1894 và 1895, nhưng Haig chỉ chính thức nhập học vào ngày 15 tháng 1 năm 1896 theo Lệnh Quân đội số 72 (1896). Công tước, người bị Wolseley thay thế sau 32 năm, không phải là vị bảo trợ duy nhất trong các trường hợp thăng tiến. Trường Tham mưu khi đó chưa được thiết kế để đào tạo một Bộ Tổng tham mưu cho đến tận sau này trong tiến trình lịch sử. Tuy nhiên, hệ thống truyền thống dựa trên bảo trợ phi chính thức dần dần đã nhường chỗ cho những người thực sự có năng lực hơn là các "tay nghiệp dư tài năng."<ref>Reid, pp. 65–66</ref>

Ngày 22 tháng 11 năm 1909, những cải cách mà Haig, với vai trò Giám đốc Nhiệm vụ Tham mưu, tham gia đã chính thức bãi bỏ chức vụ Tổng tư lệnh mà Công tước từng nắm giữ. Khi thành lập [[Hội đồng Lục quân (Anh)|Hội đồng Lục quân]], với người đứng đầu được gọi là [[Tham mưu trưởng Lục quân (Anh)|Tham mưu trưởng Lục quân]] theo Lệnh của Hội đồng Cơ mật, chính phủ Tự do đã tách biệt quân đội khỏi chế độ quân chủ.<ref>Reid, p. 168</ref>

== Hôn nhân và tình nhân ==
[[Tập tin:FitzGeorge Family Four Generations Portrait 1900.jpg|phải|nhỏ|Công tước xứ Cambride cùng với con trai [[Adolphus FitzGeorge]], cháu nội [[Olga FitzGeorge]], và chắt nội [[George FitzGeorge Hamilton]] vào năm 1900]]
Theo [[Roger Fulford]], người ta tin rằng [[William IV của Anh|William IV]], người từng là cha đỡ đầu của George khi ông còn là Công tước xứ Clarence, đã cho George được nuôi dưỡng tại [[Lâu đài Windsor|Windsor]] với hy vọng một ngày nào đó ông sẽ kết hôn với người chị họ là [[Victoria của Anh|Vương nữ Victoria xứ Kent]], người kém ông hai tháng tuổi. Cuộc hôn nhân dự kiến này được chính cha mẹ George ủng hộ, nhưng đã bị ngăn trở bởi cậu ruột của Victoria, [[Léopold I của Bỉ]]. Leopold đã sắp xếp để Victoria đính hôn với cháu trai của mình, Công tử [[Albrecht của Sachsen-Coburg và Gotha]]; việc đính hôn này trở nên chính thức sau khi Victoria lên ngôi Nữ hoàng Anh. Năm 1839, Nữ hoàng Victoria viết thư cho Albert về cha của George: "Công tước nói với Ngài Melbourne rằng ông ấy luôn mong muốn chúng ta kết hôn, và chưa bao giờ nghĩ đến George: nhưng điều đó thì em không tin."<ref name=trd>{{cite book|title=Royal Dukes, The Father and Uncles of Queen Victoria|last=Fulford|first=Roger|year=1973|publisher=Fontana|pages=300–301|isbn=0-00-633589-6}}</ref> George là một trong số các ứng cử viên được xem xét làm phu quân của Victoria, nổi bật nhất trong đó là Vương tử [[Alexander của Hà Lan]], người được William công khai ủng hộ.<ref name=longford>{{cite book|title=Victoria R.I.|last=Longford|first=Elizabeth| author-link = Elizabeth Longford |year=1964|publisher=Weidenfeld & Nicolson|pages=51–52|isbn=0-297-17001-5}}</ref>

Công tước xứ Cambridge không giấu diếm quan điểm rằng “những cuộc hôn nhân sắp đặt đều sẽ thất bại.” Ông kết hôn riêng tư, không xin phép Nữ hoàng Victoria, tại [[Nhà Thờ Thánh Clerkenwell|St John Clerkenwell]], Luân Đôn, vào ngày 8 tháng 1 năm 1847 với [[Sarah Fairbrother]] (31 tháng 10 năm 1814 – 12 tháng 1 năm 1890), con gái của John Fairbrother, một gia nhân ở Westminster. Sarah Fairbrother (nghệ danh Louisa)<ref name="athlone">{{cite book|last1=Countess of Athlone|first1=Princess Alice|title=For my Grandchildren|date=1966|publisher=Evans Brothers|location=London|page=110|url=https://docs.google.com/document/d/1XardoHUmacliRctF5vFw3lQrdVFeTYs6HIZZYJEs4do/edit?usp=sharing|access-date=30 December 2017}}</ref> là một nữ diễn viên từ năm 1827, từng diễn tại [[Drury Lane]], [[Nhà hát Lyceum, Luân Đôn|Lyceum]] và [[Nhà hát opera Hoàng gia|Nhà hát Covent Garden]]. Do không có sự đồng ý của Nữ hoàng, lễ cưới này đã vi phạm [[Đạo luật Hôn nhân Hoàng gia năm 1772]], khiến cho hôn nhân trở thành vô hiệu.<ref>{{cite book|url= https://books.google.com/books?id=9a1TDAAAQBAJ&pg=PA432 |title=Constitutional History of the UK|first= Ann |last=Lyon|year= 2016 |publisher=Taylor and Francis|isbn=978-1317203988 |page=432}}</ref> Điều này đồng nghĩa với việc vợ của Công tước không được mang tước hiệu Nữ công tước xứ Cambridge hay được phong xưng là "[[Kính ngữ vương thất|Điện hạ]]" (''Her Royal Highness''), trong khi người con trai sinh sau lễ cưới bị coi là con ngoài giá thú và không có quyền thừa kế tước vị của cha. Trên thực tế, Nữ hoàng đã phớt lờ sự tồn tại của Sarah. Thay vào đó, Sarah tự xưng là "Bà Fairbrother" và sau này là "Bà FitzGeorge". Công tước vốn là một người rất yếu đuối trong chuyện tình cảm với phụ nữ, và có vẻ như ông đã bị Sarah (khi ấy đang mang thai lần thứ năm) thuyết phục để đi tới hôn nhân; chính bà là người tự xin giấy phép kết hôn. Huyền thoại sau này đã tô vẽ mối quan hệ của họ thành một cuộc hôn nhân lý tưởng, nhưng thực tế thì hoàn toàn khác; Công tước còn có những mối tình khác.<ref>Anthony J. Camp, ''Royal Mistresses and Bastards: Fact and Fiction 1714–1936'' (London, 2007) pp. 330–38.</ref> Từ năm 1837, Công tước đã quen biết Louisa Beauclerk,<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=SkArefOLshYC&dq=louisa+beauclerk+duke+of+cambridge+daughter+wombwell&pg=PT138|title=The Royal George: The Duke of Cambridge: His Family and Career, 1819-1904 (Chapter VIII – Family Affairs)|last=St Aubyn|first=Giles|year=2011|publisher=Faber & Faber|isbn=9780571281718}}</ref> con gái thứ ba của [[Ngài George Wombwell, Nam tước thứ 2|George Wombwell, Nam tước thứ hai]], người mà sau này ông mô tả là "thần tượng của đời tôi và sự tồn tại của tôi.” Ông gặp bà nhiều lần vào năm 1847, và bà trở thành tình nhân của ông ít nhất từ năm 1849 cho đến khi bà qua đời năm 1882. Ngay từ năm 1849, ông đã quyết định rằng mình sẽ được chôn gần Beauclerk, và chính vì bà mà ông và Sarah Fairbrother được an táng trong lăng mộ ở [[Nghĩa trang Kensal Green]], phía Tây nhà nguyện chính, cách mộ Beauclerk khoảng 60 feet.<ref>Camp, ''op.cit.,'' p. 339.</ref>

== Cuộc sống sau này ==

⚫
== Ghi chú ==
{{notelist}}
{{notelist}}

==Tham khảo==
== Tham khảo ==
{{reflist}}
{{tham khảo}}

{{Vương tử Liên hiệp Anh}}
{{Vương tử Liên hiệp Anh}}
⚫
{{Authority control}}

[[Thể loại:Sinh năm 1819]]
[[Thể loại:Sinh năm 1819]]
[[Thể loại:Mất năm 1904]]
[[Thể loại:Mất năm 1904]]
Dòng 68: Dòng 108:
[[Thể loại:Thành viên Cơ mật viện Vương quốc Liên hiệp Anh]]
[[Thể loại:Thành viên Cơ mật viện Vương quốc Liên hiệp Anh]]
[[Thể loại:Hiệp sĩ Garter]]
[[Thể loại:Hiệp sĩ Garter]]
⚫
{{Authority control}}

Phiên bản lúc 15:32, ngày 21 tháng 8 năm 2025

Vương tử George
Công tước xứ Cambridge
Công tước xứ Cambridge, k. 1900
Thông tin chung
Sinh26 tháng 3 năm 1819
Nhà Cambridge, Hannover, Đức
Mất17 tháng 3 năm 1904(1904-03-17) (84 tuổi)
Nhà Gloucester, Luân Đôn, Anh
An táng22 tháng 3 năm 1904
Nghĩa trang Kensal Green, Luân Đôn
Phối ngẫu
Sarah Fairbrother
(cưới 1847, void)
[a]
Hậu duệGeorge FitzGeorge
Adolphus FitzGeorge
Augustus FitzGeorge
Tên đầy đủ
George William Frederick Charles
Hoàng tộcNhà Hanover
Thân phụAdolphus, Công tước xứ Cambridge
Thân mẫuAuguste xứ Hessen-Kassel
Chữ kýChữ ký của Vương tử George
Binh nghiệp
ThuộcLiên hiệp Anh
Quân chủngLục quân Anh
Cấp bậcThống chế
Chỉ huyTổng tư lệnh Lục quân

Vương tử George, Công tước xứ Cambridge (26 tháng 3 năm 1819 – 17 tháng 3 năm 1904), là một thành viên của hoàng gia Anh, cháu trai của Vua George III và em họ của Nữ vương Victoria. Ông là con trai của Vương tử Adolphus, Công tước xứ Cambridge và Auguste xứ Hessen-Kassel. Là một sĩ quan quân đội chuyên nghiệp, ông giữ chức vụ Tổng tư lệnh Lục quân Anh từ năm 1856 đến 1895, thời gian đảm nhiệm dài nhất trong lịch sử chức vụ này. Ông được phong làm Công tước xứ Cambridge vào năm 1850 và được trao hàm Thống chế vào năm 1862.

Ông là người trung thành tuyệt đối với mô hình “Quân đội cũ”, và trong suốt sự nghiệp, ông thường phối hợp với Nữ vương Victoria để phản đối hoặc làm suy yếu các nỗ lực cải tổ quân đội, bao gồm cả việc thành lập Bộ Tổng Tham mưu.

Tuy nhiên, chính sự bảo thủ ấy đã khiến quân đội dưới quyền ông lộ rõ những yếu kém trong khâu tổ chức – đặc biệt là trong giai đoạn đầu của Chiến tranh Boer thứ hai, khi hệ thống chỉ huy và vận hành quân sự bộc lộ nhiều lỗ hổng nghiêm trọng.

Cuộc sống ban đầu

Vương tử George chào đời tại Nhà Cambridge, Hannover vào ngày 26 tháng 3 năm 1819.[1][2] Ông là con trai duy nhất của Vương tử Adolphus, Công tước xứ Cambridge, con trai thứ bảy của Vua George III và Vương hậu Charlotte[2] và Augusta, Công tước phu nhân xứ Cambridge (nhũ danh Auguste xứ Hessen-Kassel).[1]

Lễ rửa tội của ông được cử hành tại Nhà Cambridge vào ngày 11 tháng 5 năm 1819 bởi Mục sư John Sanford, tuyên úy riêng của thân phụ ông. Các cha mẹ đỡ đầu của ông gồm: Thái tử Nhiếp chính (được đại diện bởi Công tước xứ Clarence và St Andrews), Công tước xứ Clarence và St Andrews (được đại diện bởi Bá tước Mayo thứ tư), Thái hậu xứ Württemberg (được đại diện bởi Bá tước phu nhân Mayo).[3]

Sau khi cha ông qua đời năm 1850, ông được nhận một niên bổng trị giá 12.000 bảng mỗi năm từ Quỹ Dân sự của chính phủ Anh.[4][5]

Sự nghiệp quân sự

Vương tử George xứ Cambridge được giáo dục tại Hannover, và từ năm 1830, ông tiếp tục học tại Anh dưới sự hướng dẫn của Mục sư J. R. Wood, một giáo sĩ thuộc Nhà thờ chính tòa Worcester.[1] Theo bước thân phụ mình, ông lựa chọn con đường quân sự. Ban đầu, ông gia nhập Quân đội Hannover với cấp bậc đại tá, sau đó, vào ngày 3 tháng 11 năm 1837, ông được phong hàm đại tá danh dự (brevet colonel) trong Quân đội Anh.[6] Từ tháng 10 năm 1838 đến tháng 4 năm 1839, ông được điều động làm sĩ quan tham mưu tại Gibraltar.[2] Sau đó, ông phục vụ tại Ireland cùng với Trung đoàn Kỵ binh 12 Hoàng gia. Ngày 15 tháng 4 năm 1842,[7] ông được bổ nhiệm làm trung tá chính thức của Trung đoàn Kỵ binh nhẹ số 8, và chỉ mười ngày sau vào ngày 25 tháng 4, ông trở thành đại tá của Trung đoàn Kỵ binh 17.[2]

Từ năm 1843 đến 1845, ông phục vụ với cấp bậc đại tá tham mưu tại Quần đảo Ionia[2] (thuộc sự bảo hộ của Anh lúc bấy giờ). Sau đó, ông được thăng hàm thiếu tướng vào ngày 7 tháng 5 năm 1845.[8] Sau khi phụ thân qua đời, vào ngày 8 tháng 7 năm 1850, ông kế vị các tước vị như Công tước xứ Cambridge, Bá tước xứ Tipperary, Nam tước xứ Culloden

Cơn bão tại Vịnh Balaklava vào ngày 14 tháng 11 năm 1854, trong lúc Hoàng tử Hoàng gia (HRH) đang có mặt trên tàu chiến chạy hơi nước HMS Retribution.

Công tước xứ Cambridge được bổ nhiệm làm Thanh tra Kỵ binh vào năm 1852.[2] Vào tháng 2 năm 1854, trong giai đoạn đầu của Chiến tranh Crimea (1853–1856), ông được giao quyền chỉ huy Sư đoàn số 1 (gồm Lữ đoàn Cận vệ và Quân đoàn Cao nguyên) của Quân đội Anh tại mặt trận phía Đông.[9] Ngày 19 tháng 6 năm 1854, ông được thăng quân hàm Trung tướng.[10]

Bức ảnh Collodion của Vương tử George, năm 1855 do Roger Fenton chụp.

Vương tử George đã tham gia các trận đánh quan trọng trong Chiến tranh Crimea, bao gồm Trận Alma (tháng 9 năm 1854), Trận Balaclava (tháng 10 năm 1854), Trận Inkerman (tháng 11 năm 1854) và cuộc Bao vây Sevastopol (1854–1855).[1]

Vào tháng 12 năm 1854, do bệnh tật, Bá tước Cardigan trở về Malta trước rồi sau đó là về Anh; trước khi cuộc viễn chinh ở Crimea kết thúc, ông đã có mặt trở lại ở Luân Đôn.[11] Trong khi đó, Bá tước Raglan qua đời lúc 9 giờ 30 phút tối ngày 28 tháng 6 năm 1855 vì bệnh kiết lỵ; Tướng Simpson kế nhiệm Raglan chỉ huy ở Krym, sau đó đến lượt Tướng Codrington. Thống chế Tử tước Hardinge, người giữ chức Tổng tư lệnh kể từ năm 1852, buộc phải từ chức vào tháng 7 năm 1856 vì lý do sức khỏe.[12] (Chiến tranh Krym đã kết thúc vào tháng 3 năm 1856.)

Ngày 5 tháng 7 năm 1856, Công tước được bổ nhiệm làm "Tổng tư lệnh Lục quân" Anh (general commanding-in-chief),[9] một chức vụ được đổi tên thành "Thống chế Tổng tư lệnh" (field marshal commanding-in-chief) vào ngày 9 tháng 11 năm 1862 và tiếp tục đổi thành Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang theo Sắc thư Công khai ngày 20 tháng 11 năm 1887.[13] Trong cương vị đó, ông giữ vai trò là cố vấn quân sự tối cao cho Bộ trưởng Chiến tranh, với trách nhiệm quản lý lục quân và chỉ huy các lực lượng trên chiến trường. Ông được thăng quân hàm đại tướng vào ngày 15 tháng 7 năm 1856[14] và thăng hàm thống chế vào ngày 9 tháng 11 năm 1862.[15]

Chính sách

Tượng cưỡi ngựa của Công tước xứ Cambridge, Whitehall

Công tước xứ Cambridge giữ chức Tổng tư lệnh trong 39 năm.[9] Trong những năm đầu nhiệm kỳ, ông khuyến khích lục quân thử nghiệm nhiều loại carbine nạp đạn bằng khóa nòng cho kỵ binh, trong đó có một loại—Westley Richards—tỏ ra hiệu quả đến mức người ta quyết định nghiên cứu khả năng sản xuất phiên bản dành cho bộ binh. Năm 1861, 100 khẩu được phát cho 5 tiểu đoàn bộ binh; đến năm 1863, một đơn đặt hàng 2.000 khẩu được triển khai để thử nghiệm tiếp.[16] Công tước cũng tham gia vào việc thành lập Trường Tham mưu và Trường Âm nhạc Quân đội Hoàng gia, đồng thời trở thành thống đốc của Học viện Quân sự Hoàng gia Woolwich:[17] hơn nữa, ông tìm cách cải thiện hiệu quả của quân đội bằng việc đề xuất một kế hoạch diễn tập quân sự hằng năm.[18] Năm 1860, ông ban hành một hệ thống mới nhằm hạn chế việc áp dụng hình phạt thể xác: binh sĩ chỉ có thể bị đánh roi trong trường hợp có hành vi nổi loạn nghiêm trọng trong thời chiến, trừ khi phạm tội đủ nặng để bị hạ xuống hạng hai, qua đó lại trở thành đối tượng bị trừng phạt thân thể. Một năm cư xử tốt sẽ đưa họ trở lại hạng nhất, có nghĩa là chỉ một nhóm nhỏ tái phạm ngoan cố mới thường xuyên bị đánh roi.

Phản đối cải cách

Dưới sự chỉ huy của Công tước, Lục quân Anh trở thành một tổ chức trì trệ và cứng nhắc. Người ta kể lại rằng ông từng quở trách một trong những cấp dưới thông minh hơn của mình bằng lời: “Trí óc ư? Ta chẳng tin vào trí óc! Ngài chẳng có chút nào, ta biết rõ đấy, thưa ngài!” Ông cũng thẳng thắn bày tỏ sự miễn cưỡng thay đổi: “Mọi việc đều có thời điểm của nó, và thời điểm để thay đổi là khi không còn cách nào khác.”[19]

Sau các chiến thắng của Phổ trong Chiến tranh Pháp – Phổ 1870–1871, chính phủ Đảng Tự do của Thủ tướng William Ewart Gladstone và Bộ trưởng Chiến tranh Edward Cardwell kêu gọi tiến hành những cải cách lớn đối với quân đội.[20] Cardwell đã thành công trong việc thúc đẩy một số cải cách, trong đó có quy định rằng tổng tư lệnh trên danh nghĩa phải báo cáo cho bộ trưởng chiến tranh.[21]

Công tước phản đối hầu hết các cải cách vì chúng đánh thẳng vào quan điểm cốt lõi của ông về quân đội. Theo Theo Aronson, ông "kiên quyết chống lại hầu như mọi nỗ lực cải tổ hay hiện đại hóa."[22] Ông lo ngại rằng lực lượng dự bị vừa mới được thành lập sẽ ít có ích trong các cuộc xung đột thuộc địa, và rằng các lực lượng viễn chinh sẽ phải rút những binh sĩ dày dạn kinh nghiệm nhất từ các tiểu đoàn trong nước để bù vào hàng ngũ. Những lo ngại này dường như được xác nhận vào năm 1873, khi Wolseley lấy quân từ các tiểu đoàn để tiến hành chiến dịch chống lại Ashanti. Năm 1881, khi các số hiệu lịch sử của trung đoàn bị bãi bỏ và màu sắc phù hiệu được chuẩn hóa cho các trung đoàn Anh, xứ Wales, Scotland và Ireland, Công tước phản đối rằng tinh thần trung đoàn sẽ bị suy giảm; đến Chiến tranh thế giới thứ nhất, phần lớn màu sắc phù hiệu đã được khôi phục, dù số hiệu trung đoàn thì không.[1]

Tuy nhiên, động lực cải cách vẫn tiếp tục. Quốc hội đã thông qua Đạo luật Văn phòng Chiến tranh năm 1870, chính thức đặt Tổng tư lệnh các lực lượng dưới quyền Bộ trưởng Chiến tranh, và năm 1871 Cardwell bãi bỏ tập quán mua bán chức vụ, vốn đã góp phần nuôi dưỡng chủ nghĩa tinh hoa trong kỷ luật và huấn luyện. Công tước xứ Cambridge kịch liệt phản đối biện pháp này, một tình cảm cũng được đa số sĩ quan chia sẻ, vì họ sẽ không còn có thể bán lại cấp bậc khi giải ngũ.[1]

Áp lực cải cách ngày càng gia tăng khi Công tước xứ Cambridge già đi; đồng minh mạnh mẽ nhất của ông là người chị họ, Nữ hoàng Victoria. Dù Nữ hoàng kiên quyết đòi cải cách, bà cũng đồng thời bảo vệ các Lữ đoàn Cận vệ Hoàng gia cùng truyền thống lâu dài của họ. Năm 1890, một ủy ban hoàng gia do Hartington (sau này là Công tước xứ Devonshire thứ 8) đứng đầu đã chỉ trích việc quản lý Bộ Chiến tranh và khuyến nghị phân quyền từ Tổng tư lệnh xuống các sĩ quan quân sự cấp dưới.[1] Nhiều nhà cải cách chống lại Công tước đã liên kết lại với nhau, bao gồm Henry Campbell-Bannerman và Lansdowne, các Bộ trưởng Chiến tranh thuộc Đảng Tự do và Bảo thủ trong giai đoạn 1892–1900. Các tướng lĩnh hàng đầu mong muốn thay thế Công tước là Wolseley, Buller (1802–1884), Roberts (1832–1914) và Công tước xứ Connaught (1850–1942). Công tước xứ Cambridge buộc phải từ chức vào ngày 1 tháng 11 năm 1895, và được kế nhiệm bởi Wolseley.[23] Khi từ chức, ông được phong danh hiệu “Đại tá Danh dự Tối cao” (honorary colonel-in-chief) của các lực lượng vũ trang.[24]

Nhà sử học Correlli Barnett quy trách nhiệm cho Công tước về những thất bại của Anh trong Chiến tranh Boer thứ hai (1899–1902), nhấn mạnh tình trạng "thiếu tổ chức, sĩ quan thì hời hợt và thiếu hiểu biết, binh lính trong hàng ngũ kém chất lượng" cũng như việc "những người lính bị huấn luyện thành các động tác máy móc [trái ngược với người Boer] vốn sử dụng súng trường một cách linh hoạt, chủ động."[25]

= Bạn với Haig

Trong suốt sự nghiệp dài của mình, Công tước đã góp phần thúc đẩy con đường thăng tiến của Douglas Haig, một sĩ quan trẻ tài năng và có năng lực, người đã nhờ Trường Tham mưu mà được thăng chức. Với tư cách Tổng tư lệnh, Công tước có thể cho phép bất kỳ ứng viên nào vào học tại trường miễn là họ vượt qua ba trong tám bài kiểm tra. Haig, vốn cũng quen biết với Evelyn Wood, đã rời sang Ấn Độ vào năm 1893, khi biết rằng Công tước cũng là bạn của Henrietta Jameson (nhũ danh Haig), chị gái của ông. Việc đề cử Haig được Công tước đưa ra vào các năm 1894 và 1895, nhưng Haig chỉ chính thức nhập học vào ngày 15 tháng 1 năm 1896 theo Lệnh Quân đội số 72 (1896). Công tước, người bị Wolseley thay thế sau 32 năm, không phải là vị bảo trợ duy nhất trong các trường hợp thăng tiến. Trường Tham mưu khi đó chưa được thiết kế để đào tạo một Bộ Tổng tham mưu cho đến tận sau này trong tiến trình lịch sử. Tuy nhiên, hệ thống truyền thống dựa trên bảo trợ phi chính thức dần dần đã nhường chỗ cho những người thực sự có năng lực hơn là các "tay nghiệp dư tài năng."[26]

Ngày 22 tháng 11 năm 1909, những cải cách mà Haig, với vai trò Giám đốc Nhiệm vụ Tham mưu, tham gia đã chính thức bãi bỏ chức vụ Tổng tư lệnh mà Công tước từng nắm giữ. Khi thành lập Hội đồng Lục quân, với người đứng đầu được gọi là Tham mưu trưởng Lục quân theo Lệnh của Hội đồng Cơ mật, chính phủ Tự do đã tách biệt quân đội khỏi chế độ quân chủ.[27]

Hôn nhân và tình nhân

Công tước xứ Cambride cùng với con trai Adolphus FitzGeorge, cháu nội Olga FitzGeorge, và chắt nội George FitzGeorge Hamilton vào năm 1900

Theo Roger Fulford, người ta tin rằng William IV, người từng là cha đỡ đầu của George khi ông còn là Công tước xứ Clarence, đã cho George được nuôi dưỡng tại Windsor với hy vọng một ngày nào đó ông sẽ kết hôn với người chị họ là Vương nữ Victoria xứ Kent, người kém ông hai tháng tuổi. Cuộc hôn nhân dự kiến này được chính cha mẹ George ủng hộ, nhưng đã bị ngăn trở bởi cậu ruột của Victoria, Léopold I của Bỉ. Leopold đã sắp xếp để Victoria đính hôn với cháu trai của mình, Công tử Albrecht của Sachsen-Coburg và Gotha; việc đính hôn này trở nên chính thức sau khi Victoria lên ngôi Nữ hoàng Anh. Năm 1839, Nữ hoàng Victoria viết thư cho Albert về cha của George: "Công tước nói với Ngài Melbourne rằng ông ấy luôn mong muốn chúng ta kết hôn, và chưa bao giờ nghĩ đến George: nhưng điều đó thì em không tin."[28] George là một trong số các ứng cử viên được xem xét làm phu quân của Victoria, nổi bật nhất trong đó là Vương tử Alexander của Hà Lan, người được William công khai ủng hộ.[29]

Công tước xứ Cambridge không giấu diếm quan điểm rằng “những cuộc hôn nhân sắp đặt đều sẽ thất bại.” Ông kết hôn riêng tư, không xin phép Nữ hoàng Victoria, tại St John Clerkenwell, Luân Đôn, vào ngày 8 tháng 1 năm 1847 với Sarah Fairbrother (31 tháng 10 năm 1814 – 12 tháng 1 năm 1890), con gái của John Fairbrother, một gia nhân ở Westminster. Sarah Fairbrother (nghệ danh Louisa)[30] là một nữ diễn viên từ năm 1827, từng diễn tại Drury Lane, Lyceum và Nhà hát Covent Garden. Do không có sự đồng ý của Nữ hoàng, lễ cưới này đã vi phạm Đạo luật Hôn nhân Hoàng gia năm 1772, khiến cho hôn nhân trở thành vô hiệu.[31] Điều này đồng nghĩa với việc vợ của Công tước không được mang tước hiệu Nữ công tước xứ Cambridge hay được phong xưng là "Điện hạ" (Her Royal Highness), trong khi người con trai sinh sau lễ cưới bị coi là con ngoài giá thú và không có quyền thừa kế tước vị của cha. Trên thực tế, Nữ hoàng đã phớt lờ sự tồn tại của Sarah. Thay vào đó, Sarah tự xưng là "Bà Fairbrother" và sau này là "Bà FitzGeorge". Công tước vốn là một người rất yếu đuối trong chuyện tình cảm với phụ nữ, và có vẻ như ông đã bị Sarah (khi ấy đang mang thai lần thứ năm) thuyết phục để đi tới hôn nhân; chính bà là người tự xin giấy phép kết hôn. Huyền thoại sau này đã tô vẽ mối quan hệ của họ thành một cuộc hôn nhân lý tưởng, nhưng thực tế thì hoàn toàn khác; Công tước còn có những mối tình khác.[32] Từ năm 1837, Công tước đã quen biết Louisa Beauclerk,[33] con gái thứ ba của George Wombwell, Nam tước thứ hai, người mà sau này ông mô tả là "thần tượng của đời tôi và sự tồn tại của tôi.” Ông gặp bà nhiều lần vào năm 1847, và bà trở thành tình nhân của ông ít nhất từ năm 1849 cho đến khi bà qua đời năm 1882. Ngay từ năm 1849, ông đã quyết định rằng mình sẽ được chôn gần Beauclerk, và chính vì bà mà ông và Sarah Fairbrother được an táng trong lăng mộ ở Nghĩa trang Kensal Green, phía Tây nhà nguyện chính, cách mộ Beauclerk khoảng 60 feet.[34]

Cuộc sống sau này

Ghi chú

  1. ^ Cuộc hôn nhân này đã vi phạm Đạo luật Hôn nhân Hoàng gia 1772, vì George đã không xin phép quốc vương lúc bấy giờ, chị họ của ông là Nữ hoàng Victoria. Cuộc hôn nhân này không được pháp luật công nhận.

Tham khảo

  1. ^ a b c d e f g "Prince George, Duke of Cambridge". Oxford Dictionary of National Biography . Oxford University Press. 2004. doi:10.1093/ref:odnb/33372. Truy cập ngày 3 tháng 3 năm 2012. (yêu cầu Đăng ký hoặc có quyền thành viên của thư viện công cộng Anh.)
  2. ^ a b c d e f Heathcote, p. 141
  3. ^ "No. 17479". The London Gazette. ngày 22 tháng 5 năm 1819. tr. 881.
  4. ^ "Duke of Cambridge's Annuity Bill". The Morning Post. ngày 2 tháng 8 năm 1850. tr. 5. Truy cập ngày 9 tháng 3 năm 2025 – qua Newspapers.com.
  5. ^ "The Duke of Cambridge's Annuity". The Preston Chronicle and Lancashire Advertiser. ngày 14 tháng 9 năm 1850. Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2025 – qua Newspapers.com.
  6. ^ "No. 19555". The London Gazette. ngày 3 tháng 11 năm 1837. tr. 2797.
  7. ^ "No. 20091". The London Gazette. ngày 15 tháng 4 năm 1842. tr. 1047.
  8. ^ "No. 20469". The London Gazette. ngày 9 tháng 5 năm 1845. tr. 1395.
  9. ^ a b c Heathcote, p. 142
  10. ^ "No. 21564". The London Gazette. ngày 22 tháng 6 năm 1854. tr. 1931.
  11. ^ "The King and his Navy and Army" 26 March 1904
  12. ^ George, HRH Duke of Cambridge, Letters and Diaries, vol.1, pp.114-124
  13. ^ "No. 25762". The London Gazette. ngày 29 tháng 11 năm 1887. tr. 6604.
  14. ^ "No. 21902". The London Gazette. ngày 15 tháng 7 năm 1856. tr. 2485.
  15. ^ "No. 22679". The London Gazette. ngày 10 tháng 11 năm 1862. tr. 5343.
  16. ^ "HBSA lecture Monday 15 March 2010 at Imperial War Museum – Westley Richards Monkeytails". ngày 3 tháng 6 năm 2010. Truy cập ngày 3 tháng 3 năm 2012.
  17. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ; không có nội dung trong ref có tên rmc
  18. ^ "Flogging in the Army". The Times. ngày 14 tháng 1 năm 1860. Truy cập ngày 3 tháng 3 năm 2012.
  19. ^ "After the triumph of the Royal Wedding, now we need a stronger monarchy". The Freedom Association. ngày 30 tháng 4 năm 2011. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 3 tháng 3 năm 2012.
  20. ^ Ensor, p. 16
  21. ^ Spiers (1994)
  22. ^ Aronson, Theo (1981). Princess Alice, Countess of Athlone. London: Cassell. tr. 76. Truy cập ngày 30 tháng 12 năm 2017.
  23. ^ Brian Bond, "The Retirement of the Duke of Cambridge", Journal of the Royal United Services Institute for Defence Studies (1961), Vol. 106 Issue 624, pp. 544–553.
  24. ^ "No. 26676". The London Gazette. ngày 1 tháng 11 năm 1895. tr. 5922.
  25. ^ Correlli Barnett, Britain and Her Army 1509-1970: A Military, Political and Social Survey (1970) p. 340.
  26. ^ Reid, pp. 65–66
  27. ^ Reid, p. 168
  28. ^ Fulford, Roger (1973). Royal Dukes, The Father and Uncles of Queen Victoria. Fontana. tr. 300–301. ISBN 0-00-633589-6.
  29. ^ Longford, Elizabeth (1964). Victoria R.I. Weidenfeld & Nicolson. tr. 51–52. ISBN 0-297-17001-5.
  30. ^ Countess of Athlone, Princess Alice (1966). For my Grandchildren. London: Evans Brothers. tr. 110. Truy cập ngày 30 tháng 12 năm 2017.
  31. ^ Lyon, Ann (2016). Constitutional History of the UK. Taylor and Francis. tr. 432. ISBN 978-1317203988.
  32. ^ Anthony J. Camp, Royal Mistresses and Bastards: Fact and Fiction 1714–1936 (London, 2007) pp. 330–38.
  33. ^ St Aubyn, Giles (2011). The Royal George: The Duke of Cambridge: His Family and Career, 1819-1904 (Chapter VIII – Family Affairs). Faber & Faber. ISBN 9780571281718.
  34. ^ Camp, op.cit., p. 339.
Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=George,_Công_tước_xứ_Cambridge&oldid=73787641”