Lê Văn Huỳnh
Bài viết này hiện đang gây tranh cãi về tính trung lập. (tháng 3/2026) |
Lê Văn Huỳnh | |
|---|---|
| Sinh | 1949 thôn Phú Ân, xã Lê Lợi, huyện Kiến Xương, Thái Bình |
| Mất | 2 tháng 1, 1973 (23–24 tuổi) sông Thạch Hãn |
| Nơi chôn cất | Trước: thôn Thượng Phước, xã Triệu Thượng, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị (nay là xã Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị) Sau: Nghĩa trang liệt sĩ xã Hồng Thái, xã Hồng Thái, huyện Kiến Xương, Thái Bình (nay là xã Trà Giang, Hưng Yên) |
| Quốc tịch | |
| Thuộc | |
| Năm tại ngũ | 1972 |
| Tham chiến | Chiến tranh Việt Nam, trận Thành cổ Quảng Trị |
| Người thân | Anh: Lê Quang Chẩm Chị: Lê Thị Khâu Vợ: Đặng Thị Xơ |
| Công việc khác | Sinh viên năm 4 |
Lê Văn Huỳnh (1949 - 2 tháng 1 năm 1973[1]) là một trong những chiến sĩ đã hy sinh trong 81 ngày đêm trong trận Thành cổ Quảng Trị, ông nổi tiếng với bức thư "tiên tri" về ngày hy sinh của mình.
Cuộc đời
Lê Văn Huỳnh sinh năm 1949 tại thôn Phú Ân, xã Lê Lợi, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình (nay là thôn Phú Ân, xã Lê Lợi, tỉnh Hưng Yên)[1][2]. Ông là con út trong gia đình có ba anh chị em.[3]
Năm 1970, ông gặp bà Đặng Thị Xơ - một công nhân thợ máy trong Hợp tác xã nông nghiệp Lê Lợi - sinh sống tại thôn Văn Hanh cũng thuộc xã Lê Lợi, sau này là vợ của ông. Ngày 2 tháng 1 năm 1972, nhờ được hai bên gia đình động viên nên hai ông bà kết hôn với nhau. Khi đó, ông Huỳnh 23 tuổi, là sinh viên năm 4 tại Khoa xây dựng (Đại học Bách khoa Hà Nội) còn bà Xơ thì 22 tuổi.[4][5][6]
Ngày 9 tháng 1 năm 1972, tức 7 ngày sau khi cưới, ông nghe theo tiếng gọi Tổ quốc, tạm biệt giảng đường. Sau khi ăn bữa cơm cuối cùng với gia đình, khoảng 2 giờ chiều, ông đạp xe sang Nam Định (nay là một phần của tỉnh Ninh Bình) để lên tàu vào Nam chiến đấu. Lúc đi, hành trang của ông cũng không có gì. Ông tạm biệt người mẹ, người vợ mới cưới đồng thời dặn vợ ở nhà thay ông chăm sóc mẹ, dặn vợ đi làm cẩn thận rồi lên chuyến tàu vào miền Nam chiến đấu. Lần đó cũng là lần cuối cùng gia đình nhìn thấy mặt ông.[5][7]
Ngày 2 tháng 1 năm 1973, ông đã hy sinh tại dòng sông Thạch Hãn khi đưa hàng qua sông. Lúc đó ông mới 24 tuổi, tròn 1 năm sau khi cưới.[7] Giấy báo tử cùng toàn bộ tư trang của ông được gửi đến gia đình vào tháng 5 năm 1973.[4]
Bức thư "tiên tri"
Trên đường hành quân đến Thành cổ, ông đều đặn mỗi tháng đều gửi một bức thư về cho gia đình. Mỗi bức thư đều được ông xé ra từ những trang sổ tay, tổng cộng là 10 trang. Trong đó, một trong những bức thư của liệt sỹ Lê Văn Huỳnh được viết cho người mẹ già và người vợ của mình đã "tiên tri" về nơi và ngày ông sẽ hy sinh. Bức thư được liệt sỹ Lê Văn Huỳnh viết vào ngày 11 tháng 9 năm 1972 - trước ngày ông hy sinh hơn 3 tháng - nhưng cho đến năm 1975 thì bức thư mới được gia đình tìm ra[4]. Nội dung bức thư như sau [7][8][9]:
"Quảng Trị, ngày 11-9-1972
Toàn gia đình kính thương!
Hôm nay con ngồi đây biên vài dòng chữ cuối cùng phòng khi đã "đi nghiên cứu bí mật trong lòng đất" thì gia đình khỏi thấy đó là điều đột ngột.
Mẹ kính mến! Thư này tới mẹ là con đã đi xa rồi. Chắc mẹ đau buồn lắm. Lớn lên trong vòng tay mẹ từ khi còn trứng nước, chưa kịp báo đáp công ơn sinh thành, giờ con đi xa là để lại cho mẹ nỗi buồn nhất trên đời.
Con rất hiểu đời mẹ đã đau khổ nhiều, nhưng mẹ hãy lau nước mắt để sống đến ngày đón mừng chiến thắng. Con đi, mẹ ở lại trăm tuổi bạc đầu. Coi như con lúc nào cũng nằm bên mẹ. Coi như con đã sống trọn đời cho Tổ Quốc mai sau…
Em yêu thương. Mọi lá thư đến với em đều là nguồn động viên em khi xa anh. Song, lá thư này đến tay em sẽ là nỗi buồn lớn nhất. Chúng ta sống với nhau chưa được bao lâu, thì chiến tranh đã cướp đi của em biết bao yêu thương, trìu mến. Người ta lấy chồng thì được chiều chuộng mọi điều. Em chưa được hưởng diễm phúc ấy đã phải xa anh…
Anh biết em sẽ không đọc nổi lá thư này, nhưng em hãy gạt nước mắt cho đời trẻ lại. Anh chỉ mong em khỏe, yêu đời, nếu có điều kiện, hãy cứ đi bước nữa, vì em còn trẻ lắm. Anh chỉ mong em sẽ luôn nhớ đến anh và hãy thắp hương cho anh vào ngày giỗ anh. Hãy là người con dâu hiếu thảo của mẹ, là người em ngoan của các anh chị anh…
Sau này hòa bình lập lại, nếu có điều kiện vào Nam, hãy mang hài cốt anh về. Đường đi như sau: Đi tàu vào thị xã Quảng Trị, qua sông Thạch Hãn là nơi anh đã hy sinh khi đưa hàng qua sông vào ngày 2-1-1973. Từ thị xã qua cầu, ngược trở lại, hỏi thăm thôn Nhan Biều 1. Em cứ đi đến đó, tính xuôi theo dòng nước thì ở cuối làng. Đến đó sẽ tìm thấy tấm bia ghi tên anh đục trên mảnh tôn. Mộ anh ở đó… Em sẽ đọc lá thư này cho mọi người trong gia đình nghe trong buổi lễ truy điệu anh. Cho anh gửi lời chúc sức khỏe tất cả những người quen thuộc trên quê hương trong buổi truy điệu lịch sử này….
Chào mẹ, chào em, chào tất cả gia đình và làng xóm quê hương.”
Hành trình tìm lại hài cốt ông
Nơi chôn cất
Ban đầu, ông được một người dân trong khu vực thôn Thượng Phước, xã Triệu Thượng, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị (nay là xã Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị) chôn cất cùng hai chiến sĩ khác trong sân nhà của mình[4][6]. Năm 2002, nhờ chỉ dẫn của bức thư cuối cùng, vợ ông tức bà Đặng Thị Xơ và các đồng đội khác đã tìm ra được nơi chôn cất của ông, chỉ lệch một chút so với tiên đoán (thôn Nhan Bìu 1). Sau đó, thi hài của ông được chôn tại nghĩa trang liệt sĩ của xã Hồng Thái, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình (nay là xã Trà Giang, tỉnh Hưng Yên) chôn cất[10].
Gia đình
Anh trai của ông là ông Lê Quang Chẩm, chị gái của ông là bà Lê Thị Khâu[3]. Vợ ông là bà Đặng Thị Xơ[4][6].
Xem thêm
Chú thích
- 1 2 laodong.vn https://laodong.vn/xa-hoi/cam-dong-buc-thu-du-cam-ngay-mat-cua-liet-si-chien-dau-o-thanh-co-quang-tri-1039939.ldo. Truy cập ngày 7 tháng 3 năm 2026.
{{Chú thích web}}:|title=trống hay bị thiếu (trợ giúp) - ↑ "Hiếu và Tình trong lá thư từ Thành cổ Quảng Trị".
- 1 2 "Attention Required". vov.vn. Truy cập ngày 16 tháng 3 năm 2026.
- 1 2 3 4 5 Báo Sức khỏe & Đời sống (ngày 24 tháng 7 năm 2025), Lá thư gửi từ 'lòng đất' của liệt sĩ 24 tuổi hy sinh đúng ngày kỉ niệm 1 năm ngày cưới | SKĐS, truy cập ngày 7 tháng 3 năm 2026
- 1 2 https://suckhoedoisong.vn (ngày 27 tháng 7 năm 2025). "7 ngày làm vợ liệt sĩ – Cả đời giữ trọn lời hứa". suckhoedoisong.vn. Truy cập ngày 22 tháng 3 năm 2026.
{{Chú thích web}}: Liên kết ngoài trong(trợ giúp)|last= - 1 2 3 News, Báo điện tử VTC (ngày 27 tháng 7 năm 2017). "Bức thư kỳ lạ báo trước ngày hy sinh và nơi chôn cất của người lính Thành cổ". Báo điện tử VTC News. Truy cập ngày 15 tháng 3 năm 2026.
{{Chú thích web}}:|last=có tên chung (trợ giúp) - 1 2 3 Trí, Dân (ngày 6 tháng 6 năm 2021). "Bức thư "thiêng" ở Thành cổ Quảng Trị và cuộc hành trình tìm hài cốt chồng". Báo điện tử Dân Trí. Truy cập ngày 7 tháng 3 năm 2026.
- ↑ Nam, Báo Pháp Luật Việt (ngày 24 tháng 7 năm 2019). "Lá thư 'thiêng' của Liệt sĩ Thành cổ Quảng Trị". Báo Pháp Luật Việt Nam. Truy cập ngày 8 tháng 3 năm 2026.
- ↑ "Bức thư "thiêng" ở Thành cổ Quảng Trị của người con xã Lê Lợi".
- ↑ Việt, Dân (ngày 30 tháng 4 năm 2025). "Ly kỳ chuyện liệt sĩ "chỉ đường" cho vợ đưa hài cốt mình về quê". Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 10 năm 2025. Truy cập ngày 17 tháng 3 năm 2026.