Quảng Đức (tỉnh)

Đối với các định nghĩa khác, xem Quảng Đức (định hướng).

Quảng Đức
Tỉnh
Bản đồ tỉnh Quảng Đức năm 1973
Vị trí	Việt Nam Cộng hòa
Tỉnh lỵ	Gia Nghĩa
Phân chia hành chính	1 thị xã, 3 quận
Thành lập	23/1/1959
Giải thể	24/3/1976
Diện tích	5.958 km²
Dân số (1971)	38.305 người
Mật độ dân số	6 người/km²

Quảng Đức là một tỉnh cũ thuộc Tây Nguyên, Việt Nam Cộng hòa, sau thuộc Cộng hòa Miền Nam Việt Nam (nay là một phần của tỉnh Lâm Đồng).

Địa lý

Tỉnh Quảng Đức có vị trí địa lý:

• Phía đông giáp tỉnh Tuyên Đức
• Phía tây giáp Campuchia
• Phía nam giáp tỉnh Lâm Đồng và tỉnh Phước Long
• Phía bắc giáp tỉnh Đắk Lắk.

Lịch sử

Ngày 23 tháng 1 năm 1959, Chính quyền Việt Nam Cộng hòa ban hành Sắc lệnh số 24-NV về việc thành lập tỉnh Quảng Đức trên cơ sở tách quận Đắk Song (trừ tổng Đăk Lao ở phía Bắc), một phần quận Lắk từ tỉnh Đắk Lắk; một phần của tỉnh Phước Long và một phần của tỉnh Lâm Đồng.

Theo quan điểm của các sắc tộc người Thượng thì việc chính phủ thành lập tỉnh Quảng Đức năm 1959 có dụng ý tạo điều kiện đưa người Kinh, nhất là người Bắc di cư lên định cư miền núi.

Năm 1960, tỉnh Quảng Đức có 3 quận, 4 tổng, 14 xã:

• Quận Đức Lập có 6 xã với 1 tổng:

• Tổng Đức Minh: 2 xã và 4 xã lẻ
• Quận lỵ: Đức Minh (Đắk Mil) sau đổi là Tư Minh.

• Quận Kiến Đức có 4 xã với 2 tổng:

• Tổng Kiến Minh: 2 xã
• Tổng Kiến Đạo: 2 xã
• Quận lỵ: Sùng Đức (B'Pré).

• Quận Khiêm Đức có 4 xã với 1 tổng:

• Tổng Sơn Khê: 2 xã và 2 xã lẻ.
• Quận lỵ: Tamoung.

Ngày 20 tháng 9 năm 1975, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 245-NQ/TW về việc:

• Hợp nhất tỉnh Bình Thuận, tỉnh Lâm Đồng, tỉnh Ninh Thuận, tỉnh Tuyên Đức thành một tỉnh, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.
• Hợp nhất tỉnh Đắk Lắk, thêm các huyện Cheo Reo, Đức Lập của tỉnh Quảng Đức thành một tỉnh, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.

Ngày 20 tháng 12 năm 1975, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 19/NQ về việc:

• Hợp nhất tỉnh Lâm Đồng, tỉnh Tuyên Đức (kể cả thành phố Đà Lạt) thành một tỉnh, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.
• Hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Quảng Đức thành một tỉnh, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.

Ngày 27 tháng 12 năm 1975, tỉnh Quảng Đức sáp nhập vào tỉnh Đắk Lắk. Từ đó, tỉnh Quảng Đức không còn tồn tại. Địa giới hành chính của tỉnh tương ứng với tỉnh Đắk Nông (cũ) sau khi sáp nhập vào tỉnh Lâm Đồng. Ngoại trừ huyện Cư Jút trước năm 1975 thuộc quận Ban Mê Thuột của tỉnh Đắk Lắk.

Ngày 24 tháng 2 năm 1976, Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ban hành Nghị định số 3/NQ/1976 về việc:

• Hợp nhất tỉnh Lâm Đồng, tỉnh Tuyên Đức và thành phố Đà Lạt thành một tỉnh, lấy tên là tỉnh Lâm Đồng.
• Hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Quảng Đức thành một tỉnh, lấy tên là tỉnh Đắk Lắk.

Tham khảo

• Whitfield, D. Historical and Cultural Dictionary of Vietnam. Metuchen, NJ: The Scarecrow Press, 1976.
• Po Dharma. Champaka 7: Từ Mặt trận FLM đến phong trào FULRO. San Jose, CA: Office International of Champa, 2007.