Giải Turing

Giải thưởng Turing ACM
Tượng Alan Turing, người được đặt tên cho giải thưởng
Trao cho	Những đóng góp nổi bật và có tầm ảnh hưởng lâu dài trong lĩnh vực khoa học máy tính
Quốc gia	Hoa Kỳ
Được trao bởi	Hiệp hội Máy tính (ACM)
Phần thưởng	1.000.000 đô la Mỹ
Lần đầu tiên	1966 (1966)
Trang chủ	amturing.acm.org

Giải thưởng A. M. Turing của ACM (tiếng Anh: ACM A. M. Turing Award) là giải thưởng thường niên do Hiệp hội Máy tính (ACM) trao tặng cho những cá nhân có đóng góp kỹ thuật quan trọng và lâu dài đối với lĩnh vực khoa học máy tính. Giải thưởng này thường được coi là phần thưởng danh giá nhất trong ngành khoa học máy tính và được ví như “Giải Nobel của ngành Tin học”.

Tính đến năm 2025, đã có tổng cộng 79 cá nhân nhận giải thưởng này. Người nhận giải gần đây nhất là Andrew Barto và Richard S. Sutton (năm 2024) nhờ những đóng góp tiên phong trong lĩnh vực học tăng cường (reinforcement learning).

Giải thưởng được đặt theo tên của nhà toán học và khoa học máy tính người Anh Alan Turing – người được coi là cha đẻ của khoa học máy tính lý thuyết và trí tuệ nhân tạo. Từ năm 2014, giá trị giải thưởng là 1 triệu đô la Mỹ, do Google tài trợ.

Người nhận giải đầu tiên là Alan Perlis (1966). Người trẻ nhất nhận giải là Donald Knuth (1974, 36 tuổi), người lớn tuổi nhất là Alfred Aho (2020, 79 tuổi). Chỉ có 3 phụ nữ từng nhận giải: Frances Allen (2006), Barbara Liskov (2008) và Shafi Goldwasser (2012).

Tập tin:Turing Award, on display at Nokia Bell Labs, NJ, USA, Aug 2025.jpg

Giải thưởng Turing năm 1983 của Dennis Ritchie và Ken Thompson, hiện đang được trưng bày tại Nokia Bell Labs.

Danh sách người nhận giải

Danh sách người nhận Giải thưởng Turing ACM

Năm	Người nhận	Ảnh	Lý do trao giải	Đơn vị công tác chính
1966	Alan Perlis		Vì những ảnh hưởng của ông trong lĩnh vực kỹ thuật lập trình tiên tiến và xây dựng trình biên dịch	Đại học Carnegie Mellon
1967	Maurice Wilkes		Vì đã thiết kế và xây dựng EDSAC – một trong những máy tính đầu tiên lưu trữ chương trình trong bộ nhớ	Đại học Cambridge
1968	Richard Hamming		Vì các công trình về phương pháp số, hệ thống mã hóa tự động và mã phát hiện/sửa lỗi	Bell Labs
1969	Marvin Minsky		Vì vai trò trung tâm trong việc hình thành và phát triển lĩnh vực trí tuệ nhân tạo	MIT
1970	James H. Wilkinson		Vì các nghiên cứu về phân tích số, đặc biệt trong đại số tuyến tính và phân tích lỗi ngược	National Physical Laboratory (Anh)
1971	John McCarthy		Vì những đóng góp nền tảng cho trí tuệ nhân tạo	Đại học Stanford
1972	Edsger W. Dijkstra		Vì những đóng góp cơ bản cho việc lập trình có cấu trúc và thiết kế chương trình đúng đắn	Đại học Công nghệ Eindhoven, Đại học Texas tại Austin
1973	Charles Bachman		Vì những đóng góp nổi bật cho công nghệ cơ sở dữ liệu	General Electric
1974	Donald Knuth		Vì những đóng góp lớn trong phân tích thuật toán và thiết kế ngôn ngữ lập trình, đặc biệt bộ sách The Art of Computer Programming	Đại học Stanford
1975	Allen Newell		Vì những đóng góp cơ bản cho trí tuệ nhân tạo, tâm lý học nhận thức và xử lý danh sách	Đại học Carnegie Mellon
	Herbert A. Simon
1976	Michael O. Rabin		Vì bài báo chung năm 1959 giới thiệu khái niệm máy tự động không xác định	Đại học Princeton, Đại học Hebrew Jerusalem
	Dana Scott			Đại học Oxford, Đại học Carnegie Mellon
1977	John Backus		Vì những đóng góp sâu sắc cho thiết kế hệ thống lập trình cấp cao, đặc biệt là FORTRAN	IBM
1978	Robert W. Floyd		Vì ảnh hưởng rõ rệt đến phương pháp tạo phần mềm hiệu quả và đáng tin cậy	Đại học Stanford
1979	Kenneth E. Iverson		Vì những đóng góp tiên phong trong ngôn ngữ lập trình và ký hiệu toán học (ngôn ngữ APL)	IBM
1980	Tony Hoare		Vì những đóng góp cơ bản cho việc định nghĩa và thiết kế ngôn ngữ lập trình	Đại học Oxford
1981	Edgar F. Codd		Vì những đóng góp cơ bản và liên tục cho lý thuyết và thực tiễn hệ thống quản lý cơ sở dữ liệu	IBM
1982	Stephen Cook		Vì đã nâng cao hiểu biết của chúng ta về độ phức tạp tính toán, đặc biệt là lý thuyết NP-complete	Đại học Toronto
1983	Dennis Ritchie		Vì phát triển lý thuyết hệ điều hành chung và đặc biệt là triển khai hệ điều hành Unix	Bell Labs
	Ken Thompson
1984	Niklaus Wirth		Vì phát triển một loạt ngôn ngữ lập trình sáng tạo: Euler, Algol-W, Modula, Pascal	ETH Zürich
1985	Richard M. Karp		Vì những đóng góp liên tục cho lý thuyết thuật toán, đặc biệt là lý thuyết NP-complete	Đại học California, Berkeley
1986	John Hopcroft		Vì những thành tựu cơ bản trong thiết kế và phân tích thuật toán và cấu trúc dữ liệu	Đại học Cornell
	Robert Tarjan			Đại học Princeton, Đại học Stanford
1987	John Cocke		Vì những đóng góp quan trọng cho thiết kế và lý thuyết trình biên dịch, kiến trúc hệ thống lớn và phát triển RISC	IBM
1988	Ivan Sutherland		Vì những đóng góp tiên phong và có tầm nhìn xa trong đồ họa máy tính (bắt đầu từ Sketchpad)	Đại học Utah, Caltech
1989	William Kahan		Vì những đóng góp cơ bản cho phân tích số, đặc biệt là tính toán dấu phẩy động	Đại học California, Berkeley
1990	Fernando J. Corbató		Vì công trình tiên phong phát triển hệ thống chia sẻ thời gian đa nhiệm quy mô lớn CTSS và Multics	MIT
1991	Robin Milner		Vì ba thành tựu nổi bật: LCF, ngôn ngữ ML và CCS	Đại học Edinburgh
1992	Butler Lampson		Vì những đóng góp cho môi trường tính toán cá nhân phân tán	Xerox PARC, Digital Equipment Corporation
1993	Juris Hartmanis		Vì bài báo năm 1965 đặt nền móng cho lý thuyết độ phức tạp tính toán	General Electric → Đại học Cornell
	Richard E. Stearns
1994	Edward Feigenbaum		Vì tiên phong thiết kế và xây dựng các hệ thống trí tuệ nhân tạo quy mô lớn	Đại học Stanford
	Raj Reddy			Đại học Carnegie Mellon
1995	Manuel Blum		Vì những đóng góp cho nền tảng lý thuyết độ phức tạp tính toán và ứng dụng trong mật mã học	Đại học California, Berkeley
1996	Amir Pnueli		Vì đưa logic thời gian vào khoa học máy tính và đóng góp cho xác minh chương trình/hệ thống	Viện Weizmann, Đại học Tel Aviv
1997	Douglas Engelbart		Vì tầm nhìn truyền cảm hứng về tương lai tính toán tương tác và phát minh các công nghệ then chốt	SRI International
1998	Jim Gray		Vì những đóng góp nền tảng cho nghiên cứu cơ sở dữ liệu và xử lý giao dịch	Microsoft Research
1999	Fred Brooks		Vì những đóng góp mang tính bước ngoặt cho kiến trúc máy tính, hệ điều hành và kỹ nghệ phần mềm	Đại học Bắc Carolina tại Chapel Hill
2000	Andrew Yao		Vì những đóng góp cơ bản cho lý thuyết tính toán, bao gồm lý thuyết sinh số ngẫu nhiên giả, mật mã và độ phức tạp giao tiếp	Đại học Princeton, Đại học Tsinghua
2001	Ole-Johan Dahl		Vì ý tưởng nền tảng cho lập trình hướng đối tượng thông qua thiết kế ngôn ngữ Simula I và Simula 67	Đại học Oslo
	Kristen Nygaard
2002	Leonard Adleman		Vì đóng góp sáng tạo cho việc biến mật mã khóa công khai thành thực tiễn (RSA)	Đại học Nam California
	Ron Rivest			MIT
	Adi Shamir
2003	Alan Kay		Vì những ý tưởng tiên phong về lập trình hướng đối tượng, dẫn dắt nhóm phát triển Smalltalk	Xerox PARC, Viewpoints Research Institute
2004	Vint Cerf		Vì công trình tiên phong về liên kết mạng, thiết kế và triển khai các giao thức cơ bản của Internet (TCP/IP)	Google
	Bob Kahn			CNRI
2005	Peter Naur		Vì những đóng góp cơ bản cho thiết kế ngôn ngữ lập trình và định nghĩa Algol 60	Đại học Copenhagen
2006	Frances Allen		Vì những đóng góp tiên phong cho lý thuyết và thực hành kỹ thuật tối ưu hóa trình biên dịch	IBM
2007	Edmund M. Clarke		Vì phát triển kỹ thuật kiểm chứng mô hình (model checking)	Đại học Carnegie Mellon
	E. Allen Emerson			Đại học Texas tại Austin
	Joseph Sifakis			VERIMAG, CNRS
2008	Barbara Liskov		Vì những đóng góp cho nền tảng thực tiễn và lý thuyết của thiết kế ngôn ngữ lập trình và hệ thống	MIT
2009	Charles P. Thacker		Vì thiết kế và hiện thực hóa máy tính cá nhân hiện đại đầu tiên (Xerox Alto) và nhiều phát minh quan trọng khác	Microsoft Research
2010	Leslie Valiant		Vì những đóng góp mang tính cách mạng cho lý thuyết tính toán (học PAC, độ phức tạp đếm và tính toán đại số)	Đại học Harvard
2011	Judea Pearl		Vì những đóng góp cơ bản cho trí tuệ nhân tạo thông qua phát triển phép tính xác suất và nhân quả	UCLA
2012	Shafi Goldwasser		Vì đã đặt nền tảng lý thuyết độ phức tạp cho khoa học mật mã	MIT, Viện Weizmann
	Silvio Micali			MIT
2013	Leslie Lamport		Vì những đóng góp cơ bản cho lý thuyết và thực hành hệ thống phân tán và đồng thời	Microsoft Research
2014	Michael Stonebraker		Vì những đóng góp cơ bản cho khái niệm và thực tiễn của hệ thống cơ sở dữ liệu hiện đại	MIT
2015	Whitfield Diffie		Vì phát minh mật mã khóa công khai và phương pháp trao đổi khóa Diffie–Hellman	(độc lập)
	Martin Hellman
2016	Tim Berners-Lee		Vì phát minh World Wide Web, trình duyệt web đầu tiên và các giao thức nền tảng	MIT, W3C
2017	John L. Hennessy		Vì cách tiếp cận có hệ thống, định lượng trong thiết kế và đánh giá kiến trúc máy tính	Đại học Stanford
	David Patterson			Đại học California, Berkeley
2018	Yoshua Bengio		Vì những đột phá về khái niệm và kỹ thuật khiến mạng nơ-ron sâu trở thành thành phần quan trọng của điện toán	Đại học Montréal, Mila
	Geoffrey Hinton			Đại học Toronto
	Yann LeCun			Đại học New York, Meta AI
2019	Edwin Catmull		Vì những đóng góp cơ bản cho đồ họa máy tính 3D và ảnh hưởng của CGI trong điện ảnh	Pixar, Walt Disney Animation Studios
	Pat Hanrahan			Đại học Stanford
2020	Alfred Aho		Vì các thuật toán và lý thuyết cơ bản cho việc triển khai ngôn ngữ lập trình và các sách giáo khoa có ảnh hưởng lớn	Đại học Columbia
	Jeffrey Ullman			Đại học Stanford
2021	Jack Dongarra		Vì những đóng góp tiên phong cho các thuật toán và thư viện số giúp phần mềm tính toán hiệu năng cao theo kịp sự phát triển phần cứng	Đại học Tennessee
2022	Robert Metcalfe		Vì phát minh, tiêu chuẩn hóa và thương mại hóa công nghệ Ethernet	Đại học Texas tại Austin
2023	Avi Wigderson		Vì những đóng góp nền tảng cho lý thuyết tính toán, đặc biệt là vai trò của tính ngẫu nhiên trong tính toán	Viện Nghiên cứu Cao cấp Princeton
2024	Andrew Barto		Vì đã phát triển nền tảng khái niệm và thuật toán của học tăng cường (reinforcement learning)	Đại học Massachusetts Amherst
	Richard S. Sutton			Đại học Alberta, Amii

Liên kết ngoài

• Trang chính thức của Giải thưởng Turing (tiếng Anh)
• Kỷ niệm 100 năm Alan Turing và Giải thưởng Turing