Thành viên:Trúc Đồng/nháp

Trống Chiến dùng trong Nhã nhạc Cung đình Huế

Trống chiến là nhạc cụ họ màng rung, chi đánh của người Việt. Trống Chiến trong âm nhạc Việt Nam có sự gắn bó mật thiết với Hát bội và dàn nhạc nghi lễ.

Cấu tạo, âm thanh

Tương tự như các loại trống cổ truyền Việt Nam khác, trống chiến cấu thành từ phần thân (tang trống) bằng gỗ và hai mặt da trâu. Chiều cao tang trống vào khoảng 38cm, đường kính mặt 36cm. Dùi trống chiến thu nhọn ở phần đầu đánh, nhọn hơn so với các dùi trống khác.

Âm sắc Trống chiến khoẻ, rộn ràng. Trống chiến ở miền Nam âm thanh có phần giòn hơn so với trống chiến Huế. Ứng với mỗi vị trí đánh và kỹ thuật khác nhau, trống lại có những màu âm khác nhau.

Kỹ thuật diễn tấu

Nhờ sự đa dạng về màu âm mà kỹ thuật và bài bản dành cho trống chiến vô cùng phong phú. Biểu âm trống chiến và kỹ thuật tương ứng bao gồm:

• Toong: đánh vào giữa mặt, đánh nhịp hoặc chấm câu
• Táng: đánh vào vành mặt, cho âm sáng
• Tịch: một dùi chậm mặt, một dùi đánh vào giữa
• Sậm: đánh nhẹ hai dùi vào mặt.
• Rụp: láy mạnh hai dùi vào mặt.
• Cắc: đánh vào tang
• Tà roong, tà ráng, trắc, tà rắc: láy dùi ở vị trí tương ứng
• Rù: vê trống,

Trống chiến cũng nhờ đặc tính này mà có khả năng biểu đạt từng trạng thái của nhân vật trên sân khấu Tuồng, giống như Trống đế với hát Chèo. Âm tịch diễn tả tâm trạng ngạc nhiên, đắn đo hoặc phẫn uất; âm táng hoặc tà roong khi nhân vật biểu lộ sự giận dữ, sự mãnh liệt trong tâm hồn...

Vị trí trong dàn nhạc dân tộc Việt Nam

Trống Chiến trong âm nhạc Việt Nam có sự gắn bó mật thiết với Hát bội và các nghi lễ, điển hình ở các tỉnh Trung Bộ, Nam Bộ. Bài bản trống cũng phong phú theo từng loại hình diễn tấu.

Tuồng / Hát bội

Trống Chiến đóng vai trò chủ đạo trong sân khấu Tuồng ở miền Bắc, cũng như Hát bội (Hát bộ) ở Huế, Bình Định và các tỉnh Nam Bộ. Trống chiến "là trụ cột của ban nhạc Tuồng, mở câu, chấm câu, thôi thúc xuất trận hay làm đối âm cho câu hát". Tiếng trống chiến, trống chầu dường như đã ăn sâu vào tâm thức người dân mỗi dịp cúng đình, lễ hội ("Nghe giục trống chầu - Đâm đầu mà chạy / Nghe giao trống chiến - Không khiến cũng đi”).

Nghệ thuật cổ truyền Huế

Trống chiến trong dàn nhạc lễ Nam Bộ

Đối với loại hình Nhã nhạc cung đình Huế, Trống Chiến góp mặt trong các bài bản Đại Nhạc cùng kèn bầu, tam âm, mõ sừng trâu. Ngày nay Trống chiến còn được dùng với diễn tấu Ca Huế và Chầu văn Huế, cũng như dàn nhạc lễ Phật Giáo Huế.

Nhạc lễ Nam Bộ

Trống chiến là một trong những nhạc cụ chính trong nhạc lễ Nam Bộ. Các nghi thức ở đình thần; tang lễ; nghi lễ Cao Đài, Phật Giáo, Tứ Ân Hiếu Nghĩa đều sử dụng trống chiến xuyên suốt.

Ở Nam Bộ, trống Chiến trong nhạc lễ Nam Bộ thường đi thành cặp, gọi là "trống văn, trống võ" hoặc "trống đực, trống cái" hay đơn giản hơn là "trống nhạc lễ".