Bước tới nội dung

Tôn Thất Niêm

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tôn Thất Niêm
Thông tin cá nhân
Sinh1856
Thanh Hóa, nhà Nguyễn
Mất25 tháng 1, 1914(1914-01-25) (57–58 tuổi)
Quốc tịch Nhà Nguyễn
Con cái12 trai, 13 gái (gồm Tôn Thất Tùng)
Nghề nghiệpQuan chức

Tôn Thất Niêm (越南或,[1] hay Tôn Thất Thiệm 語[2][3] hoặc Tôn Thất Chiệm 或;[4] 1856 – 25 tháng 1 năm 1914) là quan lại nhà Nguyễn. Ông là cha đẻ bác sĩ Tôn Thất Tùng.

Tiểu sử

Tôn Thất Niêm sinh năm 1856, xuất thân thuộc hệ IX, phòng X Nguyễn Phước tộc – hậu duệ các chúa Nguyễn, là con trai Tôn Thất Tư (hay Ti), Tổng đốc tỉnh Thanh Hóa.[5] Năm Tự Đức 31 (1878), Tôn Thất Niêm đỗ Cử nhân khoa thi Hương tại Thừa Thiên.[6] Ngay năm sau (1879), ông tiếp tục thi Đình và đỗ Phó bảng.[7] Đầu thời Thành Thái, ông được bổ làm Án sát sứ Quảng Nghĩa kiêm Biện lý sự vụ Bộ Lễ. Tháng 1 năm Thành Thái thứ 6 (1894), ông được sử làm sứ thần đi sứ nước Pháp. Khi về nước, ông được bổ làm Biện lý sự vụ Bộ Lại, sung chức Kinh diên nhật giảng quan. Tháng 4 năm Thành Thái thứ 7 (1895), được thăng chức Kinh diên giảng quan, kiêm Tôn Nhơn phủ tả Hữu tông khanh. Tháng 3 năm Thành Thái 10 (1898), ông được cử làm giám khảo khoa thi Hội. Năm Thành Thái 18 (1906), được điều đi giữ chức Tổng đốc Khánh Hoà, nhưng không lâu sau thì bị cách chức và đổi sang làm Tổng đốc Thanh Hoá. Tháng 2 năm Duy Tân năm thứ 4 (1910), được thăng Hiệp biện Đại học sĩ, kiêm Tổng đốc Thanh Hoá, sau gia hàm Thiếu tử Thái bảo. Ngày 30 tháng 12 năm Duy Tân thứ 7 (25 tháng 1 năm 1914), Tôn Thất Niêm mất khi đang đương chức Tổng đốc Thanh Hoá, thọ 58 tuổi. Nhà Nguyễn truy tặng ông tước Mỹ Thành tử (美成子).[8]

Gia quyến

Tôn Thất Niêm có 4 vợ[9] (1 số nguồn ghi là 5[5]), sinh được 12 trai và 13 gái.[5]

Tham khảo

  1. Dịch theo Bulletin des Amis du Vieux Hué
  2. Dựa theo "Đại Nam Thực lục Chính biên" Đệ lục kỷ, Phụ biên
  3. Dựa theo Quốc triều Hương khoa lục do Cao Xuân Dục biên soạn
  4. Tên này dựa theo tư liệu Pháp trong chuyến đi sang Pháp năm 1894 của ông.
  5. 1 2 3 4 Đỗ Bang (ngày 10 tháng 5 năm 2012). "Tự hào về Tôn Thất Tùng, người con xứ Huế". Báo Thừa Thiên Huế Online. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 10 năm 2023. Truy cập ngày 16 tháng 10 năm 2023.
  6. ""Quốc triều Hương khoa lục" quyển 4". Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 5 năm 2018. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2017.
  7. "Quốc triều Khoa bảng lục". Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 9 năm 2021. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2017.
  8. Đại Nam Thực lục Chánh biên Đệ lục kỷ, Phụ biên, quyển 24, tháng 2 năm Duy Tân thứ 7, Hiệp biện Đại học sĩ kiêm Tổng đốc Thanh Hoá Tôn Thất Niêm qua đời.
  9. 1 2 Văn Ba (ngày 17 tháng 3 năm 2017). "Người thầy thuốc mẫu mực". Báo Pháp luật Việt Nam điện tử. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 10 năm 2023. Truy cập ngày 16 tháng 10 năm 2023.
  10. Đặng Vương Hạnh (ngày 7 tháng 4 năm 2021). "Hồ Đắc Di - Nhà trí thức lớn và ước mơ "cứu nhân độ thế" – Kỳ 3: Sự lựa chọn tất yếu". Khoa học và Đời sống. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 6 tháng 1 năm 2024.