Lưu Hoa phi

Lưu Hoa phi
劉華妃
Lưu Hoa phi; 劉華妃
Đường Huyền Tông phi
Thông tin chung
Sinh	?
Mất	?
Phu quân	Đường Huyền Tông; Lý Long Cơ
Hậu duệ	Phụng Thiên Hoàng đế Lý Tông; Tĩnh Cung Thái tử Lý Uyển; Nghi Vương Lý Toại
Tước hiệu	[Thái tử trắc thất; 太子側室]; [Hoa phi; 華妃]

Lưu Hoa phi (chữ hán: 劉華妃, 693 - 15 tháng 8, 726) là một phi tần của Đường Huyền Tông Lý Long Cơ, vị Hoàng đế thứ 7 hoặc thứ 9 của nhà Đường trong lịch sử Trung Quốc.

Cuộc đời

Cuộc đời của Lưu Hoa phi hầu như không có ghi chép. Theo Tân Đường thư và Cựu Đường thư^[1]^:285, chỉ biết bà sinh cho Đường Huyền Tông ba người con trai: trưởng tử là Phụng Thiên Hoàng đế Lý Tông (sinh trước năm 710), con trai thứ sáu là Tĩnh Cung Thái tử Lý Uyển (sinh trong khoảng 711 – 713), và con trai thứ mười hai là Nghi Vương Lý Toại (sinh trong khoảng 716 – 718). Ngoài việc biết bà sinh ba hoàng tử, cùng suy đoán rằng Lưu thị đã là thiếp của Huyền Tông trước khi ông đăng cơ, thì những sự tích khác về bà đều không rõ.

Vào thời Khai Nguyên, triều đình cải cách chế độ phong hiệu trong hậu cung, lần đầu đặt các tước hiệu Huệ phi, Lệ phi và Hoa phi, hợp thành Tam phi, đều thuộc chính nhất phẩm. Năm Khai Nguyên thứ 12 (724), Vương hoàng hậu bị phế, Huyền Tông đặc biệt phong Võ thị làm Huệ phi. Lưu thị cùng một phi tần khác trong hậu cung là Triệu thị có lẽ cũng vào thời điểm này lần lượt được phong tước Hoa phi và Lệ phi^[2]。Có học giả cho rằng việc Lưu thị được phong Hoa phi là vì bà “với tư cách là sinh mẫu của hoàng trưởng tử, địa vị vốn đã có chỗ đặc biệt”^[1]^:270。

Khác

Trong tiểu thuyết truyền kỳ Quảng dị ký, do quan lại thời Đường Đức Tông là Đới Phu biên soạn, có chép rằng vào năm Khai Nguyên thứ hai mươi tám (740), Hoa phi từng bị trộm mộ và xúc phạm thi thể^[3]^[4]。Có học giả cho rằng “Đới Phu không thể bịa đặt một câu chuyện gây tổn hại đến thanh danh hoàng gia như vậy”, do đó sự kiện trộm mộ này rất có thể là có thật. Tuy nhiên, ý nghĩa của cụm từ “cải táng quý phi” trong văn bản vẫn chưa rõ ràng; có lẽ từ “quý phi” ở đây chỉ nhằm nhấn mạnh thân phận là một “phi tần tôn quý” mà thôi^[1]^:285–286。

Tham khảo

1 2 3 張慧蘭 (2014). "唐玄宗的內官改制及其「三妃」考". 《世新中文研究集刊》 (bằng tiếng Trung) (2014年10期). 中華民國·臺北市: 世新大學中國文學系: 261–288. doi:10.30120/JICLSHU. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2025.
↑ 《Cựu Đường thư·Quyển 51, Liệt truyện thứ nhất》
↑ 《Quảng dị ký·Hoa phi》
↑ 《Thái Bình quảng ký·Quyển 330》：Khai Nguyên sơ niên, Hoa phi được sủng ái, sinh Khánh vương Tông, mất và an táng tại Trường An. Đến năm thứ hai mươi tám, có bọn trộm định đào mộ phi, bèn dựng mộ giả cách mộ thật hơn trăm bước, giả như sắp chôn cất. Sau đó từ trong mộ giả đào địa đạo thông thẳng vào mộ thật. Chúng phá quan tài, thấy dung mạo phi vẫn như người sống, tay chân đều còn co duỗi được, bọn trộm tùy ý lăng nhục. Lại chặt cổ tay lấy vòng vàng, đồng thời cắt cả lưỡi. Vì sợ hồn phách báo mộng, chúng dựng xác nghiêng bên, đặt nến trong huyệt. Toàn bộ châu báu trong mộ nhiều không kể xiết, đều chuyển sang mộ giả. Sau đó vào thành, dùng xe chở quan tài rỗng ra ngoài. Đến chiều tối thì ngủ lại trong mộ, đem các vật châu báu đặt vào xe hồn và xe đưa tang, rồi lấp mộ mà về. Trước khi việc chôn cất giả hoàn tất, Khánh vương mộng thấy Hoa phi tóc xõa, thân thể trần truồng, khóc lóc đến nói rằng: “Mộ của ta bị đào trộm, lại còn bị lăng nhục thảm khốc, oan hồn cô độc nơi u minh, biết nói sao đây. Nhưng ta tất sẽ chờ chúng bại lộ ở cửa Xuân Minh.” Nói rõ tình trạng rồi biến mất. Khánh vương vốn chí hiếu, giật mình tỉnh dậy, rơi lệ không thôi. Sáng hôm sau vào triều tâu việc, hoàng đế bèn triệu Kinh Triệu doãn kiêm lệnh huyện Vạn Niên, lệnh khẩn cấp truy xét tang vật để bắt trộm. Khi bọn trộm chở của cải trở về, định vào cửa Xuân Minh thì bị lính canh chặn lại, khám xe thấy toàn châu báu, liền bắt giữ toàn bộ. Tra khảo liền nhận tội, bắt thêm mấy chục người, đều là con em quyền quý không giữ lễ pháp. Khánh vương xin xử năm tên cầm đầu để tự tay báo thù, hoàng đế chấp thuận. Năm tên ấy đều bị moi ngũ tạng, nấu chín tế lễ; những kẻ còn lại thì bị đánh chết trước cửa Kinh Triệu. Sau đó cải táng quý phi, Khánh vương để tang trong lòng ba năm.

[aa1-1] 1 2 3 張慧蘭 (2014). "唐玄宗的內官改制及其「三妃」考". 《世新中文研究集刊》 (bằng tiếng Trung) (2014年10期). 中華民國·臺北市: 世新大學中國文學系: 261–288. doi:10.30120/JICLSHU. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2025.

[2] 《Cựu Đường thư·Quyển 51, Liệt truyện thứ nhất》

[3] 《Quảng dị ký·Hoa phi》

[4] 《Thái Bình quảng ký·Quyển 330》：Khai Nguyên sơ niên, Hoa phi được sủng ái, sinh Khánh vương Tông, mất và an táng tại Trường An. Đến năm thứ hai mươi tám, có bọn trộm định đào mộ phi, bèn dựng mộ giả cách mộ thật hơn trăm bước, giả như sắp chôn cất. Sau đó từ trong mộ giả đào địa đạo thông thẳng vào mộ thật. Chúng phá quan tài, thấy dung mạo phi vẫn như người sống, tay chân đều còn co duỗi được, bọn trộm tùy ý lăng nhục. Lại chặt cổ tay lấy vòng vàng, đồng thời cắt cả lưỡi. Vì sợ hồn phách báo mộng, chúng dựng xác nghiêng bên, đặt nến trong huyệt. Toàn bộ châu báu trong mộ nhiều không kể xiết, đều chuyển sang mộ giả. Sau đó vào thành, dùng xe chở quan tài rỗng ra ngoài. Đến chiều tối thì ngủ lại trong mộ, đem các vật châu báu đặt vào xe hồn và xe đưa tang, rồi lấp mộ mà về. Trước khi việc chôn cất giả hoàn tất, Khánh vương mộng thấy Hoa phi tóc xõa, thân thể trần truồng, khóc lóc đến nói rằng: “Mộ của ta bị đào trộm, lại còn bị lăng nhục thảm khốc, oan hồn cô độc nơi u minh, biết nói sao đây. Nhưng ta tất sẽ chờ chúng bại lộ ở cửa Xuân Minh.” Nói rõ tình trạng rồi biến mất. Khánh vương vốn chí hiếu, giật mình tỉnh dậy, rơi lệ không thôi. Sáng hôm sau vào triều tâu việc, hoàng đế bèn triệu Kinh Triệu doãn kiêm lệnh huyện Vạn Niên, lệnh khẩn cấp truy xét tang vật để bắt trộm. Khi bọn trộm chở của cải trở về, định vào cửa Xuân Minh thì bị lính canh chặn lại, khám xe thấy toàn châu báu, liền bắt giữ toàn bộ. Tra khảo liền nhận tội, bắt thêm mấy chục người, đều là con em quyền quý không giữ lễ pháp. Khánh vương xin xử năm tên cầm đầu để tự tay báo thù, hoàng đế chấp thuận. Năm tên ấy đều bị moi ngũ tạng, nấu chín tế lễ; những kẻ còn lại thì bị đánh chết trước cửa Kinh Triệu. Sau đó cải táng quý phi, Khánh vương để tang trong lòng ba năm.

[1]

[2]

[3]

[4]