Bước tới nội dung

Mẹ Nấm

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(Đổi hướng từ Nguyễn Ngọc Như Quỳnh)
Mẹ Nấm
SinhNguyễn Ngọc Như Quỳnh
18 tháng 7, 1979 (46 tuổi)
Nha Trang, Việt Nam
Quốc tịch Việt Nam
Tên khácMẹ Nấm
Dân tộcKinh
Nghề nghiệpNhà hoạt động xã hội
Năm hoạt động2009-nay
Nổi tiếng vìNhân vật Bất đồng chính kiến ở Việt Nam
Tác phẩm nổi bậtMẹ vắng nhà (phim)
Chức vịĐiều phối viên của Mạng lưới Blogger Việt Nam
Tôn giáoCông giáo
Con cáiNấm (gái)
Gấu (trai)
Cha mẹNguyễn Thị Tuyết Lan (mẹ)
Nguyễn Ngọc Anh (cha)
Giải thưởng
  • Giải thưởng Hellman/Hammett năm 2010 của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền
  • Giải Người Bảo vệ Quyền Dân sự năm 2015 của tổ chức Civil Rights Defenders (CRD)
  • Giải thưởng Phụ nữ Quốc tế Dũng cảm năm 2017 của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ
  • Giải Tự do Báo chí Quốc tế 2018 của Ủy ban Bảo vệ các Nhà báo (CPJ)

Nguyễn Ngọc Như Quỳnh (sinh ngày 18 tháng 7 năm 1979), được biết đến với bút danh Mẹ Nấm, là một blogger, nhà hoạt động nhân quyền và nhân vật bất đồng chính kiến người Việt Nam. Bà là đồng sáng lập viên và là điều phối viên của Mạng lưới Blogger Việt Nam.[1]

Từ năm 2009 đến năm 2016 Mẹ Nấm đã bị bắt giữ nhiều lần do tham gia các hoạt động dân sự, đòi dân quyền, và biểu tình phản đối Trung Quốc chiếm biển đảo tại Biển Đông, phản đối công ty Formosa trong vụ là nguyên nhân việc cá chết hàng loạt tại miền Trung. Bà là điều phối viên của mạng lưới Blogger Việt Nam. Theo báo Công an, bà còn là thành viên của các tổ chức “Người Việt yêu nước”, “Tuyên bố công dân tự do”.

Mẹ Nấm bị bắt và khởi tố ngày 10 tháng 10 năm 2016 tại Nha Trang theo điều 88 khoản 1 - tuyên truyền chống nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam[2][3][4] và bị tòa sơ thẩm kết án 10 năm tù.[5] Ngày 30 tháng 11 năm 2017, tòa phúc thẩm giữ nguyên án tù này.[6]

Tháng 6 năm 2018, Mẹ Nấm đoạt giải Tự do Báo chí Quốc tế 2018 của Ủy ban bảo vệ các nhà báo (CPJ)[7] và có mặt trong danh sách đề cử giải Nobel Hòa bình năm 2018.[8] Ngày 17 tháng 10 năm 2018, Mẹ Nấm được trả tự do, lên đường sang Mỹ cùng mẹ và hai con.[9]

Cuộc đời và hoạt động

Đầu đời và giáo dục

Nguyễn Ngọc Như Quỳnh sinh ngày 18 tháng 7 năm 1979[10] tại Nha Trang trong một gia đình lao động nghèo.[11] Bà từng theo học ngành báo chí ở Thành phố Hồ Chí Minh nhưng phải chuyển sang học ngành Anh Văn tại trường Cao đẳng Sư phạm Nha Trang và tốt nghiệp với bằng Cử nhân của trường.[6][12] Bà làm hướng dẫn viên du lịch trước khi mở một công ty lữ hành cùng với một người bạn.[11] Bà kể lại rằng việc tiếp xúc với nhiều người nước ngoài đã khiến bà nhận thức về những bất công xã hội, từ đó khiến bà muốn lên tiếng sau này.[13] Quỳnh là một tín hữu Công giáo với tên thánh là Maria Madalena.[14]

2006–2016: Blog Mẹ Nấm

Năm 2006, bà bắt đầu viết blog với bút danh Mẹ Nấm; tên bút danh xuất phát từ tên ở nhà của người con gái mới sinh. Ban đầu bà viết blog như một cuốn nhật ký dành cho con gái, với hy vọng rằng con gái của bà sẽ đọc được những suy nghĩ của bà và câu chuyện về quá trình mang bầu, nhưng kể từ khi bà vào bệnh viện và chứng kiến cảnh nhiều người nghèo trong bệnh viện bị phớt lờ vì thiếu tiền để đút lót các quan chức bệnh viện, bà bắt đầu chuyển sang viết về bất công xã hội và quyền con người tại Việt Nam.[15] Các chủ đề trên blog của bà gồm việc tịch thu đất đai, bạo lực cảnh sát và quyền tự do biểu đạt.[16] Trang blog của bà cũng bày tỏ quan điểm phản đối sự can thiệp của Trung Quốc vào Việt Nam, bao gồm việc Bắc Kinh tài trợ cho một mỏ bauxite gây tranh cãi tại Tây Nguyên.[17]

Ngày 2 tháng 9 năm 2009,[18][19] Mẹ Nấm bị cơ quan an ninh bắt giữ trong đêm và bị thẩm vấn về việc in ấn và phát tán khoảng 40 áo thun có nội dung phản đối Trung Quốc chiếm giữ Hoàng Sa, Trường Sa và phản đối Dự án khai thác bô xít ở Tây Nguyên vì môi trường.[19][20] Phía công an cho rằng bà "lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích Nhà nước", đồng thời cáo buộc bà nhận tiền từ Việt Tân để thực hiện việc in áo thun.[21] Ngoài ra, bà còn bị cáo buộc tham gia tổ chức bất đồng chính kiến "Người Việt Yêu Nước".[22] Sau gần 10 ngày bà được thả tự do;[23] lý do được phía công an đưa ra là vì bà "phạm tội lần đầu" và đã "cam kết ăn năn hối cải".[24] Hai blogger khác bị bắt trong đợt này là Bùi Thanh Hiếu – một blogger được biết đến với bút danh Người Buôn Gió – và Phạm Đoan Trang – phóng viên chuyên trang Tuần Việt Nam của VietNamNet.[23] Sau khi được trả tự do, Quỳnh buộc phải đóng cửa trang blog Mẹ Nấm; bà phải ký giấy cam kết ngừng viết blog để được trả tự do khi bị bắt vào năm 2009.[17][20] Một năm sau, bà viết blog trở lại sau khi bị chính quyền từ chối cấp hộ chiếu[17] vào tháng 2 trong cùng năm.[25]

Năm 2012, Quỳnh là một trong những thực tập sinh đầu tiên của Vietnamese Overseas Initiative for Conscience Empowerment (VOICE) thuộc chương trình đào tạo của tổ chức này.[26]

Năm 2013, Quỳnh bị chính quyền cản trở một số hoạt động của bà. Ngày 5 tháng 5, bà bị ngăn không cho đến một công viên ở tỉnh Khánh Hòa, nơi dự kiến tổ chức một buổi "dã ngoại vì nhân quyền".[27][28] Bà cùng một số người đã đến một quán cà phê để tiếp tục trao đổi về quyền con người dưới sự chứng kiến của hai cảnh sát mặc thường phục.[29] Ngày 21 tháng 5, Mẹ Nấm cùng với blogger Nguyễn Tiến Nam bị cơ quan công an tỉnh Khánh Hòa bắt giữ làm việc trong mấy tiếng đồng hồ sau khi hai người công khai phát cho nhiều người bản Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền và bóng bay màu xanh với dòng chữ “Quyền của con người phải được tôn trọng”.[30][31] Vào tháng 12, Mẹ Nấm bị giữ lại tại sân bay và bị thu hộ chiếu khi đang chuẩn bị bay sang Bangkok, Thái Lan để gặp gỡ đại diện Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc.[32] Trong cùng năm, bà đồng sáng lập Mạng lưới Blogger Việt Nam,[33] một trong số ít những hội nhà văn độc lập tại Việt Nam.[1]

Ngày 19 tháng 4 năm 2014, các blogger Mẹ Nấm, Nguyễn Hồ Nhật Thành và Trịnh Kim Tiến đã bị công an thành phố Nha Trang bắt giữ khi đang chuẩn bị thảo luận về chủ đề “Công ước chống Tra tấn và vấn nạn công dân chết trong đồn công an” dự định diễn ra tại thành phố Nha Trang.[34] Vào tháng 10 và 11, bà bị ngăn cản khi có dự định bay đến Hà Nội để dự cuộc họp tại Đại sứ quán Úc, Canada và Na Uy.[35] Trong cùng năm, bà soạn thảo và công bố tài liệu tiếng Anh Stop police killing civilians (tiếng Việt: Chấm dứt công an giết hại dân thường) trên trang Mạng lưới Blogger Việt Nam, trong đó tổng hợp 31 trường hợp tử vong tại đồn công an mà bà và một số người khác thu thập từ báo chí nhà nước.[35][36]

Ngày 28 tháng 3 năm 2015, Mẹ Nấm bị bắt giữ tại Nha Trang khi chuẩn bị ra Hà Nội để trao kiến nghị cho các nghị viên tại cuộc họp Liên minh Nghị viện Thế giới lần thứ 132.[37]

Ngày 25 tháng 7 năm 2015, Mẹ Nấm và 3 blogger bị bắt giữ và bị đánh tại bãi biển Nha Trang khi tổ chức tuyệt thực vì 'tù nhân lương tâm', kêu gọi trả tự do cho Nguyễn Ngọc Già, Bùi Thị Minh Hằng và Trần Huỳnh Duy Thức.[38]

Ngày 15 tháng 5 năm 2016, Mẹ Nấm tham gia biểu tình tại TP HCM phản đối công ty Formosa, hãng xả nước thải gây ra vụ cá chết hàng loạt tại miền Trung và bị bắt về Công an quận 2, TPHCM.[39]

Ngày 13 tháng 8 năm 2016, Mẹ Nấm cùng vài người bạn từ Nha Trang chạy ra xã Ninh An, thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa để tìm hiểu thêm vụ công an hành hung người dân tại đây vì họ tập trung đòi nhà máy xử lý chất thải công nghiệp ở đây phải dời đi. Trên đường về Mẹ Nấm và bạn đã bị công an, côn đồ chặn lại hành hung.[40]

2016–2018: Bắt giữ và khởi tố

Ngày 10 tháng 10 năm 2016, khi đến Trại tạm giam sông Lô, tỉnh Khánh Hoà, cùng với mẹ của một người bị kết án ba năm tù giam theo điều 88 để xin gặp con trai của bà, Quỳnh đã bị công an bắt giữ tại trại giam.[41][3] Công an sau đó về nhà của Quỳnh và đọc lệnh khám nhà và bắt giữ tại đây, đồng thời dẫn bà về nhà trong một khoảng thời gian trước khi đưa bà đi.[41] Theo lệnh bắt giữ, Quỳnh bị khởi tố tội "tuyên truyền chống nhà nước" theo điều 88 Bộ luật Hình sự năm 1999.[4][42] Mẹ của Quỳnh cho biết lệnh tạm giam đầu tiên kéo dài bốn tháng,[43] và Quỳnh được cho là bị tạm giữ tại trại giam sông Lô, tỉnh Khánh .[41] Các bài viết bài viết cuối cùng của bà trên trang Facebook cá nhân là một bài đăng lại của những nhà hoạt động khác, cùng những bài viết chỉ trích nhà nước "ngắn gọn, đầy chất thơ và sắc bén".[44]

Cáo trạng của Công an tỉnh Khánh Hòa kết luận giám định 400 bài viết trên Facebook cá nhân của bà Quỳnh và tập tài liệu “Stop police killing civilians - SKC” ("Chấm dứt tình trạng công an giết hại dân thường") do bà Quỳnh biên tập, in ấn, có nội dung "lợi dụng quyền tự do dân chủ, kích động nhân dân chống lại chính quyền, chống lại chế độ, gây phương hại đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội".[45] Cơ quan An ninh cho biết trong năm 2014, bà Quỳnh đã tập hợp 31 trường hợp người dân tử vong khi bị gọi lên "làm việc" và bị tạm giam, tạm giữ tại trụ sở công an; sau đó đăng lên trang Facebook " đánh tráo bản chất sự việc, thể hiện chủ đích thù địch với lực lượng công an, khiến người đọc hiểu sai vấn đề, đồng thời xúc phạm và làm hạ uy tín của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, gây xâm hại đến mối quan hệ giữa nhân dân và lực lượng công an.".[46]

Ngày 23 tháng 2 năm 2017, trả lời đài Tiếng nói Hoa Kỳ, bà Nguyễn Thị Tuyết Lan, mẹ của Nguyễn Ngọc Như Quỳnh đã xác nhận Viện Kiểm sát Nhân dân tỉnh Khánh Hòa đã ký lệnh gia hạn tạm giam đối với con bà vào ngày 13 tháng 1 năm 2017, gia hạn từ ngày 7 tháng 2 cho tới ngày 7 tháng 5, nhưng bà chưa hề nhận được văn bản này, tất cả chỉ là thông báo miệng. Luật sư vẫn chưa được tiếp xúc với Như Quỳnh, “họ gửi văn bản đi nhưng không được hồi đáp".[43]

Ngày 15 tháng 6, bà Lan cho rằng bà vẫn chưa được gặp con và nhận được thông báo rằng Quỳnh bị gia hạn tạm giam đến ngày 18 tháng 8 năm 2017.[47] Tám ngày sau, bà Lan viết trên Facebook về những điều bà gọi là "những hành vi lừa đảo và vô nhân tính" đối với con mình, trong đó có việc con của bà "không ở trại tạm giam Công an tỉnh Khánh Hòa như cơ quan An ninh - Điều tra tỉnh Khánh Hòa đưa thông báo cho tôi. Trong suốt tám tháng qua tôi đã bị lừa khi lặn lội đến thăm con tại một trại tù mà con tôi không có ở đó."[48] Từ Hoa Kỳ, blogger Điếu Cày nói rằng trường hợp này giống với trường hợp của ông, gọi đây là cách đối phó "bẩn thỉu và vô nhân tính", đồng thời giải thích rằng mục tiêu của việc này là nhằm cô lập người họ bắt và triệt tiêu sự giúp đỡ từ bên ngoài để người tù "rơi vào sự cô đơn".[49]

Phản ứng về việc bắt giam

  •  Hoa Kỳ: Ngày 11 tháng 10 năm 2016, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ phụ trách khu vực Đông Á - Thái Bình Dương, Katina Adams, nhấn mạnh: "Chúng tôi hết sức quan ngại về vụ bắt giữ blogger Nguyễn Ngọc Như Quỳnh. Chúng tôi kêu gọi chính phủ Việt Nam phóng thích cô Quỳnh cùng tất cả những tù nhân lương tâm khác, cho phép tất cả mọi người dân ở Việt Nam được tự do bày tỏ quan điểm chính trị trên mạng và ngoài đời mà không sợ bị trả thù. Xu hướng gần đây bắt bớ và tuyên án các nhà hoạt động ôn hòa [tại Việt Nam] rất đáng ngại và đang đe dọa che phủ tiến bộ về nhân quyền của Việt Nam."[50] Ngày 29 tháng 7 năm 2017, người phát ngôn Heather Nauert nói với báo giới Hoa Kỳ: "Tôi quan ngại sâu sắc về các phiên tòa của Việt Nam và việc kết án người được trao Giải thưởng Phụ nữ Quốc tế Can đảm 2017 và blogger ôn hòa Nguyễn Ngọc Như Quỳnh. Cô còn được gọi là “Mẹ Nấm”. Cô đã bị kết án 10 năm tù với buộc tội mơ hồ tuyên truyền chống nhà nước." […][51]
  •  Đức Ngày 22 tháng 12 năm 2016, Dân biểu Liên bang Frank Schwabe, Phát ngôn nhân về Chính sách Nhân quyền của Khối Dân biểu đảng Dân chủ Xã hội Đức (SPD), tuyên bố: "Hôm nay Khối Dân biểu đảng Dân chủ Xã hội Đức (SPD) đòi hỏi cho bà Nguyễn Ngọc Như Quỳnh được tự do tức khắc và vô điều kiện. Bà bị bắt giam hồi tháng 10 năm 2016 vì lý do tuyên truyền chống nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Khối dân biểu đảng Dân chủ Xã hội Đức (SPD) đang vô cùng lo lắng về điều kiện giam giữ đối với Blogger Nguyễn Ngọc Như Quỳnh. Hiện nay bà không được phép gặp hai đứa con nhỏ và các thành viên khác trong gia đình. Bà cũng không được phép có luật sư để nhận hỗ trợ về mặt pháp lý. Nguyễn Ngọc Như Quỳnh đã không phạm tội gì mà đã chỉ thực hiện quyền tự do ngôn luận của mình." [52][53]

Phiên toà sơ thẩm

Ngày 23 tháng 6 năm 2017, luật sư Nguyễn Khả Thành cho VOA biết: "cô Như Quỳnh sẽ không nhận tội khi ra tòa, và chắc chắn chúng tôi sẽ tranh tụng trước tòa theo hướng cô Như Quỳnh vô tội."[48]

Nội dung cáo trạng của Viện Kiểm sát Nhân dân Tỉnh Khánh Hòa:

  • Chết "vì công an": Năm 2014, bà thu thập thông tin về 31 trường hợp người dân bị chết trong và sau khi làm việc với cơ quan công an, rồi làm thành tài liệu có tên "Stop police killing civilians" (tạm dịch: Phải chấm dứt việc cảnh sát giết dân thường).
  • Vận động nhân quyền: Cáo trạng nói bà Như Quỳnh, vào năm 2015, đã cùng 162 cá nhân, 27 tổ chức kêu gọi người dân tham gia chiến dịch "vận động nhân quyền. Cáo trạng nói lời kêu gọi đã "công khai phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản".
  • Xuyên tạc trên báo đài: Cáo trạng liệt kê từ 2013 đến 2016, bà Như Quỳnh nhiều lần trả lời phỏng vấn báo, đài nước ngoài để "xuyên tạc tình hình trong nước". Một giám định viên tư pháp nói bà đã "xuyên tạc trắng trợn nhằm bôi nhọ Việt Nam".
  • Tàng trữ tài liệu: Cáo trạng khép tội bà Như Quỳnh vì "tàng trữ" tập thơ "Bài thơ một vần" của tác giả Bùi Chát và một CD nhạc có bài hát "Viết về ngư dân Việt Nam" của nhạc sĩ Tuấn Khanh. Hai tác phẩm này bị ghi là "đả kích chế độ xã hội chủ nghĩa, kích động nhân dân phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân".

Cáo trạng nói từ khi bị bắt tạm giam ngày 10/10/2016, bà Như Quỳnh "không có sự chuyển biến tư tưởng, luôn giữ thái độ chống đối", "không thành khẩn khai báo, không ăn năn hối cải".[54]

Ngày 29 tháng 6 năm 2017, Toà án nhân dân tỉnh Khánh Hòa xét xử, tuyên phạt Mẹ Nấm 10 năm tù giam với tội danh Tuyên truyền chống nhà nước, khoản 1 điều 88 BLHS.[55] Bà Nguyễn Thị Tuyết Lan, mẹ của Blogger Mẹ Nấm đã không được dự phiên tòa với lý do đây là một phiên tòa “đặc thù” mặc dù trong quyết định xử án Tòa án đã nêu rõ “vụ án được xét xử công khai.”[56]

Phản ứng đối với bản án sơ thẩm

  •  Hoa Kỳ Ngày 29 tháng 6 năm 2017, người phát ngôn Heather Nauert nói với báo giới Hoa Kỳ, "Quỳnh đã bị tuyên án 10 năm với một bản án mơ hồ về tội chống phá nhà nước. Cách đây không lâu, cô đã được Phu nhân Tổng thống Melania Trump vinh danh Phụ nữ Quốc tế Dũng cảm." Bà Nauert kêu gọi Việt Nam "thả Mẹ Nấm và tất cả những tù nhân lương tâm khác ngay lập tức và cho phép các cá nhân Việt Nam quyền tự do biểu đạt và hội họp mà không sợ bị trả đũa."[57]
  • Việt Nam Ngày 29 tháng 6 năm 2017, người phát ngôn bộ ngoại giao Việt Nam nói: "Phiên tòa xét xử Nguyễn Ngọc Như Quỳnh đang diễn ra công khai, đúng theo các quy định của pháp luật Việt Nam".[58]
  •  Liên minh châu Âu Thông điệp của Đại sứ Bruno Angelet, Trưởng Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam: "Việc kết án 10 năm tù giam bà Nguyễn Ngọc Như Quỳnh vào ngày hôm qua sau khi bà biểu đạt ý kiến của mình về các vấn đề môi trường và xã hội một cách ôn hoà mâu thuẫn trực tiếp với Tuyên ngôn Quốc tế về Nhân quyền và Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị mà Việt Nam là một thành viên,... Việc luật sư của bà chỉ được phép gặp bà vài ngày trước đây để chuẩn bị bào chữa cho bà đã đặt ra một câu hỏi về quyền đối với quy trình bào chữa thỏa đáng mà mỗi người Việt Nam được hưởng theo quy định pháp luật. Quyết định của các cơ quan có thẩm quyền Việt Nam không cho phép các đại diện của Phái đoàn EU cũng như của các đại sứ quán các nước thành viên EU quan sát phiên xét xử đã đặt dấu hỏi về sự minh bạch của quá trình xét xử.[59]
  •  Đức Ngày 30/6, Đặc ủy Nhân quyền của Chính phủ Cộng hòa Liên bang Đức, bà Bärbel Kofler, tuyên bố: "Bản án vì động cơ chính trị rõ ràng này đã đi ngược lại các nguyên tắc về nhân quyền và vi phạm các nghĩa vụ quốc tế trong lĩnh vực quyền dân sự và chính trị mà Việt Nam đã ký kết. Mức án nặng còn cho thấy sự bất hợp lý và thiếu cân nhắc đối với quyền căn bản về tự do biểu đạt và tự do báo chí được Hiến pháp Việt Nam đảm bảo. Chị Quỳnh đã đấu tranh chống tham nhũng và các tiêu cực trong xã hội. Bằng các bài viết của mình, chị đã khiến dư luận chú ý đến số lượng lớn các trường hợp tử vong không rõ nguyên nhân trong trại giam và trại tạm giam. Bên cạnh đó, chị còn tranh đấu không biết mệt mỏi cho các ngư dân bị ảnh hưởng bởi sự cố môi trường tại miền Trung Việt Nam và gia đình của họ. Việc các cơ quan chức năng trừng phạt những nỗ lực vì quyền tự do dân sự, môi trường và bảo vệ người tiêu dùng nói trên cũng như trong các trường hợp blogger khác bằng việc đàn áp, bắt bớ và giam giữ là một dấu hiệu đáng báo động – đặc biệt là khi quan sát các nỗ lực cải cách trong lĩnh vực hành chính, môi trường và bảo vệ người tiêu dùng mà Chính phủ đã tuyên bố, bởi nếu không có các nỗ lực dân sự và sự tăng cường minh bạch thì mục tiêu hiện đại hóa đất nước một cách bền vững sẽ không thể đạt được." [60][61]

Tuyệt thực

Ngày 6 tháng 7 năm 2017, Mẹ Nấm bắt đầu tuyệt thực tại trại giam số 5, Yên Định, Thanh Hóa vì bị đe dọa tinh thần ở trong tù bằng nhiều hình thức, trong đó có 1 nữ tù nhân giam chung phòng thường xuyên chửi bới và đe dọa tính mạng của cô.[62] Đến ngày 23/7, sau khi bên Đại sứ quán Hoa Kỳ có đến thăm và làm việc với Mẹ Nấm, bà đã ngừng tuyệt thực.[63]

Phiên tòa phúc thẩm

Ngày 30 tháng 11 năm 2017, Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng cho rằng không có căn cứ xét giảm án, bác kháng cáo và giữ nguyên án 10 năm tù với Nguyễn Ngọc Như Quỳnh.[6]

Ngày 27 tháng 6 năm 2018, tổ chức VOICE công chiếu bộ phim tài liệu đầu tay Mẹ vắng nhà do Clay Phạm đạo diễn tại Bangkok, Thái Lan.[64] Phim kể về cuộc sống của gia đình Mẹ Nấm sau khi bà bị kết án 10 năm tù vào năm 2017.[65] Theo đạo diễn Clay Phạm, bộ phim được sản xuất để kể về hoàn cảnh của một gia đình tù nhân lương tâm; ông đồng thời khẳng định không có dự định tuyên truyền cho Mẹ Nấm hay áp đặt khuynh hướng chính trị từ bộ phim.[66] Đây được coi là phim đầu tiên nói về một tù nhân lương tâm tại Việt Nam[65][66] và đã được trình chiếu ở nhiều quốc gia như Úc, Mỹ, Canada, Đài Loan. Phillipines và ở một số giáo xứ Công giáo và Tòa đại sứ nước ngoài tại Việt Nam.[67] Bộ phim được công bố trong bối cảnh gia đình lên tiếng về sự an toàn của Mẹ Nấm trong trại giam.[64][67]

Giải thưởng và vinh danh

Trong mười năm hoạt động, Mẹ Nấm đã nhận được nhiều giải thưởng nhằm công nhận những nỗ lực của bà. Năm 2010, Mẹ Nấm được trao Giải Hellman/Hammett của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền.[68][69] Năm 2015, bà được trao giải Người Bảo vệ Quyền Dân sự của tổ chức Civil Rights Defenders,[70] trở thành người châu Á đầu tiên được nhận giải này.[41] Năm 2017, bà được trao Giải Phụ nữ Quốc tế Dũng cảm của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ[71] trước sự phản đối của Bộ Ngoại giao Việt Nam.[72] Năm 2018, bà được trao Giải Tự do Báo chí Quốc tế của Ủy ban Bảo vệ Ký Giả (CPJ).[7] Bà cũng được tiến sỹ Marc Arnal, Giáo sư danh dự và cựu Trưởng khoa Học khu St. Jean, Đại Học Alberta, Canada, đề cử giải Nobel Hòa bình năm 2018,[8] đồng thời được tạp chí Time nhắc đến trong danh sách nhân vật của năm 2018.[73] Năm 2019, bà được trao giải Nhân quyền cho Người bất đồng chính kiến của Qũy Nạn nhân Chủ nghĩa Cộng sản.[74]

Phản ứng của chính phủ Việt Nam

Chính phủ Việt Nam cho rằng các bài viết trên của bà Quỳnh thường “đưa ra cái nhìn bi quan một chiều, gây hoang mang lo lắng, làm ảnh hưởng đến lòng tin của nhân dân”. Theo họ bà Quỳnh đã lợi dụng quyền tự do dân chủ kích động nhân dân chống lại chính quyền, chống lại chế độ, gây phương hại đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội...[75]

Tham khảo

  1. 1 2 Ives, Mike (ngày 11 tháng 10 năm 2016). "Vietnam Arrests Mother Mushroom, a Top Blogger, for Criticizing Government". The New York Times (bằng tiếng Anh). ISSN 1553-8095. Truy cập ngày 24 tháng 3 năm 2026.
  2. ↑ "Bắt tạm giam blogger "Mẹ Nấm"". Báo đời sống & pháp luật Online. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 10 năm 2016. Truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2016.
  3. 1 2 Mặc Lâm (ngày 10 tháng 10 năm 2016). "Blogger Mẹ Nấm bị bắt với điều 88". Đài Á Châu Tự do. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 3 năm 2026. Truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2016.
  4. 1 2 Nguyên Huy (ngày 10 tháng 10 năm 2016). "Tuyên truyền chống Nhà nước, blogger Nguyễn Ngọc Như Quỳnh bị bắt". Tiền Phong. ISSN 0866-8027. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 3 năm 2026. Truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2016.
  5. ↑ An Phước (ngày 29 tháng 6 năm 2017). "Facebooker Nguyễn Ngọc Như Quỳnh lĩnh 10 năm tù". VnExpress. Truy cập ngày 30 tháng 11 năm 2017.
  6. 1 2 3 An Phước (ngày 30 tháng 11 năm 2017). "Bà Nguyễn Ngọc Như Quỳnh bị tuyên y án 10 năm tù". VnExpress. Truy cập ngày 22 tháng 3 năm 2026.
  7. 1 2 "CPJ trao giải Tự do Báo chí Quốc tế 2018 cho Blogger Mẹ Nấm". BBC News tiếng Việt. ngày 15 tháng 6 năm 2018. Truy cập ngày 23 tháng 3 năm 2026.
  8. 1 2 "Blogger Mẹ Nấm được đề cử Nobel Hòa Bình". BBC News Tiếng Việt. ngày 3 tháng 6 năm 2018. Truy cập ngày 23 tháng 3 năm 2026.
  9. ↑ "Mẹ Nấm 'được trả tự do, lên đường đi Mỹ'" (bằng tiếng Anh). BBC News. Truy cập ngày 17 tháng 10 năm 2018.
  10. ↑ Kỳ Nam (ngày 29 tháng 6 năm 2017). "Nguyễn Ngọc Như Quỳnh lãnh 10 năm tù vì tuyên truyền chống phá Nhà nước". Người Lao Động. Truy cập ngày 22 tháng 3 năm 2026.
  11. 1 2 Trà Mi (ngày 29 tháng 3 năm 2017). "Mẹ Nấm: từ 'tội nhân' tới giải thưởng quốc tế". Đài Tiếng nói Hoa Kỳ. Truy cập ngày 22 tháng 3 năm 2026.
  12. ↑ Cát Linh (ngày 28 tháng 11 năm 2017). "Những người thân yêu nói gì về Mẹ Nấm?". RFA tiếng Việt. Truy cập ngày 22 tháng 3 năm 2026.
  13. ↑ Rice-Aguilar, Camila; Nguyễn Ngọc Như Quỳnh. "Q&A with "Mother Mushroom"". Human Rights First (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 22 tháng 3 năm 2026.
  14. ↑ "Vietnamese Catholic blogger given 10-year sentence for criticism of government". www.catholicculture.org. Truy cập ngày 22 tháng 3 năm 2026.
  15. ↑ Palatino, Mong (ngày 8 tháng 5 năm 2025). "Exiled Vietnamese blogger 'Mother Mushroom' calls for transnational solidarity". Global Voices Advox (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 22 tháng 3 năm 2026.
  16. ↑ Kishore, Divya (ngày 29 tháng 6 năm 2017). "Who is Mother Mushroom? Blogger accused of propaganda against Vietnam goes on trial". International Business Times UK (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 25 tháng 3 năm 2026.
  17. 1 2 3 Boykoff, Pamela (ngày 25 tháng 6 năm 2010). "Blogging behind Vietnam's bamboo cyberwall". CNN (bằng tiếng Anh). Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 6 năm 2010. Truy cập ngày 23 tháng 3 năm 2026.
  18. ↑ Bernard, Doug (ngày 24 tháng 2 năm 2012). "Việt Nam đàn áp Internet và quyền tự do phát biểu". VOA tiếng Việt. Truy cập ngày 23 tháng 3 năm 2026.
  19. 1 2 "Mẹ của blogger 'Mẹ Nấm' mong con được thả". BBC News tiếng Việt. ngày 7 tháng 9 năm 2009. Truy cập ngày 23 tháng 3 năm 2026.
  20. 1 2 Gia Minh (ngày 14 tháng 9 năm 2009). "Mẹ Nấm: tức tưởi, cay xót khi phải đóng cửa trang blog". Đài Á Châu Tự do. Truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2016.
  21. ↑ Đinh Hương (ngày 10 tháng 10 năm 2016). "Bắt tạm giam Nguyễn Ngọc Như Quỳnh về hành vi Tuyên truyền chống Nhà nước". Công an Nhân dân. Truy cập ngày 24 tháng 3 năm 2026.
  22. ↑ "Opinions adopted by the Working Group on Arbitrary Detention at its seventy-eighth session, 19-28 April 2017 | Opinion No. 27". Văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc (bằng tiếng Anh). ngày 30 tháng 5 năm 2017.
  23. 1 2 "Blogger 'Mẹ Nấm' được trả tự do". BBC News Tiếng Việt. Truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2016.
  24. ↑ "Mạng lưới Blogger Việt Nam phản đối việc bắt Mẹ Nấm và đòi trả tự do". BBC News Tiếng Việt. ngày 12 tháng 10 năm 2016. Truy cập ngày 23 tháng 3 năm 2026.
  25. ↑ Việt Hà (ngày 5 tháng 3 năm 2010). "Blogger "Mẹ Nấm" bị từ chối cấp hộ chiếu". RFA tiếng Việt. Truy cập ngày 25 tháng 3 năm 2026.
  26. ↑ Ngọc Lan (ngày 24 tháng 7 năm 2018). "'Mẹ Vắng Nhà' – phim bị cấm chiếu ở Việt Nam sẽ ra mắt tại báo Người Việt". Người Việt.
  27. ↑ "Việt Nam: Hãy chấm dứt cản trở 'Dã ngoại Nhân quyền'". Tổ chức Theo dõi Nhân quyền. ngày 10 tháng 5 năm 2013. Truy cập ngày 7 tháng 4 năm 2026.
  28. ↑ Kính Hòa (ngày 5 tháng 5 năm 2013). "Dã ngoại cho nhân quyền tại Nha Trang". RFA tiếng Việt. Truy cập ngày 7 tháng 4 năm 2026.
  29. ↑ Thụy My (ngày 5 tháng 5 năm 2013). "Blogger Mẹ Nấm : Ngăn chận dã ngoại nhân quyền chứng tỏ sửa đổi Hiến pháp chỉ là một trò diễn". RFI tiếng Việt. Truy cập ngày 7 tháng 4 năm 2026.
  30. ↑ "Bị bắt vì phân phát Tuyên ngôn Nhân quyền". Đài Á Châu Tự do. ngày 21 tháng 5 năm 2013. Truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2016.
  31. ↑ Thụy My (ngày 5 tháng 5 năm 2013). "Blogger Mẹ Nấm : Ngăn chận dã ngoại nhân quyền chứng tỏ sửa đổi Hiến pháp chỉ là một trò diễn". RFI tiếng Việt. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2026.
  32. ↑ Kính Hòa (ngày 15 tháng 12 năm 2013). "Nhiều bloggers Việt Nam bị cấm xuất cảnh". Đài Á Châu Tự do. Truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2016.
  33. ↑ "Blogger Việt Nam ra tuyên bố chung". BBC News tiếng Việt. ngày 19 tháng 7 năm 2013. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2026.
  34. ↑ Mặc Lâm (ngày 19 tháng 4 năm 2014). "Cà phê nhân quyền Nha Trang: 3 blogger bị bắt". Đài Á Châu Tự do. Truy cập ngày 11 tháng 10 năm 2016.
  35. 1 2 "Việt Nam: Hãy Trả Tự do cho Blogger "Mẹ Nấm"". Tổ chức Theo dõi Nhân quyền. ngày 28 tháng 6 năm 2017. Truy cập ngày 7 tháng 4 năm 2026.
  36. ↑ Snell, Govi (ngày 27 tháng 5 năm 2022). "Deadly confessions, the hidden abuse by Vietnam's police". Southeast Asia Globe (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2026.
  37. ↑ Mặc Lâm (ngày 28 tháng 3 năm 2015). "Công an bắt Blogger Mẹ Nấm, nhiều người khác bị bao vây tại nhà". Đài Á Châu Tự do. Truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2016.
  38. ↑ "VN 'trấn áp' người 'tuyệt thực toàn cầu' - BBC Tiếng Việt". BBC News tiếng Việt. ngày 27 tháng 7 năm 2015. Truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2016.
  39. ↑ Nguyễn Tường Thụy (ngày 15 tháng 5 năm 2016). "Tổng hợp thông tin về cuộc biểu tình ngày 15/5/2016". Đài Á Châu Tự do. Truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2016.
  40. ↑ "Blogger Như Quỳnh bị hành hung". Đài Á Châu Tự do. ngày 13 tháng 8 năm 2016. Truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2016.
  41. 1 2 3 4 "Blogger Mẹ Nấm 'bị bắt giam, khởi tố'". BBC News Tiếng Việt. ngày 10 tháng 10 năm 2016. Truy cập ngày 23 tháng 3 năm 2026.
  42. ↑ Trà Mi (ngày 10 tháng 10 năm 2016). "Blogger Mẹ Nấm bị bắt khẩn cấp". VOA tiếng Việt. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2026.
  43. 1 2 "Mẹ Nấm bị gia hạn tạm giam 'bằng lệnh miệng'". Đài Tiếng nói Hoa Kỳ. ngày 23 tháng 2 năm 2017. Truy cập ngày 27 tháng 2 năm 2017.
  44. ↑ Murray, Bennett (ngày 9 tháng 7 năm 2017). "Mother Mushroom: how Vietnam locked up its most famous blogger". The Guardian (bằng tiếng Anh). ISSN 0261-3077. Truy cập ngày 29 tháng 3 năm 2026.
  45. ↑ L.Đ. (ngày 10 tháng 10 năm 2016). "Bắt blogger Mẹ Nấm vì hành vi 'tuyên truyền chống Nhà nước'". Tuổi Trẻ. Truy cập ngày 11 tháng 10 năm 2016.
  46. ↑ An Phước (ngày 10 tháng 10 năm 2016). "Facebooker Mẹ Nấm bị bắt với cáo buộc chống phá Nhà nước". VnExpress. Truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2016.
  47. ↑ "Mẹ blogger Như Quỳnh 'muốn con mình được xét xử công bằng'". BBC News tiếng Việt. ngày 15 tháng 6 năm 2017.
  48. 1 2 "Mẹ Nấm sẽ không nhận tội trước tòa, cáo trạng "chung chung"". VOA tiếng Việt. ngày 23 tháng 6 năm 2017. Truy cập ngày 29 tháng 3 năm 2026.
  49. ↑ "Blogger Điếu Cày: 'Họ muốn người tù rơi vào sự cô đơn'". BBC News Tiếng Việt. ngày 23 tháng 6 năm 2017. Truy cập ngày 27 tháng 7 năm 2020.
  50. ↑ "Mỹ kêu gọi phóng thích blogger Mẹ Nấm". VOA. ngày 12 tháng 10 năm 2016. Truy cập ngày 12 tháng 10 năm 2016.
  51. ↑ "Tuyên bố của Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ Heather Nauert về việc kết án Nguyễn Ngọc Như Quỳnh". Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 10 năm 2018. Truy cập ngày 30 tháng 6 năm 2017.
  52. ↑ "Vietnamesische Bloggerin Nguyen Ngoc Nhu Quynh frei lassen" (bằng tiếng Đức). www.spdfraktion.de. ngày 22 tháng 12 năm 2016.
  53. ↑ "Phải trả tự do cho Blogger Nguyễn Ngọc Như Quỳnh (Bản dịch)".
  54. ↑ "Tòa xử Mẹ Nấm ngày 29/6, gia đình không được dự". BBC. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2017.
  55. ↑ "Nguyễn Ngọc Như Quỳnh bị phạt 10 năm tù - Tuổi Trẻ Online". Tuổi Trẻ Online. ngày 29 tháng 6 năm 2017. Truy cập ngày 30 tháng 6 năm 2017.
  56. ↑ "Tòa xử Mẹ Nấm ngày 29/6, gia đình không được dự". VOA. Truy cập ngày 30 tháng 6 năm 2017.
  57. ↑ Hoa Kỳ kêu gọi Việt Nam thả ngay 'Mẹ Nấm'
  58. ↑ Phiên tòa xử Nguyễn Ngọc Như Quỳnh đúng quy định pháp luật
  59. ↑ Thông điệp của Đại sứ Bruno Angelet, Trưởng Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam về việc kết án bà Nguyễn Ngọc Như Quỳnh (Mẹ Nấm), eeas.europa.eu, 30.6.2017
  60. ↑ Tuyên bố của Đặc ủy Nhân quyền Bärbel Kofler về việc kết án 10 năm tù đối với blogger nổi tiếng Nguyễn Ngọc Như Quỳnh, German Embassy Hanoi, 30.6.2017
  61. ↑ Menschenrechtsbeauftragte Bärbel Kofler zur Verurteilung der bekannten vietnamesischen Bloggerin Nguyen Ngoc Nhu Quynh zu 10 Jahren Haft, Auswärtiges Amt, 30.6.2017
  62. ↑ "Tù nhân chính trị Nguyễn Ngọc Như Quỳnh lại phải tuyệt thực". RFA tiếng Việt. ngày 6 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 26 tháng 3 năm 2026.
  63. ↑ "Blogger Mẹ Nấm ngưng tuyệt thực sau khi Toà đại sứ Hoa Kỳ đến thăm". RFA tiếng Việt. ngày 25 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 26 tháng 3 năm 2026.
  64. 1 2 Mỹ Hằng (ngày 28 tháng 6 năm 2018). "Phim blogger Mẹ Nấm 'gây sốc' tại Bangkok". BBC News Tiếng Việt. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2026.
  65. 1 2 "Mẹ Vắng Nhà: Bị cấm ở Việt Nam nhưng được chào đón trên thế giới". Đài Tiếng nói Hoa Kỳ. ngày 29 tháng 8 năm 2018.
  66. 1 2 Mỹ Hằng (ngày 27 tháng 7 năm 2018). "Clay Phạm: 'Mạo hiểm để làm phim Mẹ Nấm'". BBC News tiếng Việt.
  67. 1 2 "Phim Mẹ Vắng Nhà được chiếu toàn thế giới: "Không thể ngờ!"". RFA tiếng Việt. ngày 21 tháng 8 năm 2018. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2026.
  68. ↑ Nam Nguyên (ngày 4 tháng 8 năm 2010). "Ghi nhận từ thân nhân những người được giải Hellman/Hammett". Đài Á Châu Tự do. Truy cập ngày 11 tháng 10 năm 2016.
  69. ↑ "Vietnam: Writers Honored for Commitment to Free Speech". Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (bằng tiếng Anh). ngày 4 tháng 8 năm 2010. Truy cập ngày 23 tháng 3 năm 2026.
  70. ↑ "Mẹ Nấm được trao giải Người Bảo vệ Quyền Dân Sự". Đài Á Châu Tự do. Truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2016.
  71. ↑ "Blogger Mẹ Nấm được giải Phụ nữ Quốc tế Dũng cảm của Hoa Kỳ". Đài Á Châu Tự do. ngày 29 tháng 3 năm 2017. Lưu trữ bản gốc ngày 31 tháng 3 năm 2017. Truy cập ngày 31 tháng 3 năm 2017.
  72. ↑ "Bộ ngoại giao: Mỹ vinh danh 'blogger mẹ Nấm' là thiếu khách quan". Tuổi Trẻ. ngày 30 tháng 3 năm 2017. Truy cập ngày 25 tháng 3 năm 2026.
  73. ↑ Vick, Karl (ngày 11 tháng 12 năm 2018). "TIME Person of the Year 2018: The Guardians". Time. ISSN 0040-781X. Truy cập ngày 24 tháng 3 năm 2026.
  74. ↑ "Nguyễn Ngọc Như Quỳnh ("Mother Mushroom")". Victims of Communism Memorial Foundation (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 25 tháng 3 năm 2026.
  75. ↑ "Bắt Nguyễn Ngọc Như Quỳnh vì 'tuyên truyền chống Nhà nước'".

Liên kết ngoài

Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Mẹ_Nấm&oldid=74945451”