Friedrich Christian của Ba Lan
| Friedrich Christian của Ba Lan | |
|---|---|
| Vương tử Ba Lan | |
.jpg) Friedrich Christian đeo Huân chương Đại bàng trắng của Ba Lan. Chân dung bởi Pietro Rotari, khoảng năm 1755. | |
| Tuyển hầu xứ Sachsen | |
| Tại vị | 5 tháng 10 năm 1763 – 17 tháng 12 năm 1763 |
| Tiền nhiệm | Friedrich August II |
| Kế nhiệm | Friedrich August III |
| Thông tin chung | |
| Sinh | 5 tháng 9 năm 1722 Lâu đài Dresden, Dresden, Tuyển hầu quốc Sachsen, Đế quốc La Mã Thần thánh |
| Mất | 17 tháng 12 năm 1763 (41 tuổi) Lâu đài Dresden, Dresden, Tuyển hầu quốc Sachsen, Đế quốc La Mã Thần thánh |
| An táng | Nhà thờ Dresden |
| Phối ngẫu | Maria Antonia xứ Bayern |
| Hoàng tộc | Nhà Wettin |
| Thân phụ | August III của Ba Lan |
| Thân mẫu | Maria Josepha Benedikta của Áo |
| Tôn giáo | Công giáo La Mã |
Frederick Christian của Sachsen hay Friedrich Christian của Ba Lan (tiếng Đức: Friedrich Christian; 5 tháng 9 năm 1722 – ngày 17 tháng 12 năm 1763) là Tuyển hầu xứ Sachsen trong 73 ngày vào năm 1763. Ông là một thành viên của Vương tộc Wettin. Ông là người con trai trưởng của Tuyển hầu xứ Sachsen kiêm Vua Ba Lan Friedrich August II (August III) và vợ ông, Maria Josepha của Áo.
Đầu đời
Friedrich Christian sinh ngày 5 tháng 9 năm 1722 tại Lâu đài Dresden, thuộc Tuyển hầu quốc Sachsen. Ông là con trai thứ ba còn sống nhưng là con trai trưởng của August III Vua của Ba Lan và Maria Josepha Benedikta của Áo. Ngay từ khi chào đời, ông là một đứa trẻ yếu ớt, bị liệt một bên chân và phải phụ thuộc vào xe lăn từ rất sớm.[1][2]
Cái chết sớm của hai người anh trai Friedrich August (1721) và Joseph August (1728) đã khiến ông trở thành người thừa kế vương quốc. Mẹ ông đã nhiều lần cố gắng thuyết phục ông xuất gia và từ bỏ quyền thừa kế ngôi vị để nhường cho các em trai, nhưng ông kiên quyết từ chối.
Việc giáo dưỡng của Friedrich Christian tại triều đình Dresden nhằm chuẩn bị cho ông khả năng kế vị. Mặc cho những hạn chế thể chất, Friedrich Christian vẫn được hưởng một nền giáo dục đầy đủ, chú trọng ngoại ngữ, lịch sử và nghệ thuật trị quốc, dưới sự chỉ dạy của các gia sư riêng.[3]
Năm 1738, khi 16 tuổi, ông thực hiện một chuyến du hành y trị kéo dài hai năm trên khắp nước Ý, từ Dresden qua Naples, Rome , Florence, Milan đến Venice, với mục đích tìm kiếm phương pháp chữa trị như tắm khoáng và liệu pháp tổng hợp. Kết quả cho thấy sự cải thiện rõ rệt: sức lực tay chân tăng lên, tay trái hồi phục khả năng sử dụng, và ông có thể đi quãng ngắn với hai gậy chống, dù vẫn cần người trợ giúp.[3]
Hôn nhân
Tại Munich vào ngày 13 tháng 6 năm 1747 hôn lễ diễn ra theo kiểu ủy nhiệm và hôn lễ được diễn ra trực tiếp một lần nữa tại Dresden vào ngày 20 tháng 6 năm 1747 (trực tiếp), Frederick Christian kết hôn với người em họ Maria Antonia xứ Bavaria. Giống như chồng, bà cũng có tài năng xuất chúng về âm nhạc. Hai người có với nhau chín người con.
Trị vì với tư cách là Tuyển hầu
Khi cha ông qua đời vào ngày 5 tháng 10 năm 1763, Friedrich Christian chính thức kế vị trở thành Tuyển hầu tước xứ Sachsen. Ngay cả trước đó, trong nhật ký của mình, ông từng viết:
"Các vị quân vương tồn tại là vì thần dân của họ, chứ không phải thần dân tồn tại vì quân vương. Sự giàu có của thần dân, uy tín quốc gia và một đội quân vững mạnh mới tạo nên hạnh phúc thật sự của một vị quân vương."
Những lời này thể hiện rõ rằng ông là người cởi mở với tư tưởng của thời kỳ Khai sáng.[4] Bên cạnh đó, ông còn được biết đến với tài năng âm nhạc xuất chúng.
Một trong những hành động đầu tiên của ông khi lên ngôi cầm quyền là bãi bỏ nhiệm thủ tướng cực kỳ không được lòng dân, Bá tước Heinrich von Brühl, người đã đẩy Sachsen vào khủng hoảng, đầu tiên là với chính sách kinh tế thất bại, và đặc biệt là bởi chính sách đối ngoại tai hại, khiến Tuyển hầu bị lôi kéo vào Chiến tranh Bảy Năm.[2]
Ông bắt đầu khôi phục lại nền tài chính bị tàn phá của đất nước thông qua các "Rétablissements" — tức là những cải cách trong chính sách của các bang Tuyển hầu. Nhờ tái thiết kinh tế, ông đã hồi sinh vùng đất bị tàn phá và cướp bóc mà những người trị vì đời trước để lại. Ông cũng đưa ra các biện pháp cắt giảm chi tiêu của triều đình và đơn giản hóa bộ máy hành chính theo các nguyên tắc tiết kiệm. Hầu hết các thành viên trong chính phủ của ông, như Thomas von Fritsch ở Leipzig, Friedrich Ludwig Wurmb, và Christian Gotthelf Gutschmied, đều xuất thân tầng lớp trung lưu.
Sau khi trị vì chỉ 74 ngày, Friedrich Christian qua đời vì bệnh đậu mùa. Ông đuợc chôn cất tại Nhà thờ Dresden.[2]
Vì con trai cả của ông, Friedrich August III, khi đó còn vị thành niên, nên em trai Franz Xaver cùng với vợ ông đảm nhận nhiếp chính chung cho đến khi vương tử trưởng thành.
Hậu duệ
- Con trai mất sau khi sinh (9 tháng 6 năm 1748)
- Friedrich August I xứ Sachsen (23 tháng 12 năm 1750 – 5 tháng 5 năm 1827) kết hôn với Amalie xứ Zweibrücken-Birkenfeld , có con
- Karl Maximilian Maria Anton Johann Nepomuk Aloys Franz Xavier Januar (sinh Dresden, 24 tháng 9 năm 1752 – mất Dresden, 8 tháng 9 năm 1781) chết khi chưa lập gia đình
- Joseph Maria Ludwig Johann Nepomuck Aloys Gonzaga Franz Xavier Januar Anton de Padua Polycarp (26 tháng 1 năm 1754 – 25 tháng 3 năm 1763) qua đời khi còn nhỏ.
- Anton xứ Sachsen (27 tháng 12 năm 1755 – 6 tháng 6 năm 1836) kết hôn với Maria Carolina xứ Savoia, không có con; kết hôn với Maria Theresia của Áo, không có con sống sót
- Maria Amalia xứ Sachsen (6 tháng 9 năm 1757 – 20 tháng 4 năm 1831) kết hôn với Karl II August xứ Zweibrücken và có con
- Maximilian xứ Sachsen (3 tháng 4 năm 1759 – 3 tháng 1 năm 1838) kết hôn với Vương nữ Carolina xứ Parma và có con; kết hôn lần thứ hai với Maria Luisa xứ Bourbon-Parma mà không có con.
- Theresia Maria Josepha Magdalena Anna Antonia Walburga Ignatia Xaveria Augustina Aloysia Fortunata (27 tháng 2 năm 1761 – 26 tháng 11 năm 1820) qua đời khi chưa lập gia đình, Huân chương Vương hậu Maria Luisa
- Con trai chết lưu (1762).
Tổ tiên
| Tổ tiên của Friedrich Christian của Ba Lan[5] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Chú thích
- ↑ Trong một bức chân dung nổi tiếng nơi ông xuất hiện cùng những thành viên trong hoàng tộc Wettin và Wittelsbach người ta thấy ông ngồi trên chiếc xe lăn. Hiện nay, bức tranh này được trưng bày tại Cung điện Nymphenburg.
- 1 2 3 Flathe, Heinrich Theodor (1878), "Friedrich Christian, Kurfürst von Sachsen", Allgemeine Deutsche Biographie (bằng tiếng Đức), 7, Leipzig: Duncker & Humblot: 789–90.
- 1 2 "Grünes Gewölbe: The Grand Cure". Grünes Gewölbe (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2025.
- ↑ Schlechte, Horst (1992), Das geheime politische Tagebuch des Kurprinzen Friedrich Christian: 1751 bis 1757 (bằng tiếng Đức), Weimar: Böhlau-Verlag, ISBN 3-7400-0105-4.
- ↑ Genealogie ascendante jusqu'au quatrieme degre inclusivement de tous les Rois et Princes de maisons souveraines de l'Europe actuellement vivans [Genealogy up to the fourth degree inclusive of all the Kings and Princes of sovereign houses of Europe currently living] (bằng tiếng Pháp). Bourdeaux: Frederic Guillaume Birnstiel. 1768. tr. 100.
Tham khảo
- Flathe, Heinrich Theodor (1878), "Friedrich Christian, Kurfürst von Sachsen", Allgemeine Deutsche Biographie.
- Schlechte, Horst (1992), Das geheime politische Tagebuch des Kurprinzen Friedrich Christian: 1751 bis 1757.