Bệnh nhân cách
| Psychopathy (Thái nhân cách) | |
|---|---|
| Chuyên khoa | Tâm thần học, Tâm lý học lâm sàng, Tội phạm học |
| Triệu chứng | Thiếu đồng cảm, thiếu cảm giác hối hận, hành vi chống đối xã hội, thao túng, bốc đồng |
| Biến chứng | Hành vi phạm tội, bạo lực, khó duy trì quan hệ xã hội |
| Khởi phát thông thường | Thường từ thời thơ ấu hoặc vị thành niên |
| Nguyên nhân | di truyền, môi trường, bất thường thần kinh |
| Yếu tố nguy cơ | Sang chấn thời thơ ấu, môi trường gia đình bất ổn, yếu tố di truyền |
| Chẩn đoán phân biệt | Rối loạn nhân cách chống đối xã hội (ASPD), Rối loạn hành vi (CD), Sociopathy |
| Điều trị | Liệu pháp tâm lý, can thiệp hành vi (hiệu quả hạn chế) |
| Tần suất | Khoảng 1% dân số; cao hơn trong nhóm tội phạm |
Rối loạn thái nhân cách (tiếng Anh: psychopathy; từ nguyên: gốc Hy Lạp psyche (ψυχή) "linh hồn" và pathos (πάθος) "đau khổ, cảm xúc") là một cấu trúc nhân cách được đặc trưng bởi sự suy giảm khả năng đồng cảm và cảm giác hối hận, hành vi chống đối xã hội kéo dài, cùng với các đặc điểm liều lĩnh, mất kiểm soát hành vi và vị kỷ.[1][2][3] Những đặc điểm này thường được che giấu (masked) bởi vẻ ngoài duyên dáng và khả năng ít bị ảnh hưởng bởi căng thẳng,[4] tạo một vẻ bề ngoài rất đỗi bình thường.
Hervey M. Cleckley, một bác sĩ tâm thần người Mỹ, cũng như nhà tâm lý học người Mỹ George E. Partridge đã ảnh hưởng đến các tiêu chuẩn chẩn đoán ban đầu về phản ứng / rối loạn nhân cách chống đối xã hội trong Cẩm nang Chẩn đoán và Thống kê Rối loạn tâm thần (DSM).[5] DSM và phân loại quốc tế về bệnh (ICD) sau đó giới thiệu các chẩn đoán của rối loạn nhân cách chống đối xã hội (ASPD) và rối loạn nhân cách phân ly (DPD) tương ứng, trong đó nêu rằng những chẩn đoán đã được đề cập đến (hoặc bao gồm những gì được gọi) như bệnh nhân cách hoặc sociopathy. Việc tạo ra ASPD và DPD được thúc đẩy bởi thực tế là nhiều đặc điểm kinh điển của bệnh thái nhân cách không thể đo lường một cách khách quan.[6][7][8][9] Nhà tâm lý học người Canada Robert D. Hare sau đó đã phổ biến lại cấu trúc của bệnh lý tâm thần trong tội phạm học với Danh sách kiểm tra bệnh lý tâm lý của mình.[10][11]
Mặc dù không có tổ chức tâm thần hoặc tâm lý nào đã xử phạt một chẩn đoán có tên "bệnh tâm thần", các đánh giá về đặc điểm tâm thần được sử dụng rộng rãi trong môi trường tư pháp hình sự ở một số quốc gia và có thể có hậu quả quan trọng đối với cá nhân. Nghiên cứu về bệnh thái nhân cách là một lĩnh vực nghiên cứu tích cực, và thuật ngữ này cũng được sử dụng bởi công chúng, báo chí phổ biến và trong các miêu tả hư cấu.[11][12] Mặc dù thuật ngữ này thường được sử dụng phổ biến cùng với "điên" và "bệnh tâm thần", có một sự khác biệt về phân loại giữa rối loạn tâm thần và bệnh nhân cách.[13]
Các triệu chứng và dấu hiệu
Về mặt xã hội, chứng thái nhân cách thường bao gồm các hành vi vô cảm, thao túng và phục vụ mục đích cá nhân, không quan tâm đến người khác, những hành vi này thường đi kèm với việc tái phạm hành vi lệch chuẩn, tội phạm và bạo lực. Về mặt tâm thần, đã có ghi chép chỉ ra chứng bệnh này gây ra những khiếm khuyết trong các hoạt động liên quan đến cảm xúc và nhân thức, đặc biệt là hoạt động nhận thức tâm lý xã hội. Về mặt phát triển, các triệu chứng của psychopathy đã được phát hiện ở trẻ nhỏ có rối loạn hành vi, cho thấy có ít nhất một phần yếu tố bẩm sinh (cấu thành) ảnh hưởng đến sự hình thành của chứng bệnh này.[14]
Tham khảo
- ↑ Patrick, Christopher; Fowles, Don; Krueger, Robert (tháng 8 năm 2009). "Triarchic conceptualization of psychopathy: Developmental origins of disinhibition, boldness, and meanness". Development and Psychopathology. Quyển 21 số 3. Cambridge, England: Cambridge University Press. tr. 913–938. doi:10.1017/S0954579409000492. PMID 19583890.
- ↑ Hare, Robert D. (1999). Without Conscience: The Disturbing World of the Psychopaths Among Us. New York: Guilford Press.
- ↑ Michael H. Stone & Gary Brucato. The New Evil: Understanding the Emergence of Modern Violent Crime (Amherst, New York: Prometheus Books, 2019), pp. 48-52.
- ↑ Schönthaler, Elena M. D.; Dalkner, Nina; Schwalsberger, Karin; Reininghaus, Eva Z.; Reininghaus, Bernd (ngày 27 tháng 3 năm 2023). "Psychopathic personality traits stress immunity and social potency moderate the relationship between emotional competence and cognitive functions in depression". Frontiers in Psychiatry. Quyển 14. doi:10.3389/fpsyt.2023.1061642. ISSN 1664-0640.
{{Chú thích tạp chí}}: Quản lý CS1: DOI truy cập mở nhưng không được đánh ký hiệu (liên kết) - ↑ Partridge, George E. (tháng 7 năm 1930). "Current Conceptions of Psychopathic Personality". The American Journal of Psychiatry. Quyển 1 số 87. Philadelphia, Pennsylvania: American Psychiatric Association. tr. 53–99. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 11 năm 2018. Truy cập ngày 13 tháng 4 năm 2020.
- ↑ Skeem, Jennifer L.; Polaschek, Devon L.L.; Patrick, Christopher J.; Lilienfeld, Scott O. (ngày 15 tháng 12 năm 2011). "Psychopathic Personality: Bridging the Gap Between Scientific Evidence and Public Policy". Psychological Science in the Public Interest. Quyển 12 số 3. Thousand Oaks, California: SAGE Publications. tr. 95–162. doi:10.1177/1529100611426706. PMID 26167886. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 2 năm 2016.
- ↑ Semple, David (2005). The Oxford Handbook of Psychiatry. Oxford, England: Oxford University Press. tr. 448–9. ISBN 978-0-19-852783-1.
- ↑ Hare, Robert D. (ngày 1 tháng 2 năm 1996). "Psychopathy and Antisocial Personality Disorder: A Case of Diagnostic Confusion". Psychiatric Times. Quyển 13 số 2. New York City: MJH Associates. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 5 năm 2013.
- ↑ Hare, Robert D.; Hart, Stephen D.; Harpur, Timothy J. (1991). "Psychopathy and the DSM-IV criteria for antisocial personality disorder". Journal of Abnormal Psychology. Quyển 100 số 3. tr. 391–8. doi:10.1037/0021-843X.100.3.391. PMID 1918618.
- ↑ Andrade, Joel (ngày 23 tháng 3 năm 2009). Handbook of Violence Risk Assessment and Treatment: New Approaches for Mental Health Professionals. New York, NY: Springer Publishing Company. ISBN 978-0-8261-9904-1. Truy cập ngày 5 tháng 1 năm 2014.
- 1 2 "Hare Psychopathy Checklist". Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2013.
- ↑ Delisi, Matt; Vaughn, Michael G.; Beaver, Kevin M.; Wright, John Paul (2009). "The Hannibal Lecter Myth: Psychopathy and Verbal Intelligence in the MacArthur Violence Risk Assessment Study". Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment. Quyển 32 số 2. New York City: Springer Science+Business Media. tr. 169–77. doi:10.1007/s10862-009-9147-z.
- ↑ Hare, Robert D. (1999). Without Conscience: The Disturbing World of the Psychopaths Among Us. New York City: Guilford Press. tr. 22. ISBN 978-1-57230-451-2.
- ↑ de Almeida, Rosa Maria Martins; Cabral, João Carlos Centurion; Narvaes, Rodrigo (ngày 1 tháng 5 năm 2015). "Behavioural, hormonal and neurobiological mechanisms of aggressive behaviour in human and nonhuman primates". Physiology & Behavior. Quyển 143. tr. 121–135. doi:10.1016/j.physbeh.2015.02.053. ISSN 0031-9384.