↑Theo Luật Bầu cử (sửa đổi) 2023, trước đó là 160 hạ nghị sĩ.
12Technical group formed for parliamentary speaking rights. This is not a political alliance, but a parliamentary group.
↑Includes Séamus Healy who is a member of the Workers and Unemployed Action party but was elected as an independent candidate.
↑Hiến pháp Ireland quy định tổng thống giải tán Hạ viện theo đề nghị của thủ tướng nhưng có quyền từ chối nếu thủ tướng đã mất sự tín nhiệm của Hạ viện.
Hạ viện Ireland[4][5] (Dáil Éireann/dɑːlˈɛərən/dahl AIR-ən,[6]tiếng Ireland:[ˌd̪ˠaːlʲˈeːɾʲən̪ˠ]; n.đ.'Hội đồng của Ireland') là hạ viện của Quốc hội Ireland. Hạ viện gồm 174 hạ nghị sĩ (Teachta Dála, số nhiều Teachtaí Dála, thường được viết tắt là TD) được bầu từ 43 đơn vị bầu cử. Nhiệm kỳ của mỗi khóa Hạ viện tối đa là năm năm. Bầu cử Hạ viện được tổ chức theo hệ thống đại diện tỷ lệ sử dụng một phiếu bầu có thể chuyển nhượng. Hạ viện có nhiều quyền hạn hơn Thượng viện và có quyền làm luật, đề cử và bãi nhiệm thủ tướng. Từ năm 1922, Hạ viện họp tại Phủ Leinster ở Dublin.
Tên gọi
Tên gọi chính thức của Hạ viện Ireland trong tiếng Anh và tiếng Ireland là Dáil Éireann. Trong tiếng Ireland, dáil có nghĩa là một "cuộc họp, hẹn hò hoặc gặp gỡ".[7] Điều 15 Hiến pháp Ireland quy định "hạ viện của Quốc hội được gọi là Dáil Éireann".[8][9]
Thành phần
Hạ viện gồm 174 hạ nghị sĩ. Hiến pháp Ireland quy định tỷ lệ tối thiểu là 20.000 dân và tối đa là 30.000 dân thì có một hạ nghị sĩ. Các hạ nghị sĩ được bầu trực tiếp theo hệ thống đại diện tỷ lệ sử dụng một phiếu bầu có thể chuyển nhượng. Nhiệm kỳ của Hạ viện tối đa năm năm. Hiện nay, mỗi đơn vị bầu cử Hạ viện bầu ra từ ba đến năm hạ nghị sĩ.
Ứng cử viên hạ nghị sĩ phải là công dân Ireland đủ 21 tuổi trở lên. Trong tiếng Ireland, một hạ nghị sĩ được gọi là Teachta Dála, thường được viết tắt là TD.
Công dân Ireland và Anh đủ 18 tuổi trở lên đã đăng ký cử tri tại Ireland có quyền bầu cử Hạ viện.[10] Hiến pháp Ireland quy định cuộc bầu cử Hạ viện cứ ít nhất bảy năm phải được tổ chức một lần, nhưng Luật Bầu cử năm 1992 hiện tại quy định nhiệm kỳ của Hạ viện là năm năm. Thủ tướng có quyền đề nghị tổng thống giải tán Hạ viện bất cứ lúc nào, nhưng tổng thống có quyền từ chối nếu thủ tướng đã mất tín nhiệm của Hạ viện. Trong trường hợp Hạ viện bị giải tán một cuộc tổng tuyển cử phải được tổ chức chậm nhất là 30 ngày.
Nhiệm kỳ
Hiến pháp Ireland quy định nhiệm kỳ của Hạ viện tối đa là bảy năm, trừ phi pháp luật quy định nhiệm kỳ ngắn hơn.[11] Hiện tại, Luật Bầu cử năm 1992 quy định nhiệm kỳ của Hạ viện là năm năm. Kể từ khi Hiến pháp năm 1937 có hiệu lực, không có chính phủ Ireland nào đề xuất thay đổi nhiệm kỳ tối đa của Hạ viện.
Giải tán
Bầu cử Hạ viện khóa mới phải được tổ chức chậm nhất là 30 ngày sau khi Hạ viện khóa cũ giải tán[12] và Hạ viện khóa mới phải được triệu tập chậm nhất là 30 ngày sau cuộc bầu cử,[13] tức là khoảng thời gian tối đa giữa thời điểm giải tán Hạ viện và kỳ họp đầu tiên của Hạ viện khóa mới sau cuộc tổng tuyển cử là 60 ngày.
Chủ tịch Hạ viện
Chủ tịch Hạ viện (Ceann Comhairle) chủ trì các phiên họp của Hạ viện. Chủ tịch Hạ viện được Hạ viện bầu trong số hạ nghị sĩ sau mỗi cuộc tổng tuyển cử. Chủ tịch Hạ viện khai mạc phiên họp của Hạ viện, thi hành nội quy của Hạ viện và đảm bảo trật tự, kỷ luật tại phiên họp. Để bảo vệ tính trung lập của chủ tịch, Hiến pháp Ireland cho phép chủ tịch Hạ viện tự động tái cử vào Hạ viện khóa tiếp theo. Chủ tịch Hạ viện không biểu quyết trừ trường hợp có kết quả hòa. Chủ tịch Hạ viện đương nhiệm là Hạ nghị sĩ Verona Murphy.[14]
Nhiệm vụ và quyền hạn
Hạ viện là một trong ba bộ phận của Quốc hội, cùng với tổng thống Ireland và Thượng viện Ireland. Hiến pháp Ireland trao cho Hạ viện nhiều quyền hạn hơn Thượng viện và những dự luật được Hạ viện thông qua thường trở thành luật.
Hạ viện có những nhiệm vụ và quyền hạn sau đây:[15]
↑Article 15.1.2° of the Constitution_of_Ireland reads: "The Oireachtas shall consist of the President and two Houses, viz.: a House of Representatives to be called Dáil Éireann and a Senate to be called Seanad Éireann."
↑"Constitution of Ireland". Office of the Attorney General. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 5 năm 2019. Truy cập ngày 9 tháng 11 năm 2011.
↑Citizens information. "Right to vote in Ireland". www.citizensinformation.ie (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 5 năm 2017. Truy cập ngày 5 tháng 5 năm 2017.
.JPG)