Cành cọ Vàng

Cành cọ Vàng
Logo tượng trưng cho giải thưởng
Địa điểm	Cannes
Quốc gia	Pháp
Được trao bởi	Festival International du Film de Cannes
Lần đầu tiên	1955
Trang chủ	http://www.festival-cannes.com

Cành cọ Vàng (tiếng Pháp: Palme d'Or; phát âm tiếng Pháp: [palm(ə) dɔʁ]; tiếng Anh: Golden Palm) là giải thưởng cao nhất được trao cho đạo diễn của Phim truyện xuất sắc nhất trong hạng mục Official Competition tại Liên hoan phim Cannes. Giải được ủy ban tổ chức liên hoan giới thiệu vào năm 1955. Trước đó, từ năm 1939 đến 1954, giải thưởng cao nhất của liên hoan là Grand Prix du Festival International du Film. Năm 1964, Cành cọ vàng một lần nữa được thay thế bằng Grand Prix, trước khi được tái giới thiệu vào năm 1975.

Cành cọ vàng được xem rộng rãi là một trong những giải thưởng danh giá nhất của ngành công nghiệp điện ảnh.

Lịch sử

Năm 1954, liên hoan quyết định trao một giải thưởng hằng năm mang tên Grand Prix trong khuôn khổ Liên hoan phim quốc tế Cannes, với thiết kế mới mỗi năm do một nghệ nhân thực hiện. Ban giám đốc liên hoan đã mời một số thợ kim hoàn đề xuất thiết kế hình cành cọ, nhằm tôn vinh huy hiệu của thành phố Cannes, gợi nhắc truyền thuyết nổi tiếng về Thánh Honorat và những hàng cọ dọc đại lộ Promenade de la Croisette. Thiết kế ban đầu của nữ kim hoàn người Paris - Lucienne Lazon, dựa trên bản phác thảo của đạo diễn Jean Cocteau, có phần đầu dưới của cuống cành được vát thành hình trái tim, còn phần bệ là một tác phẩm điêu khắc bằng đất nung của nghệ sĩ Sébastien.

Năm 1955, Cành cọ vàng lần đầu tiên được trao cho Delbert Mann với bộ phim Marty. Từ năm 1964 đến 1974, liên hoan tạm thời quay lại trao giải Grand Prix. Năm 1975, Cành cọ vàng được tái lập và kể từ đó trở thành biểu tượng của liên hoan, được trao hằng năm cho đạo diễn của bộ phim đoạt giải, đặt trong một hộp làm từ da Morocco đỏ nguyên chất, lót bằng suede trắng.

Palme d'Or awarded to Apocalypse Now at the 1979 Cannes Film Festival

Tính đến năm 2023, Jane Campion, Julia Ducournau và Justine Triet là ba nữ đạo diễn duy nhất từng giành Cành cọ vàng (lần lượt với các phim The Piano, Titane và Anatomy of a Fall). Tuy nhiên, Bodil Ipsen đã giành giải Grand Prix du Festival International du Film cho bộ phim The Red Meadows (cùng với Lau Lauritzen Jr.) trong kết quả đồng hạng gồm 11 tác phẩm tại kỳ liên hoan khai mạc năm 1946.

Ngoài ra, vào năm 2013, khi Blue Is the Warmest Color giành Cành cọ vàng, ban giám khảo do Steven Spielberg đứng đầu đã trao giải không chỉ cho đạo diễn Abdellatif Kechiche mà còn cho hai nữ diễn viên chính Adèle Exarchopoulos và Léa Seydoux. Đây vẫn là trường hợp duy nhất mà nhiều chiếc Cành cọ vàng được trao cùng lúc. Ban giám khảo quyết định đưa hai nữ diễn viên vào danh sách vinh danh do quy định của Cannes cấm bộ phim đoạt Cành cọ vàng nhận thêm bất kỳ giải thưởng nào khác. Chính sách này sẽ ngăn cản ban giám khảo ghi nhận riêng hai diễn viên. Về quyết định khác thường này, Spielberg nhận xét: “Chỉ cần việc tuyển diễn viên sai lệch 3% thôi, bộ phim đã không thể hiệu quả với chúng tôi như vậy.” Sau đó, Kechiche đã đem đấu giá chiếc Cành cọ vàng của mình để gây quỹ cho bộ phim điện ảnh mới. Trong một cuộc phỏng vấn với The Hollywood Reporter, ông bày tỏ sự không hài lòng với quyết định trao nhiều cúp của liên hoan, cho rằng họ đã “công khai xúc phạm” ông. Ông nói thêm: “Việc giải thoát bản thân khỏi Cành cọ vàng này là cách tôi rửa tay khỏi vụ việc đáng buồn này.”

Kể từ khi được tái giới thiệu, giải thưởng này đã được thiết kế lại nhiều lần. Vào đầu thập niên 1980, phần đế tròn mang hình cành cọ dần được chuyển đổi thành dạng kim tự tháp vào năm 1984. Năm 1992, Thierry de Bourqueney đã thiết kế lại cành cọ và phần đế bằng pha lê cắt thủ công. Đến năm 1997, Caroline Scheufele tiếp tục thiết kế lại bức tượng; từ đó, nó được chế tác bởi hãng kim hoàn Thụy Sĩ Chopard. Cành cọ được làm từ 118 gram vàng vàng 18 cara, trong khi phần gốc của nhánh tạo thành một hình trái tim nhỏ. Cành Cọ Vàng được đặt trên một tấm đệm pha lê tinh xảo có hình dáng như viên kim cương cắt kiểu emerald. Một khối pha lê cắt nguyên khối tạo thành lớp đệm cho cành cọ, vốn được đúc thủ công bằng khuôn sáp và hiện được đặt trong một hộp da Morocco màu xanh. Năm 1998, đạo diễn Theo Angelopoulos là người đầu tiên giành Cành cọ vàng với thiết kế như ngày nay, cho bộ phim Eternity and a Day.

Danh sách chiến thắng

Roberto Rossellini thắng năm 1946

Orson Welles thắng năm 1952.

Federico Fellini thắng năm 1960.

Robert Altman thắng năm 1970.

Francis Ford Coppolathắng năm 1974 và 1979.

Martin Scorsese thắng năm 1976.

Emir Kusturica liên tiếp thắng năm 1985 và 1995.

David Lynch thắng năm 1990.

Joel Coen thắng năm 1991.

Jane Campion thắng năm 1993, trở thành người phụ nữ đầu tiên thắng giải.

Quentin Tarantino thắng năm 1994.

Abbas Kiarostami thắng năm 1997.

Jean-Pierre & Luc Dardenne thắng hai lần vào năm 1999 và 2005.

Michael Haneke thắng hai lần vào năm 2009 và 2012.

Apichatpong Weerasethakul thắng năm 2010.

Ken Loach thắng hai lần vào năm 2006 và 2016.

Ruben Östlund thắng năm 2017 và 2022.

Bong Joon Ho thắng năm 2019.

Julia Ducournau thắng năm 2021, trở thành người phụ nữ đầu tiên thắng độc lập.

Sean Baker thắng năm 2024

Jafar Panahi thắng năm 2025.

1940s

Năm	Tựa Tiếng Anh	Tựa Gốc	Đạo Diễn	Quốc Gia	Ghi Chú
1939	Liên hoan phim Cannes đầu tiên dự kiến được tổ chức vào năm 1939, nhưng đã bị hủy bỏ do sự bùng nổ của Chiến tranh Thế giới thứ hai.
1946	Brief Encounter		David Lean	Vương quốc Anh
	The Last Chance	Die Letzte Chance	Leopold Lindtberg	Thụy Sĩ
	The Lost Weekend		Billy Wilder	Hoa Kỳ
	María Candelaria		Emilio Fernández	Mexico
	Men Without Wings	Muži bez křídel	František Čáp	Tiệp Khắc
	Neecha Nagar		Chetan Anand	Ấn Độ
	Pastoral Symphony	La symphonie pastorale	Jean Delannoy	Pháp
	The Red Meadows	De røde enge	Bodil Ipsen Lau Lauritzen Jr.	Đan Mạch
	Rome, Open City	Roma, città aperta	Roberto Rossellini	Ý
	Torment	Hets	Alf Sjöberg	Thụy Điển
	The Turning Point	Великий перелом	Fridrikh Ermler	Liên Xô
1947	Antoine and Antoinette (Best Psychological & Love Film)	Antoine et Antoinette	Jacques Becker	Pháp
	Crossfire (Best Social Film)		Edward Dmytryk	Hoa Kỳ
	The Damned (Best Adventure & Crime Film)	Les Maudits	René Clément	Pháp
	Ziegfeld Follies (Best Musical Comedy)		Vincente Minnelli	Hoa Kỳ
1948	Không tổ chức
1949	The Third Man		Carol Reed	Vương quốc Anh

1950s

Năm	Tựa Tiếng Anh	Tựa Gốc	Đạo Diễn	Quốc Gia	Ghi Chú
1950	Không tổ chức
1951	Miracle in Milan	Miracolo a Milano	Vittorio De Sica	Ý
	Miss Julie	Fröken Julie	Alf Sjöberg	Thụy Điển
1952	Othello		Orson Welles	Ý, Morocco, Hoa Kỳ
	Two Cents Worth of Hope	Due soldi di speranza	Renato Castellani	Ý
1953	The Wages of Fear	Le salaire de la peur	Henri-Georges Clouzot	Pháp
1954	Gate of Hell	地獄門	Teinosuke Kinugasa	Nhật Bản
1955	Marty §		Delbert Mann	Hoa Kỳ
1956	The Silent World	Le monde du silence	Jacques Cousteau Louis Malle	Pháp
1957	Friendly Persuasion		William Wyler	Hoa Kỳ
1958	The Cranes Are Flying	Летят журавли	Mikhail Kalatozov	Liên Xô
1959	Black Orpheus §	Orfeu Negro	Marcel Camus	Pháp, Brazil

1960s

Năm	Tựa Tiếng Anh	Tựa Gốc	Đạo Diễn	Quốc Gia	Ghi Chú
1960	La dolce vita §		Federico Fellini	Ý
1961	The Long Absence §	Une aussi longue absence	Henri Colpi	Pháp
	Viridiana §		Luis Buñuel	Tây Ban Nha
1962	O Pagador de Promessas §		Anselmo Duarte	Brazil
1963	The Leopard §	Il gattopardo	Luchino Visconti	Ý
1964	The Umbrellas of Cherbourg	Les parapluies de Cherbourg	Jacques Demy	Pháp
1965	The Knack ...and How to Get It		Richard Lester	Vương quốc Anh
1966	The Birds, the Bees and the Italians	Signore e signori	Pietro Germi	Ý
	A Man and a Woman	Un homme et une femme	Claude Lelouch	Pháp
1967	Blowup		Michelangelo Antonioni	Vương quốc Anh
1968	Liên hoan phim đã bị hủy giữa chừng nhằm thể hiện sự đoàn kết với sinh viên và công nhân đang biểu tình trong phong trào sau này được gọi là “Tháng Năm 1968”.
1969	If....		Lindsay Anderson	Vương quốc Anh

1970s

Năm	Tựa Tiếng Anh	Tựa Gốc	Đạo Diễn	Quốc Gia	Ghi Chú
1970	M*A*S*H		Robert Altman	Hoa Kỳ
1971	The Go-Between		Joseph Losey	Vương quốc Anh
1972	The Mattei Affair §	Il caso Mattei	Francesco Rosi	Ý
	The Working Class Goes to Heaven §	La classe operaia va in paradiso	Elio Petri
1973	The Hireling		Alan Bridges	Vương quốc Anh
	Scarecrow		Jerry Schatzberg	Hoa Kỳ
1974	The Conversation		Francis Ford Coppola
1975	Chronicle of the Years of Fire	Chronique des années de braise	Mohammed Lakhdar-Hamina	Algeria
1976	Taxi Driver		Martin Scorsese	Hoa Kỳ
1977	Padre Padrone		Paolo and Vittorio Taviani	Ý
1978	The Tree of Wooden Clogs §	L'albero degli zoccoli	Ermanno Olmi
1979	Apocalypse Now		Francis Ford Coppola	Hoa Kỳ
	The Tin Drum	Die Blechtrommel	Volker Schlöndorff	Tây Đức, Pháp

1980s

Năm	Tựa Tiếng Anh	Tựa Gốc	Đạo Diễn	Quốc Gia	Ghi Chú
1980	All That Jazz		Bob Fosse	Hoa Kỳ
	Kagemusha	影武者	Akira Kurosawa	Nhật Bản
1981	Man of Iron	Człowiek z żelaza	Andrzej Wajda	Ba Lan
1982	Missing §		Costa-Gavras	Hoa Kỳ
	Yol §		Yılmaz Güney & Şerif Gören	Thổ Nhĩ Kỳ
1983	The Ballad of Narayama	楢山節考	Shōhei Imamura	Nhật Bản
1984	Paris, Texas §		Wim Wenders	Tây Đức, Pháp
1985	When Father Was Away on Business §	Отац на службеном путу	Emir Kusturica	Nam Tư
1986	The Mission		Roland Joffé	Vương quốc Anh, Hoa Kỳ
1987	Under the Sun of Satan §	Sous le soleil de Satan	Maurice Pialat	Pháp
1988	Pelle the Conqueror	Pelle Erobreren	Bille August	Đan Mạch
1989	Sex, Lies, and Videotape		Steven Soderbergh	Hoa Kỳ

1990s

Năm	Tựa Tiếng Anh	Tựa Gốc	Đạo Diễn	Quốc Gia	Ghi Chú
1990	Wild at Heart		David Lynch	Hoa Kỳ
1991	Barton Fink §		Joel Coen
1992	The Best Intentions	Den goda viljan	Bille August	Đan Mạch, Thụy Điển
1993	Farewell My Concubine	霸王別姬	Chen Kaige	Hong Kong
	The Piano		Jane Campion	New Zealand, Úc, Pháp
1994	Pulp Fiction		Quentin Tarantino	Hoa Kỳ
1995	Underground	Подземље	Emir Kusturica	Nam Tư
1996	Secrets & Lies		Mike Leigh	Vương quốc Anh, Pháp
1997	The Eel	うなぎ	Shōhei Imamura	Nhật Bản
	Taste of Cherry	طعم گيلاس	Abbas Kiarostami	Iran
1998	Eternity and a Day §	Μια αιωνιότητα και μια μέρα	Theo Angelopoulos	Hy Lạp
1999	Rosetta §		Jean-Pierre & Luc Dardenne	Bỉ

2000s

Năm	Tựa Tiếng Anh	Tựa Gốc	Đạo Diễn	Quốc Gia	Ghi Chú
2000	Dancer in the Dark		Lars von Trier	Đan Mạch
2001	The Son's Room	La stanza del figlio	Nanni Moretti	Ý
2002	The Pianist		Roman Polanski	Ba Lan, Pháp, Đức, Vương quốc Anh
2003	Elephant		Gus Van Sant	Hoa Kỳ
2004	Fahrenheit 9/11		Michael Moore
2005	L'Enfant		Jean-Pierre & Luc Dardenne	Bỉ, Pháp
2006	The Wind That Shakes the Barley §		Ken Loach	Ireland, Vương quốc Anh, Ý, Đức
2007	4 Months, 3 Weeks and 2 Days	4 luni, 3 săptămâni și 2 zile	Cristian Mungiu	Romania
2008	The Class §	Entre les murs	Laurent Cantet	Pháp
2009	The White Ribbon	Das weiße Band	Michael Haneke	Đức, Áo, Pháp

2010s

Năm	Tựa Tiếng Anh	Tựa Gốc	Đạo Diễn	Quốc Gia	Ghi Chú
2010	Uncle Boonmee Who Can Recall His Past Lives	ลุงบุญมีระลึกชาติ	Apichatpong Weerasethakul	Thái Lan, Pháp, Đức
2011	The Tree of Life		Terrence Malick	Hoa Kỳ
2012	Amour		Michael Haneke	Pháp, Đức, Áo
2013	Blue Is the Warmest Colour §	La Vie d'Adèle: Chapitres 1 et 2	Abdellatif Kechiche	Pháp, Bỉ, Tây Ban Nha
2014	Winter Sleep	Kış Uykusu	Nuri Bilge Ceylan	Thổ Nhĩ Kỳ, Pháp, Đức
2015	Dheepan		Jacques Audiard	Pháp
2016	I, Daniel Blake		Ken Loach	Vương quốc Anh
2017	The Square		Ruben Östlund	Thụy Điển, Pháp, Đức, Đan Mạch
2018	Kẻ Trộm Siêu Thị	万引き家族	Hirokazu Kore-eda	Nhật Bản
2019	Ký Sinh Trùng §	기생충	Bong Joon Ho	Hàn Quốc

2020s

Năm	Tựa Tiếng Anh	Tựa Gốc	Đạo Diễn	Quốc Gia	Ghi Chú
2020	Liên hoan phim bị hủy do đại dịch COVID-19. Có 56 bộ phim được công bố là lựa chọn chính thức của liên hoan, nhưng không có giải thưởng nào được trao.
2021	Titane		Julia Ducournau	Pháp, Bỉ
2022	Triangle of Sadness		Ruben Östlund	Thụy Điển, Pháp, Đức, Vương quốc Anh
2023	Anatomy of a Fall	Anatomie d'une chute	Justine Triet	Pháp
2024	Anora		Sean Baker	Hoa Kỳ
2025	It Was Just an Accident	یک تصادف ساده	Jafar Panahi	Iran, Pháp, Luxembourg

Ghi chú

^§ Chiến thắng tuyệt đối

Special Palme d'Or

Trong lễ bế mạc năm 2018, ban giám khảo lần đầu tiên trao một “Special Palme d'Or”. Dù giải thưởng này không được xem là Cành cọ vàng danh dự dành cho Jean-Luc Godard, động thái này được thực hiện như một sự tri ân đối với sự nghiệp của ông, đồng thời cũng là một giải thưởng dành cho chính bộ phim.

Năm	Tựa Tiếng Anh	Tựa Gốc	Đạo Diễn	Quốc Gia	Ghi Chú
2018	The Image Book	Le Livre d'image	Jean-Luc Godard	Thụy Sĩ, Pháp

Kỉ lục chiến thắng

Chín đạo diễn hoặc bộ đôi đạo diễn đã giành giải thưởng này hai lần. Trong số đó, ba người (‡) đã chiến thắng với hai bộ phim liên tiếp.

Thắng	Đạo Diễn	Quốc Tịch	Phim
2	Alf Sjöberg	Thụy Điển	Torment (1946), Miss Julie (1951)
	Francis Ford Coppola	Hoa Kỳ	The Conversation (1974), Apocalypse Now (1979)
	Bille August ‡	Đan Mạch	Pelle the Conqueror (1988), The Best Intentions (1992)
	Emir Kusturica	Nam Tư	When Father Was Away on Business (1985), Underground (1995)
	Shōhei Imamura	Nhật Bản	The Ballad of Narayama (1983), The Eel (1997)
	Jean-Pierre & Luc Dardenne	Bỉ	Rosetta (1999), L'Enfant (2005)
	Michael Haneke ‡	Áo	The White Ribbon (2009), Amour (2012)
	Ken Loach	Vương quốc Anh	The Wind That Shakes the Barley (2006), I, Daniel Blake (2016)
	Ruben Östlund ‡	Thụy Điển	The Square (2017), Triangle of Sadness (2022)

Xem thêm

• Giải Sư tử vàng
• Giải Gấu vàng

Liên kết ngoài

• All the Palmes d'Or Lưu trữ ngày 23 tháng 10 năm 2006 tại Wayback Machine. Festival-cannes.com.
• Cannes Film Festival Lưu trữ ngày 11 tháng 4 năm 2010 tại Wayback Machine. IMDB.
• Palme d'Or Winners, 1976-nay, by gross box.