Nguyễn Tấn Gi Trọng

Nguyễn Tấn Gi Trọng
Sinh	1 tháng 1 năm 1913 Tổng Thuận Bình, tỉnh Mỹ Tho (nay thuộc tỉnh Tiền Giang), Đông Dương thuộc Pháp
Mất	6 tháng 12 năm 2006 (93 tuổi) Bệnh viện Chợ Rẫy, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Quốc tịch	Việt Nam
Dân tộc	Kinh
Trường lớp	Bác sĩ Y khoa (1941)
Nghề nghiệp	Bác sĩ, Giáo sư, Chính trị gia
Tôn giáo	Công giáo
Người thân	Liệt sĩ Kim Yến (Con gái)
Giải thưởng	Huân chương Độc lập hạng Nhất Huân chương Kháng chiến hạng Nhất
Danh hiệu	Nhà giáo Nhân dân

Nguyễn Tấn Gi Trọng (1 tháng 1 năm 1913 – 6 tháng 12 năm 2006) là một bác sĩ, giáo sư y khoa và chính trị gia nổi bật của Việt Nam. Là một trí thức mang đức tin Công giáo và là đảng viên Đảng Dân chủ Việt Nam, ông đã cống hiến trọn đời cho nền y học và sự nghiệp lập pháp của đất nước.

Ông là đại biểu Quốc hội Việt Nam trong 7 khóa liên tục (từ khóa I đến khóa VII) và có 25 năm đảm nhiệm vị trí Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Ngoài ra, ông còn là Tổng Giám đốc đầu tiên của Nha Thông tin Tuyên truyền toàn quốc và là người đặt nền móng cho Bộ môn Sinh lý học tại Đại học Y Hà Nội.

Tiểu sử và Giáo dục

Nguyễn Tấn Gi Trọng sinh ngày 1 tháng 1 năm 1913 tại tổng Thuận Bình, tỉnh Mỹ Tho (nay thuộc tỉnh Tiền Giang).

Thuở nhỏ, ông theo học tại Collège Mỹ Tho (Trường Nguyễn Đình Chiểu ngày nay) và Trường trung học Petrus Ký tại Sài Gòn. Trong khoảng thời gian từ năm 1940 đến 1941, bên cạnh việc học y khoa, ông còn thể hiện năng khiếu báo chí và văn chương khi làm chủ nhiệm tờ báo Tin mới văn chương.

Năm 1941, ông chính thức tốt nghiệp Bác sĩ Y khoa với bản luận án mang tên "Tủy đồ trong bệnh sốt rét". Sau khi ra trường, ông công tác tại Phòng Y tế thuộc Sở Hỏa xa Đông Dương trong vài năm.

Sự nghiệp Chính trị và Cách mạng

Từ Cục phó Quân y đến Tổng Giám đốc Nha Thông tin

Tháng 8 năm 1945, khi Cách mạng tháng Tám thành công, Bác sĩ Nguyễn Tấn Gi Trọng được Bộ trưởng Võ Nguyên Giáp giao nhiệm vụ làm Phó Cục trưởng Cục Quân y (Bộ Quốc phòng). Cùng với Cục trưởng Vũ Văn Cẩn, ông đã đặt những viên gạch đầu tiên xây dựng ngành Quân y cách mạng Việt Nam.

Đầu năm 1946, trước yêu cầu của tình hình mới, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trực tiếp gọi ông đến và giao nhiệm vụ phụ trách công tác thông tin tuyên truyền. Sinh thời, Giáo sư Trọng từng kể lại giai thoại đáng nhớ này:

“Bác Hồ cho gọi tôi đến, nói với tôi một cách thân mật: "Chú nên làm công tác tuyên truyền, vì trước đây chú có làm báo". Tôi đắn đo suy nghĩ và thưa với Bác: "Bác ạ, cháu không làm được đâu, vì cháu có phải là đảng viên Cộng sản đâu". Nhưng Bác vẫn khuyên bảo: "Đây là nhiệm vụ cách mạng, chú phải gánh" và Bác Hồ đã trực tiếp cử tôi làm Tổng giám đốc Nha Thông tin Tuyên truyền.”

Việc một trí thức miền Nam không phải đảng viên Cộng sản đứng đầu cơ quan tuyên truyền của Nhà nước khiến một số người e ngại. Bác sĩ Trọng từng viết thư xin từ chức, nhưng Bác Hồ đã động viên ông và giải thích với các cán bộ khác: "Chú Trọng người Nam Bộ, thẳng tính nhưng rất trung thành với cách mạng. Vì đại đoàn kết mà cùng nhau gánh việc cách mạng".

Ngày 13 tháng 5 năm 1946, Nha Thông tin, Tuyên truyền chính thức được thành lập dưới quyền Bộ Nội vụ do ông làm Tổng Giám đốc. Từ ngày 19 tháng 12 năm 1946, khi Toàn quốc kháng chiến bùng nổ, ông thôi chức ở Cục Quân y để chuyên trách chỉ đạo Nha Thông tin di tản lên Chiến khu Việt Bắc. Dưới sự lãnh đạo của ông, Đài Phát thanh Tiếng nói Việt Nam đã duy trì phát sóng liên tục, vượt qua sự truy kích gắt gao của quân Pháp từ hồ Ba Bể (Bắc Kạn) đèo Phia Oắc để tới vùng an toàn tại chợ Chu (Thái Nguyên). Ông giữ chức vụ này đến cuối năm 1949. Tháng 3 năm 1950, ông chuyển sang làm Chánh Văn phòng Ban Thường trực Quốc hội.

Đại biểu Quốc hội 7 khóa liên tục

Là một Đại biểu Quốc hội khóa I thẳng thắn và trách nhiệm, Bác sĩ Nguyễn Tấn Gi Trọng ghi dấu ấn với những phiên chất vấn nảy lửa. Điển hình, trong phiên họp tối 30 tháng 10 năm 1946, ông đã trực tiếp chất vấn gay gắt Bộ trưởng Bộ Y tế - Xã hội Trương Đình Tri về tình trạng phân bổ y sĩ bất hợp lý, thiếu hụt trầm trọng y bác sĩ tại chiến trường Nam Bộ đang đổ máu, và thẳng thắn đặt nghi vấn về "dụng ý" của Bộ trưởng trong vấn đề này.

Ông đã trúng cử và làm Đại biểu Quốc hội trong 7 khóa liên tiếp (Khóa I đến Khóa VII, từ 1946 đến 1987). Ông đồng thời giữ vị trí Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội (khóa I, III, IV), Ủy viên Ủy ban Văn hóa - Xã hội (Khóa III, IV) và Ủy viên Ủy ban Đối ngoại (Khóa V, VI, VII).

Về mặt đoàn thể, ông là Ủy viên Thường vụ Ban Chấp hành Trung ương Đảng Dân chủ Việt Nam và là Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Sự nghiệp Y học và Giáo dục

Đầu năm 1957, sau một thời gian tu nghiệp ở nước ngoài, Giáo sư Nguyễn Tấn Gi Trọng được bổ nhiệm làm Chủ nhiệm Bộ môn Sinh lý học, Đại học Y Hà Nội. Trong gần 30 năm tận tụy, ông đã biến một bộ môn thiếu thốn cơ sở vật chất trở thành một bộ môn y học cơ sở vững mạnh với các phòng thí nghiệm hiện đại như Phòng Hóa - Sinh lý, Sinh lý lâm sàng, Nghiên cứu chức năng thận...

Dấu ấn khoa học lớn nhất của ông là việc chủ trì công trình nghiên cứu quy mô toàn quốc về "Hằng số sinh học người Việt Nam". Công trình này đã thu thập dữ liệu cơ bản về thể chất con người Việt Nam, xuất bản thành cuốn sách cùng tên vào năm 1975, đóng góp to lớn cho nền y học, nhân trắc học và sinh lý học nước nhà. Ngoài ra, ông còn hướng dẫn nhiều nghiên cứu về sinh đẻ có kế hoạch, y học lao động và sinh học phân tử.

Ông còn là người tiên phong chăm sóc sức khỏe cho giới văn nghệ sĩ. Từ những năm 1960, ông cùng Giáo sư Trần Hữu Tước đứng ra thành lập Ban Y học Nghệ thuật để chuyên chăm sóc giọng nói, tiếng hát cho các ca sĩ, diễn viên.

Những năm cuối đời

Do hoàn cảnh công tác và điều kiện sức khỏe, vào thập niên 1980, Giáo sư Nguyễn Tấn Gi Trọng chuyển vào Thành phố Hồ Chí Minh, tiếp tục làm việc tại Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh và Trung tâm Đào tạo - Bồi dưỡng cán bộ y tế.

Dù tuổi cao, ông vẫn hăng say làm cố vấn cho ngành y tế và tham gia công tác tại Hội Y học Thành phố Hồ Chí Minh. Triết lý làm việc của ông gắn liền với câu nói nổi tiếng của văn hào Honoré de Balzac: "Thời gian là cái vốn quý duy nhất cho những ai chỉ có trí thông minh làm của cải".

Ông qua đời vào lúc 5 giờ 30 phút ngày 6 tháng 12 năm 2006 tại Bệnh viện Chợ Rẫy (TP. Hồ Chí Minh), hưởng thọ 93 tuổi. Lễ truy điệu ông được tổ chức trang trọng tại Nhà tang lễ Thành phố và hỏa táng tại Bình Hưng Hòa. Con gái ông, chị Kim Yến, là một liệt sĩ đã anh dũng hy sinh trên chiến trường Tây Ninh trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.

Tác phẩm tiêu biểu

• Hằng số sinh học người Việt Nam (Chủ biên, 1975).
• Chuyên đề sinh lý học tập III (Chủ biên).
• Từ điển tiếng Việt (Đồng tác giả, 1967).

Khen thưởng và Vinh danh

Để ghi nhận những cống hiến bền bỉ cho sự nghiệp cách mạng, y tế và giáo dục nước nhà, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã trao tặng GS.BS Nguyễn Tấn Gi Trọng nhiều phần thưởng cao quý:

• Danh hiệu Nhà giáo Nhân dân.
• Huân chương Độc lập hạng Nhất (Trao tặng ngày 29 tháng 5 năm 1984).
• Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng Nhất.
• Huân chương Kháng chiến chống Mỹ, cứu nước hạng Nhất.
• Huân chương Đại đoàn kết dân tộc.