Dương hoàng hậu (Tiền Tần)

Dương hoàng hậu
Thông tin chung
Sinh	Không rõ
Mất	386
Phối ngẫu	Phù Phi

Dương hoàng hậu (楊皇后, tên thật không rõ; mất năm 386) là hoàng hậu của nước Tiền Tần, một chính quyền do người Đê (氐) lãnh đạo trong thời kỳ Thập Lục Quốc. Bà là chính thất của Phù Phi, tức Ai Bình Đế của Tiền Tần.

Thân thế Dương hoàng hậu (Tiền Tần)

Trước khi Phù Phi xưng đế, Dương thị đã là thê tử của ông, mang tước công phu nhân (quốc phu nhân). Ít nhất vào năm 380, bà đã giữ địa vị này. Anh trai của bà là Dương Ưng (楊膺), một tướng người Đê, từng chỉ huy quân đội được phân bổ dưới quyền Phù Phi khi ông đang giữ chức thứ sử kiêm tổng quản sáu châu phía đông – những vùng đất trước đây thuộc Tiền Yên. Việc phân bổ này là một phần trong chính sách của Phù Kiên (Tuyên Chiêu Đế), nhằm rải người Đê khắp đế quốc để củng cố quyền kiểm soát trung ương.

Loạn lạc cuối Tiền Tần Dương hoàng hậu (Tiền Tần)

Sau thất bại thảm hại của Tiền Tần trong chiến dịch nam chinh Đông Tấn và đặc biệt là trận Trận Phì Thủy năm 383, đế quốc Tiền Tần bắt đầu tan rã từ năm 384. Lúc này, căn cứ của Phù Phi tại Nghiệp Thành (鄴城, nay thuộc Hàm Đan, Hà Bắc) trở thành thành trì duy nhất ở miền đông chưa rơi vào tay Đông Tấn hoặc Hậu Yên do Mộ Dung Thùy lập nên.

Trong bối cảnh đó, Dương Ưng khuyên Phù Phi nên đầu hàng Đông Tấn để bảo toàn lực lượng. Khi Phù Phi từ chối, Dương Ưng cùng quan viên Khương Nhượng (姜讓) âm mưu bắt giữ Phù Phi để ép đầu hàng. Âm mưu bị bại lộ, Dương Ưng bị giết. Mặc dù vậy, Dương thị vẫn tiếp tục là thê tử của Phù Phi.

Trở thành hoàng hậu Dương hoàng hậu (Tiền Tần)

Năm 385, kinh đô Trường An của Tiền Tần thất thủ trước Tây Yên, và Phù Kiên bị thủ lĩnh phản loạn Diêu Trường – người sau này lập nên Hậu Tần – sát hại. Khi hay tin, Phù Phi rút từ Nghiệp Thành về Tấn Dương (晉陽, nay thuộc Thái Nguyên, Sơn Tây), rồi xưng đế, tức Ai Bình Đế, và lập Dương thị làm hoàng hậu.

Bị bắt và qua đời Dương hoàng hậu (Tiền Tần)

Năm 386, khi Phù Phi đem quân ngăn chặn Tây Yên vương Mộ Dung Vĩnh đang tìm đường quay về phía đông, ông bị đánh bại. Dương hoàng hậu bị quân Tây Yên bắt sống. Không lâu sau, Phù Phi lại bị tướng Đông Tấn là Phùng Cái (馮該) chặn đánh và sát hại.

Mộ Dung Vĩnh có ý muốn nạp Dương hoàng hậu làm phi, nhưng bà đã tìm cách dùng kiếm ám sát ông. Âm mưu thất bại, và bà bị Mộ Dung Vĩnh xử tử. Dương hoàng hậu qua đời năm 386, chấm dứt số phận bi thảm của một hoàng hậu trong thời kỳ loạn lạc cuối Tiền Tần.

Tham khảo Dương hoàng hậu (Tiền Tần)

• 司馬光. 資治通鑑 (bằng tiếng Trung). Quyển 109–110.