Bước tới nội dung

Chuyến bay 11 của American Airlines

chuyến bay bị không tặc vào 11/9
Sửa liên kết
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(Đổi hướng từ Chuyến bay American Airlines 11)
Chuyến bay 11 của American Airlines
Đường bay của Chuyến bay 11 từ Boston đến Thành phố New York ngày 11 tháng 9 năm 2001.
Không tặc
Ngày11 tháng 9 năm 2001; 24 năm trước (2001-09-11)
Mô tả tai nạnKhủng bố, tự sát, không tặc
Địa điểmTháp Bắc (WTC 1), Trung tâm Thương mại Thế giới, Hạ Manhattan, Thành phố New York, New York, Hoa Kỳ
40°42′44,5″B 74°00′46,9″T / 40,7°B 74°T / 40.70000; -74.00000
Số người chếtkhoảng 1.700[a] (tổng với UA 175 là 2.763)
Máy bay

N334AA, chiếc máy bay bị không tặc, tại sân bay Manchester vào ngày 8 tháng 4 năm 2001.
Dạng máy bayBoeing 767-223ER[b]
Hãng hàng khôngAmerican Airlines
Số chuyến bay IATAAA11
Số chuyến bay ICAOAAL11
Tín hiệu gọiAMERICAN 11
Số đăng kýN334AA
Xuất phátSân bay quốc tế Logan, Boston, Massachusetts, Hoa Kỳ
Điểm đếnSân bay quốc tế Los Angeles, Los Angeles, California, Hoa Kỳ
Số người92 (bao gồm 5 không tặc)
Hành khách81 (bao gồm 5 không tặc)
Phi hành đoàn11
Tử vong92 (tất cả; bao gồm 5 không tặc)
Sống sót0
Thương vong mặt đất
Tử vong mặt đấtkhoảng 1.600 người trong và gần Tháp Bắc

Chuyến bay 11 của American Airlines là một chuyến bay hàng không nội địa từ Sân bay quốc tế Logan ở Massachusetts đến Sân bay quốc tế Los Angeles ở California. Trong Sự kiện 11 tháng 9, chiếc Boeing 767-200ER đã bị năm tên không tặc Al-Qaeda khống chế và đâm vào Tháp Bắc của Trung tâm Thương mại Thế giới ở Thành phố New York. Vụ va chạm khiến toàn bộ 92 người trên máy bay cùng với hơn một nghìn người[c] ở 18 tầng trên cùng của tòa nhà thiệt mạng. Vụ tấn công chuyến bay này được coi là vụ tấn công thảm khốc nhất trong số bốn vụ tấn công trong sự kiện, là hành động khủng bố khiến nhiều người thiệt mạng nhất lịch sử nhân loại,[d] và là vụ va chạm máy bay thảm khốc nhất lịch sử [en].[e]

Chuyến bay rời khỏi đường băng vào lúc 07:59 sáng giờ EDT. Chỉ chưa đầy 15 phút sau khi cất cánh, nhóm không tặc bắt đầu tấn công, làm thương hai tiếp viên, sát hại một hành khách và xâm nhập buồng lái. Toàn bộ hành khách và phi hành đoàn còn lại bị dồn xuống phía đuôi máy bay. Sau khi khống chế hai phi công, tên cầm đầu Mohamed Atta đã giành quyền điều khiển máy bay. Đài kiểm soát không lưu nghi ngờ chuyến bay đã rơi vào tình trạng khẩn cấp vì phi hành đoàn không còn phản hồi lại tín hiệu liên lạc của họ; họ phát hiện ra chuyến bay đã bị không tặc khi Atta vô tình truyền thông điệp cho con tin qua hệ thống kiểm soát không lưu thay vì hệ thống loa phát thanh của máy bay. Hai tiếp viên trên chuyến bay liên lạc được với American Airlines và cung cấp thông tin về tình hình trên máy bay, bao gồm thông tin về thương vong trên máy bay vào thời điểm đó.

Atta lái chiếc máy bay đâm vào Tháp Bắc của Trung tâm Thương mại Thế giới ở vị trí giữa tầng 93 và 99 vào lúc 08:46 giờ EDT. Rất nhiều người đang đi trên các đường phố của Thành phố New York và tiểu bang New Jersey lân cận đã chứng kiến chiếc máy bay đâm vào tòa nhà. Các hãng truyền thông cũng nhanh chóng đưa tin; hầu hết đều phỏng đoán rằng vụ va chạm chỉ là tai nạn. Tuy nhiên, chỉ 17 phút sau, lúc 09:03, Chuyến bay 175 của United Airlines cũng đâm vào Tháp Nam [en] của Trung tâm Thương mại Thế giới, qua đó ngay lập tức dập tắt mọi đồn đoán rằng vụ va chạm đầu tiên chỉ là tai nạn.

Do bị thiệt hại quá nặng vì vụ va chạm và hỏa hoạn kéo dài sau đó, Tháp Bắc sụp đổ vào lúc 10:28, kéo theo đó là hàng trăm người nữa thiệt mạng. Mặc dù công tác tìm kiếm [en] tại khu vực Trung tâm Thương mại Thế giới dẫn đến việc tìm thấy và nhận định được danh tính các thi thể của một số hành khách trên chuyến bay, đến nay vẫn có nhiều thi thể chưa được nhận dạng.

Chuyến bay Chuyến bay 11 của American Airlines

Sơ đồ vị trí chỗ ngồi trên chuyến bay.

Chiếc máy bay bị không tặc là một chiếc Boeing 767-200ER với mã số đăng ký N334AA,[4] được lắp ráp và giao cho American Airlines vào năm 1987.[5] Máy bay có thể chở tối đa 158 hành khách (9 hành khách hạng nhất, 30 hành khách hạng thương gia, và 119 hành khách hạng phổ thông), nhưng chuyến bay vào ngày 11 tháng 9 chỉ chở 81 hành khách và 11 thành viên phi hành đoàn. Mặc dù hệ số sử dụng ghế chỉ đạt 58%, hệ suất này vào ngày 11 tháng 9 cao hơn so với hệ số bình quân vào các buổi sáng thứ Ba trước đó là 39%.[6] Phi hành đoàn bao gồm cơ trưởng John Ogonowski (50 tuổi), cơ phó Thomas McGuinness Jr. (42 tuổi) (cựu phi công chiến đấu Hải quân Hoa Kỳ), trưởng tổ bay Karen Martin và các tiếp viên hàng không Barbara Arestegui, Jeffrey Collman, Sara Low, Kathleen Nicosia, Betty Ong, Jean Roger, Dianne Snyder, và Amy Sweeney [en].[7]

Phi công[8]
Vị tríTênTuổi
Cơ trưởngJohn Ogonowski50
Cơ phóThomas McGuinness Jr.42
Tiếp viên cabin[8]
Vị tríTênTuổiGhế phụKhoang phục vụ
1Karen Martin401LCabin hạng Nhất
2Kathleen Nicosia543LBếp ăn hạng Phổ thông
3Betty Ong453RCabin hạng Phổ thông
4Dianne Snyder422RBếp ăn hạng Thương gia
5Barbara Arestegui381R CenterBếp ăn hạng Nhất
6Jeffrey Collman412LCabin hạng Phổ thông / Hỗ trợ Cabin hạng Nhất nếu cần
7Sara Low292RCabin hạng Thương gia
8Jean Roger241L CenterCabin hạng Thương gia
9Amy Sweeney [en]353LCabin hạng Phổ thông

Toàn bộ 92 người trên máy bay đều thiệt mạng.[9] Trong số những người thiệt mạng, có David Angell [en] (người sáng lập và giám đốc sản xuất của loạt phim hài Frasier [en]), cùng vợ là Lynn Angell, diễn viên Berry Berenson [en] (vợ của diễn viên Anthony Perkins), và Daniel Lewin [en] (nhà đồng sáng lập công ty Akamai Technologies).[7] Người sáng lập loạt phim hoạt hình Family Guy là Seth MacFarlane [en] lẽ ra đã lên chuyến bay này nhưng ngủ quên do uống rượu vào ngày hôm trước và đến sân bay muộn.[10]

Mohamed Atta và Abdulaziz al-Omari rút tiền ở Maine, gần 12 tiếng trước khi Chuyến bay 11 va chạm.

Các không tặc lên máy bay

Portland, Maine

Không tặc trên Chuyến bay 11 của American Airlines
Mohamed Atta (phi công)
Abdulaziz al-Omari
Wail al-Shehri
Waleed al-Shehri
Satam al-Suqami
Atta (áo xanh nước biển) và Omari đi qua khu vưc kiểm tra an ninh tại sân bay ở cảng hàng không quốc tế Portland vào buổi sáng ngày 11 tháng 9.

Tên cầm đầu Mohamed Atta cùng với Abdulaziz al-Omari đến sân bay tại Cảng hàng không quốc tế Portland ở Maine vào lúc 05:41 giờ EDT vào ngày 11 tháng 9 năm 2001. Tại quầy vé tại sân bay Portland, Atta yêu cầu nhân viên quầy vé Mike Tuohey đưa cho hắn thẻ lên máy bay cho Chuyến bay 11. Khi Tuohey báo cho Atta rằng hắn sẽ phải làm thủ tục thêm một lần nữa khi đến Logan, Atta có vẻ chuẩn bị nổi giận và nói với Tuohey rằng hắn đã được khuyên rằng mình sẽ chỉ cần làm "thủ tục một bước" (one-step check-in). Vì không muốn vô tình phân biệt chủng tộc, Tuohey khuyên Atta nên nhanh lên nếu không muốn lỡ chuyến bay mặc dù không thoải mái vì sự giận dữ của hắn. Mặc dù Atta trông có vẻ vẫn khó chịu, hắn và Omari cùng rời khỏi quầy vé và đến khu vực kiểm tra an ninh của sân bay Portland.[11][12]

Hai tên không tặc lên Chuyến bay 5930 của Colgan Air [en], cất cánh lúc 06:00 đến Boston. Cả hai đều mua vé hạng nhất và có nối chuyến đến Los Angeles; Atta ký gửi hai túi hành lý, bao gồm một túi Travel Gear màu xanh lá cây và một túi Travelpro màu đen,[13] còn Omari không ký gửi hành lý.[6] Hệ thống CAPPS yêu cầu kiểm tra hành lý của Atta nghiêm ngặt hơn khi làm thủ tục, nhưng Atta vẫn lên máy bay mà không gặp vấn đề gì.[14]

Chuyến bay từ Portland cất cánh đúng giờ và đến Boston lúc 06:45; cùng lúc đó, ba tên không tặc còn lại là Waleed al-Shehri [en], Wail al-Shehri [en] và Satam al-Suqami [en] đến sân bay Logan, để lại chiếc xe ô tô mà ba tên này thuê ở tại bãi đỗ xe của sân bay. Lúc 06:52, Marwan al-Shehhi, tên không tặc lái Chuyến bay 175 của United Airlines, gọi điện đến điện thoại di động của Atta từ bốt điện thoại trả phí của sân bay Logan, xác nhận rằng vụ tấn công đã sẵn sàng bắt đầu.[6][15]

Boston, Massachusetts

Atta và Omari phải làm thủ tục và đi qua khu kiểm tra an ninh một lần nữa tại Boston vì chưa nhận thẻ lên máy bay cho Chuyến bay 11 tại Portland.[16] Suqami, Wail al-Shehri và Waleed al-Sheri cũng làm thủ tục tại Boston. Wail al-Shehri và Suqami mỗi người ký gửi một túi hành lý, còn Waleed al-Sheri không ký gửi hành lý.[6] Cả ba đều bị hệ thống CAPPS yêu cầu kiểm tra hành lý nghiêm ngặt hơn.[17] Vì CAPPS chỉ yêu cầu kiểm tra hành lý, cả ba tên không tặc đều không bị kiểm tra nghiêm ngặt hơn tại khu kiểm tra an ninh hành khách.[18]

Cơ phó Lynn Howland vừa từ San Francisco đến Boston sau khi làm nhiệm vụ trên chiếc máy bay về sau được dùng cho Chuyến bay 11. Khi cô từ máy bay xuống và vào sảnh chờ hành khách, Atta đến gần và hỏi rằng cô có chuẩn bị lái chiếc máy bay đó về phía bên kia đất nước không. Khi Howland nói rằng cô vừa bay đến trên chiếc máy bay đó, Atta quay lưng lại và rời đi. Khi lên máy bay, Atta hỏi nhân viên tại cổng rằng hai chiếc túi hắn ký gửi tại Portland đã được đưa lên máy bay chưa. Hai chiếc túi của Atta không được nhân viên tại sân bay đưa lên Chuyến bay 11 do sơ suất trong quá trình làm thủ tục sau chuyến bay từ Portland.[19][20]

Đến 07:40, cả năm không tặc đều đã ở trên máy bay; chuyến bay dự kiến cất cánh vào lúc 07:45.[15][21] Atta ngồi ở ghế hạng thương gia số 8D, Omari ngồi ở ghế 8G và Suqami ngồi ở ghế 10B. Hai anh em nhà al-Shehri ngồi ở hai ghế hạng nhất số 2B và 2A.[17] Ít lâu trước khi máy bay cất cánh, quản lý phục vụ chuyến bay của American Airlines Micheal Woodward đã lên máy bay để kiểm tra lại lần cuối. Anh đi qua Atta và sau đó xuống khỏi máy bay; sau này anh nói rằng vẻ mặt hắn có vẻ đượm buồn.[22] Máy bay được cho phép lăn bánh ra khỏi cổng B32 vào lúc 07:46, muộn hơn lịch trình một phút,[23] và được phép lăn ra đường băng vào lúc 07:50. Máy bay bắt đầu lăn bánh từ đường bay 4R để khởi hành từ Sân bay quốc tế Logan vào lúc 07:59.[24][25]

Bị không tặc Chuyến bay 11 của American Airlines

" [...] Vâng, tên tôi là Betty Ong. Tôi là [Tiếp viên] số 3 trên Chuyến bay 11. [...] Số 1 của chúng tôi đã bị đâm. Trưởng tổ bay của chúng tôi cũng bị đâm rồi. Không ai biết là ai đã đâm ai và hiện giờ chúng tôi thậm chí không thể lên được khoang thương gia vì không ai thở được. [...] Chúng tôi không thể vào được buồng lái, cửa không mở được. Này?"[f]
– Tiếp viên Betty Ong nói chuyện với nhân viên khẩn cấp nam và Nydia Gonzalez của hãng American Airlines.[26][27]

Ủy ban 11/9 ước tính rằng vụ không tặc bắt đầu vào lúc 08:14,[g] là thời điểm hai phi công không còn phản hồi lại yêu cầu của Trung tâm Kiểm soát Không lưu Boston (Boston Air Route Traffic Control Center - Boston ARTCC).[15] Vào lúc 08:13:29, khi đi qua vùng trung tâm Massachusetts ở độ cao 26.000 foot (7.900 m), phi công phản hồi lại yêu cầu rẽ 20 độ về phía bên phải của Boston ARTCC. Vào lúc 08:13:45, Boston ARTCC yêu cầu phi công tăng độ cao lên 35.000 foot (11.000 m), nhưng không nhận được phản hồi.[25] Vào lúc 08:16, máy bay ổn định ở độ cao 29.000 foot (8.800 m)[25] và ít lâu sau đó đã bay chệch khỏi đường bay dự kiến.

Vào lúc 08:17:59, đài kiểm soát không lưu Trung tâm Boston (Boston ARTCC) nghe thấy một âm thanh lạ trên tần số radio dùng chung cho Chuyến bay 11 và các máy bay khác; âm thanh này về sau được các nhân chứng mô tả là giống như tiếng người hét.[28] Boston ARTCC đã nhiều lần cố gắng liên lạc với Chuyến bay 11 nhưng không nhận được bất kỳ phản hồi nào.[15] Ủy ban 11/9 sau này kết luận rằng, vào khoảng 08:20, nhóm không tặc đã hoàn toàn làm chủ tình thế và kiểm soát buồng lái,[29](tr51) chỉ 6 phút sau khi chúng bắt đầu tấn công. Bộ phát đáp (transponder) Mode-C của máy bay đã bị một trong số không tặc trong buồng lái tắt đi vào lúc 08:21.[25] Vào các thời điểm 08:23 và 08:25, hệ thống ACARS trên máy bay đã nhận được hai tin nhắn được gửi tới. Tin nhắn đầu tiên có nội dung: "Chào buổi sáng. Kiểm soát không lưu (ATC) đang gọi các anh trên tần số 135.32."[h] Tin nhắn thứ hai viết: "Hãy liên hệ ngay lập tức với Trung tâm Boston. Họ đã mất tín hiệu bộ phát đáp của các anh và cũng không thể liên lạc với các anh bằng radio."[i] Chuyến bay 11 không hề phản hồi lại bất kỳ tin nhắn nào trong số này.[30]

Báo cáo từ tiếp viên

Tranh vẽ lại ảnh chụp chân dung Betty Ong.

Theo thông tin mà hai tiếp viên Amy Sweeny và Betty Ong truyền lại khi đang liên lạc với American Airlines trong lúc máy bay đang bị không tặc khống chế, các tên không tặc đã dùng dao đâm tiếp viên Karen Martin và Barbara Arestegui, đồng thời cứa cổ hành khách Daniel Lewin [en].[31][32][33] Đến nay vẫn chưa thể xác định được cách thức không tặc đột nhập vào buồng lái, bởi theo quy định của FAA vào thời điểm đó, cửa buồng lái phải được đóng chặt và khóa trong suốt chuyến bay. Tuy nhiên, Ong cho biết cô nghi ngờ rằng bọn chúng đã "ép cửa để vào."[34] Các cuộc gọi cầu cứu từ Ong và Sweeny tiết lộ rằng cả năm tên không tặc đã vào được bên trong buồng lái và dùng một vật gì đó để chặn cửa lại.[15][35]

Ủy ban nhận định rằng những kẻ không tặc có thể đã dùng một trong các cách thức sau để xâm nhập vào buồng lái: tấn công các tiếp viên để cướp chìa khóa, ép buộc tiếp viên mở cửa, hoặc dụ cơ trưởng hoặc cơ phó ra ngoài.[15][35] Một giả thuyết được đưa ra là Atta đã ra hiệu khởi động vụ tấn công, và anh em nhà al-Shehri là những người hành động trước bằng cách tấn công hai tiếp viên Karen Martin và Barbara Arestegui. Theo lời kể của tiếp viên Amy Sweeney, Martin bị thương rất nặng và phải sử dụng bình oxy. Cả Sweeney và Betty Ong đều xác nhận rằng Arestegui tuy cũng bị thương nhưng tình trạng không nghiêm trọng như Martin. Ong cho biết, sau khi bọn không tặc đã vào được buồng lái, cô nghe thấy những tiếng la hét, cãi vã lớn từ bên trong.[34] Có thông tin cho rằng cả cơ trưởng John Ogonowski và cơ phó Thomas McGuinness đều đã bị những tên không tặc sát hại hoặc làm cho bất tỉnh để làm mất khả năng kháng cự của họ.[36][j] Sweeney thuật lại với mặt đất rằng một trong những tên không tặc đã cho cô xem một thiết bị có dây điện màu đỏ và vàng, trông giống hệt một quả bom.[39] Ong và Sweeney cho biết các hành khách ở khoang phổ thông dường như chưa hoàn toàn nhận thức được mối nguy hiểm. Họ có vẻ tin rằng chỉ có một tình huống cấp cứu y tế thông thường ở khoang đầu máy bay. Một giả thuyết được đặt ra là những hành khách đã sơ tán từ khoang hạng nhất và thương gia (những người trực tiếp chứng kiến vụ tấn công) cũng cố tình giả vờ tin theo để tránh gây hoảng loạn thêm. Trong lúc đó, các tiếp viên khác vẫn đang hỗ trợ hành khách và tìm kiếm dụng cụ y tế.[15][35] Ong nhận thấy hành khách Daniel Lewin có vẻ đã tử vong, trong khi Sweeney thì kể rằng chính tên không tặc Satam al-Suqami đã tấn công Lewin. Lewin ngồi ở ghế 9B, ngay sát ngay sau ghế của Suqami (10B).[40]

Có hai giả thuyết được đặt ra về cái chết của Lewin. Một là Satam al-Suqami chủ động tấn công ông nhằm uy hiếp hành khách và phi hành đoàn, buộc họ phải sợ hãi mà tuân theo mệnh lệnh của không tặc.[k] Giả thuyết còn lại cho rằng với xuất thân từ lực lượng đặc công tinh nhuệ Sayeret Matkal [en] của Lực lượng Phòng vệ Israel,[42][43] cũng như khả năng thông thạo tiếng Ả Rập, Lewin có thể đã nhận ra tình hình và cố gắng chống trả, nhưng không ngờ bị tên không tặc Suqami từ phía sau ra tay ám hại. Dù nguyên nhân là gì, Daniel Lewin được xác định là nạn nhân đầu tiên thiệt mạng trong vụ khủng bố ngày 11 tháng 9.[43][44]

Trong cuộc gọi kéo dài bốn phút tới trung tâm điều hành của American Airlines, nữ tiếp viên Betty Ong đã kịp thời báo cáo tình hình hỗn loạn trên chuyến bay. Cô cho biết buồng lái đã mất liên lạc, cửa vào bị khóa chặt và không thể mở được. Cô cũng nghi ngờ có ai đó đã xịt hơi cay tại khoang hạng thương gia.[45] Đặc biệt, thông tin quan trọng nhất Ong cung cấp là số ghế của những kẻ không tặc, sau này trở thành manh mối then chốt giúp các nhà điều tra truy tìm danh tính của chúng.[45]

Đoạn truyền tin của không tặc

Vào lúc 08:24:38, giọng của Atta vang lên qua hệ thống liên lạc của kiểm soát không lưu Boston,[25] với nội dung: "Chúng tôi đang kiểm soát một số máy bay.[46] Cứ giữ im lặng thì các ngươi sẽ được an toàn. Giờ chúng ta đang quay đầu về sân bay."[l] Ngay sau đó, vào lúc 08:24:56, hắn lại tiếp tục cảnh cáo: "Tất cả im lặng, không được cử động. Mọi chuyện rồi sẽ ổn. Nếu có bất kỳ hành động liều lĩnh nào, các ngươi sẽ tự hại chính mình và phá hỏng cả chuyến bay. Cứ giữ yên như vậy."[25][m]

Atta dự định thông báo cho hành khách, nhưng lại bấm nhầm nút khiến giọng nói của hắn vô tình được truyền trực tiếp và ghi lại bởi hệ thống kiểm soát không lưu. Không có bằng chứng nào cho thấy hành khách trên chuyến bay thực sự nghe được những thông điệp này.[n] Sau khi mất liên lạc với máy bay và chứng kiến đoạn truyền tin từ Atta, các kiểm soát viên tại Boston ARTCC mới nhận ra rằng Chuyến bay 11 đã bị không tặc chiếm giữ.[35] Vào lúc 08:26, sau khi vượt qua biên giới Massachusetts-New York, chiếc máy bay đột ngột rẽ 100 độ về hướng Nam, bay dọc theo sông Hudson và lao thẳng về phía Thành phố New York.[25] Đến 08:32, Trung tâm Chỉ huy của Cục Hàng không Liên bang tại Herndon, Virginia [en] đã thông báo tình hình cho trụ sở của FAA.[15]

Vào 08:33:59, Atta truyền tin lần thứ ba và cũng là lần cuối cùng: "Làm ơn, không ai được cử động. Chúng ta đang quay về sân bay. Đừng ai cố làm trò gì ngu xuẩn."[25][o] Vào 08:37:08, các phi công trên Chuyến bay 175 của United Airlines đã xác nhận vị trí và hướng bay của Chuyến bay 11 với đài kiểm soát.[47] Chỉ vài phút trước khi chính chuyến bay này cũng bị không tặc khống chế, vào 08:42, các phi công trên Chuyến bay 175 báo với trung tâm New York rằng trước đó họ đã nghe thấy một đoạn truyền tin lạ trên radio khi họ đang khởi hành tại sân bay Logan vào 28 phút trước, cùng khoảng thời gian Chuyến bay 11 bị không tặc khống chế. Các phi công báo rằng họ nghe thấy câu nói "Tất cả mọi người ngồi yên ở ghế",[48](tr38)[p] đồng nghĩa với việc họ đã nghe thấy đoạn truyền tin thứ ba.[49]

Điều động chiến đấu cơ

Trung tâm Boston ARTCC đã bỏ qua quy trình chuẩn và liên hệ trực tiếp với Bộ phận Phòng không Đông Bắc (Northeast Air Defense Sector - NEADS) thuộc Bộ Chỉ huy Phòng không Bắc Mỹ (NORAD) tại Rome, New York. NEADS điều động hai máy bay chiến đấu F-15 tại Căn cứ Lực lượng Phòng không Quốc gia Otis [en] ở Mashpee, Massachusetts [en] đến để chặn đường Chuyến bay 11. Các quan chức ở Otis mất vài phút để xin máy bay được quyền cất cánh.[15] Lệnh điều động tại Otis được phát đi vào lúc 08:46, và hai chiếc F-15 cất cánh vào lúc 08:53[15][35] - lúc đó Chuyến bay 11 đã đâm vào Tháp Bắc được khoảng bảy phút. NORAD có tổng cộng chín phút để đối phó với Chuyến bay 11 trước khi nó đâm vào mục tiêu; đây là chuyến bay mà NORAD có nhiều thời gian để phản ứng nhất trong số bốn chuyến bay bị không tặc trong Sự kiện 11 tháng 9.[50]

Va chạm Chuyến bay 11 của American Airlines

Chùm ảnh về sự va chạm của Chuyến bay 11 vào Tháp Bắc, chụp bởi Wolfgang Staehle.

"Vâng, bọn chúng có dao và bình xịt hơi cay, bọn chúng còn nói có một quả bom. [...] Ôi trời! Có chuyện không ổn. [...] Tôi thấy mặt nước, thấy những tòa nhà. Máy bay đang bay thấp, rất thấp. Máy bay đang bay quá thấp! Ôi trời! [va chạm]"
– Tiếp viên Madeline Amy Sweeny thông báo cho American Airlines ngay trước khi Chuyến bay 11 đâm vào Tháp Bắc.[51]

"Tiểu đoàn 1 gọi Manhattan. Có một số tầng đang cháy. Có vẻ chiếc máy bay đã nhằm về phía tòa nhà."[q]
– Tư lệnh Joseph Pfeifer báo cáo chính thức sau khi tận mắt chứng kiến vụ va chạm.[52]

Tập tin:20010912 150202 wtc1.jpg
Lỗ hổng mà Chuyến bay 11 tạo ra.

Lúc 08:37, máy bay bắt đầu giảm độ cao nhanh chóng khi tiếp cận Thành phố New York. Chiếc máy bay hạ xuống 3.200 feet (975 m) mỗi phút rồi dần dần chậm lại. Ba phút trước khi va chạm, Atta thực hiện cú rẽ cuối cùng hướng về Manhattan, bay ngang qua thành phố theo hướng Nam, nhắm thẳng vào Trung tâm Thương mại Thế giới.[25] Lúc 08:46,[r] tiếp viên Amy Sweeny đã hoảng loạn và thốt lên rằng máy bay đang "bay quá thấp", ngay khoảnh khắc Atta đâm thẳng vào Tháp Bắc. Chiếc máy bay, chứa 10.000 galông Mỹ (37.900 L; 8.300 gal Anh) nhiên liệu phản lực và bay với tốc độ 440 dặm Anh trên giờ (710 km/h), lao thẳng vào mặt phía Bắc của tòa nhà, xuyên qua các tầng từ 93 đến 99; mũi máy bay dừng lại ở tầng 96..[54] Vụ va chạm khiến hàng trăm người tử vong tức thì, bao gồm toàn bộ người trên máy bay và nhiều nhân viên đang làm việc tại khu vực bị ảnh hưởng.[55] Nhiều người ở ngoài đường bay của máy bay cũng bị thiêu cháy khi nhiên liệu phát nổ.[2](tr73) Các nghiên cứu ước tính có đến 1.426 người ở 18 tầng trên cùng của Tháp Bắc khi chiếc máy bay đâm xuyên gần vào tận lõi trung tâm của tòa nhà.[c] Phần lõi của tòa nhà có ba cầu thang bộ nối từ tầng trệt lên tầng thượng; chúng nằm gần nhau tại khu vực va chạm (chỉ cách nhau 70 foot (21 mét)).[56] Chiếc Boeing 767 đã cắt đứt hoàn toàn cả ba cầu thang này, khiến gần một nghìn người sống sót sau vụ va chạm bị cô lập và mắc kẹt.[57] Toàn bộ cầu thang bộ từ tầng 93 đến 99 đều bị phá hủy hoặc bị chặn, trong khi hệ thống thang máy bị đứt cáp từ tầng 50 trở lên.[2](tr74) Khi va chạm, chiếc máy bay nghiêng xuống khoảng 10 độ và đã đẩy mảnh vụn đổ nát vào các cầu thang bộ bên dưới khu vực va chạm tới sáu tầng. Do đó, tầng 92 cũng bị ảnh hưởng do phế liệu bít kín lối đi.[58] Tầng cao nhất vẫn còn người sống sót là tầng 91; tất cả những người ở các tầng cao hơn đều bị chết cháy, ngạt thở, ngộ độc hơi hóa chất, hoặc thiệt mạng khi tòa nhà đổ sập. Khoảng 100-200 người đã chết do rơi từ các tầng cao; hầu hết đều tự nhảy để thoát khỏi khói lửa và hơi nóng dữ dội từ những đám cháy.[59][60] Các tầng từ tầng trệt đến tầng 92 bị hư hại nhẹ hoặc vừa, trong đó bao gồm tường bị sập, trần thạch cao rơi xuống, đứt dây điện và vỡ cửa sổ. Hệ thống vòi phun nước bị vỡ ống, khiến nhiều tầng bị ngập nước và nước tràn ra ngoài. Nhiên liệu phản lực bốc cháy cũng chảy lan khắp tòa nhà qua các hố thang máy và đường ống,[61] làm bùng lên các đám cháy nhỏ ở nhiều tầng giữa tầng 77 và 91. Có ba đám cháy lớn ở thiên sảnh (skylobby) của tầng 44 và 78 và sảnh chính ở tầng trệt, khiến cho nhiều người ở gần 100 tầng phía dưới khu vực va chạm bị thiệt mạng vì bỏng.[62] Cả hai tòa nhà đều bị rung chuyển bởi sóng xung kích của vụ nổ.[2](tr87) Mặt Nam và Tây của Tháp Nam bị trúng các mảnh vỡ bắn ra từ Tháp Bắc,[63] làm vỡ một số cửa sổ. Gió Tây Bắc khiến các tầng trên cùng của Tháp Nam bị bao phủ bởi lớp khói dày đặc từ Tháp Bắc. Một số nhân viên tại đây báo cáo rằng khói và không khí nóng dữ dội từ Tháp Bắc đã bắt đầu tràn vào tầng của họ.[64][65]

Hình ảnh thiết bị hạ cánh của máy bay giữa đống đổ nát.
Bánh đáp của Chuyến bay 11 ở điểm giao nhau giữa phố West và Rector[66]

Rất nhiều người trong thành phố, trên toàn tiểu bang New York, và từ tiểu bang New Jersey lân cận đã chứng kiến chiếc máy bay đâm vào Tháp Bắc, và từ nhiều nơi ở tiểu bang Connecticut cũng có thể nhìn thấy được cột khói bốc lên từ đường chân trời. Tuy vậy, chỉ có duy nhất bốn người ghi lại được khoảnh khắc máy bay đâm vào tòa nhà vào lúc 08:46. Nhà làm phim người Pháp Jules Naudet lúc đó đang đi cùng với Tiểu đoàn 1 để ghi hình cho một bộ phim tài liệu về FDNY (về sau trở thành bộ phim 9/11). Đoàn phim đang kiểm tra cống thoát nước ở ngã tư phố Church và Lispenard do nghi ngờ hở ga, và tại chính địa điểm này, Jules đã quay được đoạn phim rõ nét duy nhất ghi lại cảnh chiếc máy bay lao vào tòa nhà. Một người nhập cư đến từ Séc tên là Pavel Hlava đã vô tình quay lại được hình ảnh chiếc máy bay khi đang chuẩn bị đi vào đường hầm Brooklyn-Battery [en] từ phía Brooklyn. Ở phía nam Trung tâm Thương mại Thế giới, đài truyền hình New York WNYW [en] đang ghi hình tại công viên City Hall gần đó. Máy quay của họ đã đặt sẵn dưới đất, vì vậy khi chiếc máy bay đâm vào tòa tháp, chỉ có âm thanh vụ va chạm được ghi lại. Phóng viên Dick Oliver sau đó đã cầm máy quay lên để quay lại cảnh tượng hỗn loạn ngay sau đó và phát sóng thông tin lúc 8:48.[67][68][69] Webcam của nghệ sĩ Wolfgang Staehle [en], được đặt tại một triển lãm nghệ thuật trực tuyến ở Brooklyn, đã ghi lại được hình ảnh Chuyến bay 11 lao thẳng vào Tháp Bắc và vụ nổ sau đó. Webcam này được thiết lập để chụp lại hình ảnh khu vực Hạ Manhattan cứ bốn giây một lần.[70] Ngoài ra còn có một số cuộn băng ghi lại âm thanh vụ nổ của chuyến bay, như đoạn ghi âm của nhân viên FBI Steven McArdle khi đang ăn sáng ở khách sạn Marriott (WTC 3) và đoạn ghi âm của Ginny Carr khi đang phỏng vấn ở One Liberty Plaza.[71][72]

Mặc dù vụ va chạm để lại một lỗ hổng rất to ở mặt tòa nhà, một số phóng viên cho rằng chiếc máy bay đâm vào Tháp Bắc chỉ là một chiếc "máy bay phản lực nhỏ có hai động cơ". Lúc 08:55, khi Tổng thống George W. Bush vừa đến trường tiểu học Emma E. Booker [en] tại Sarasota, Florida, cố vấn cấp cao Karl Rove [en] đã báo cáo sai lệch rằng đó chỉ là tai nạn của một chiếc máy bay nhỏ. Tổng thống ban đầu phỏng đoán vụ việc là do "lỗi của phi công".[73] Sau đó, ông được Chánh văn phòng Nhà Trắng thông báo về vụ Chuyến bay 175 đâm vào tòa tháp Nam lúc 9:05. Khoảng 8:47, khi đang nghe điện thoại trên sóng truyền hình, Phó phòng Tài chính CNN Sean Murtagh báo tin từ văn phòng CNN tại New York rằng một chiếc máy bay phản lực chở khách cỡ lớn đã đâm vào Trung tâm Thương mại Thế giới;[74] chỉ trong vài phút tiếp theo, các đài truyền hình khác bắt đầu dừng các chương trình thường nhật để báo tin về vụ va chạm.

Hầu hết mọi người đều cho rằng vụ va chạm ban đầu chỉ là một tai nạn đơn thuần, mặc dù một số hãng tin đã nhận định đây là một vụ tấn công có chủ đích. Dù nhiều người ở Tháp Nam đã tự sơ tán sau khi chứng kiến vụ va chạm ở Tháp Bắc, nhưng cảng vụ [en] New York và New Jersey lại không đưa ra lệnh sơ tán ngay lập tức những người ở Tháp Nam vì giả định vụ va chạm đầu tiên này chỉ là một tai nạn.[75] 17 phút sau vụ va chạm đầu tiên, Chuyến bay 175 đâm vào Tháp Nam, qua đó đã khẳng định rõ ràng đây là một vụ tấn công có chủ đích.[76]

Hậu quả Chuyến bay 11 của American Airlines

29 phút sau khi Tháp Nam sụp đổ, Tháp Bắc sụp đổ vào lúc 10:28 sau khi cháy trong vòng 102 phút.
Mảnh vỡ của máy bay tại Bảo tàng Intrepid Sea-Air-Space Museum.

Tháp Bắc sụp đổ vào lúc 10:28, sau khi đã cháy được 102 phút. Mặc dù vụ va chạm gây thiệt hại lớn đến cấu trúc tòa nhà, nguyên nhân chính của việc tòa nhà sụp đổ lại được cho là những đám cháy dai dẳng sau đó.[77][78][79] Hàng trăm nhân viên cứu hộ, cùng với toàn bộ những người trên máy bay và nhiều người bên trong tòa nhà, đã thiệt mạng khi tòa nhà sụp đổ.[80] Mặc dù Tháp Bắc bị đâm trước, tòa nhà này lại sụp đổ sau Tháp Nam. Tháp Bắc đã trụ lại lâu gấp đôi Tháp Nam, vốn chỉ sụp đổ sau 56 phút bị tấn công. Lý do Tháp Bắc có thể chống chịu được lâu hơn là vì Chuyến bay 11 đâm vào với tốc độ thấp và ở độ cao lớn hơn nhiều so với Chuyến bay 175. Điều này dẫn đến khối lượng công trình nằm phía trên khu vực va chạm nhỏ hơn: Tháp Bắc chỉ có 11 tầng ở phía trên, trong khi Tháp Nam có số tầng gần gấp đôi.[81] Cantor Fitzgerald L.P. [en], một ngân hàng đầu tư có văn phòng ở các tầng 101-105 của Tháp Bắc đã mất 658 nhân viên, nhiều hơn đáng kể so với các công ty khác bị ảnh hưởng.[82]

Vài ngày sau vụ va chạm, các nhân viên cứu nạn ở Ground Zero bắt đầu tìm thấy các thi thể của các hành khách trên Chuyến bay 11. Các nhân viên phát hiện thấy một số thi thể của hành khách vẫn còn đang thắt dây an toàn và thi thể của một nữ tiếp viên đang bị trói tay, cho thấy rằng các tên không tặc có thể đã dùng còng tay bằng nhựa [en].[83][84] Trong vòng một năm, các nhân viên giám định y tế đã xác định được danh tính thi thể của 33 nạn nhân trên Chuyến bay 11.[85] Vào năm 2006, có thêm hai thi thể được nhận diện, trong đó có thi thể của trưởng tổ bay Karen Martin. Cùng thời điểm này, có thêm một số thi thể khác cũng được phát hiện tại khu vực Ground Zero.[86][87] Vào tháng 4 năm 2007, công nghệ giám định DNA đã được sử dụng để nhận diện thêm một nạn nhân trên Chuyến bay 11.[88] Thi thể của hai tên không tặc (được cho là thuộc Chuyến bay 11) cũng đã được nhận dạng và sau đó đã bị di dời khỏi đài tưởng niệm [en] ở Manhattan.[89] Thi thể của các tên không tặc còn lại vẫn chưa được nhận dạng và được chôn cất cùng với các thi thể chưa được nhận dạng khác tại công viên này.[90]

Hộ chiếu của Suqami [en] vẫn còn nguyên vẹn sau vụ va chạm và rơi xuống khu phố ở phía dưới. Một người qua đường đã nhặt được cuốn hộ chiếu vẫn còn thấm đẫm nhiên liệu và giao lại cho một điều tra viên của Sở Cảnh sát New York [en] không lâu trước khi Tháp Nam sụp đổ.[91][92] Các điều tra viên cũng tìm thấy các túi hành lý chưa kịp đưa lên máy bay của Atta. Trong túi, có các giấy tờ ghi chép của Atta từ thời hắn còn học tập ở Đức và Ai Cập, giấy phép lái xe quốc tế và hộ chiếu của Alomari. Ngoài ra, còn có một băng casette hướng dẫn sử dụng chương trình giả lập máy bay Boeing 757, cùng với một chiếc dao gấp và bình xịt hơi cay.[20] Túi hành lý cũng chứa một số tài liệu khác, bao gồm bản di chúc của Atta và hướng dẫn chi tiết dành cho các tên không tặc, trong đó yêu cầu chúng phải chuẩn bị về cả mặt thể chất lẫn tinh thần trước khi tử đạo. Các vật phẩm này đã giúp định danh được toàn bộ 19 tên không tặc trên bốn chuyến bay.[13] Trong một đoạn băng ghi hình tại Afghanistan, lãnh đạo Al-Qaeda là Osama Bin Laden đã nhận trách nhiệm cho vụ tấn công. Vụ tấn công đã vượt qua cả mong đợi của Bin Laden, vì ban đầu ông chỉ suy đoán rằng các tầng ở phía trên khu vực va chạm sẽ sập xuống.[93] Đến ngày nay, máy ghi dữ liệu chuyến bay của cả hai Chuyến bay 11 và 175 đều chưa được tìm thấy.[94]

Tên các thành viên phi hành đoàn của chuyến bay 11 trên bảng số N-74 của bể phía Bắc của Đài tưởng niệm Quốc gia 11 tháng 9 [en]. Tên của các hành khách cũng ở trên bảng này và bốn bảng lân cận khác.[95]

Sau vụ tấn công, American Airlines đã ngừng sử dụng mã hiệu AA11 cho lộ trình và thời gian bay này. Tại cổng B32 của sân bay Logan, cũng là nơi Chuyến bay 11 đã khởi hành, một lá cờ Hoa Kỳ đã được đặt để tưởng niệm.[96]

Vào năm 2002, Sweeny, Ong và Ogonowski trở thành những người đầu tiên được truy tặng giải thưởng Madeline Amy Sweeny [en] thường niên dành cho những hành động dũng cảm của những người dân thường. Cả ba người đều đến từ Massachusetts, và người thân của cả ba người đều thay mặt họ nhận giải.[97]

Vào ngày 26 tháng 4 năm 2013, các nhân viên khảo sát đất đai đã phát hiện một mảnh cánh tà của Boeing 767 giữa hai tòa nhà ở Park Place; trước đây cũng có một số bộ phận của càng đáp cũng được phát hiện ở vị trí này.[98][99] Chiếc máy khử rung tim [en] trên Chuyến bay 11 được tìm thấy vào năm 2014 trong một cuộc thi công sửa chữa tại khu vực gần phố Liberty [en].[100]

Tại Đài tưởng niệm Quốc gia 11 tháng 9 [en], họ tên của 87 nạn nhân trên chuyến bay 11 được khắc ở Hồ Bắc, trên các bảng số N-1, N-2, N-74. N-75 và N-76.[101]

Ghi chú Chuyến bay 11 của American Airlines

  1. ↑ Vì chuyến bay này và Chuyến bay 175 của United Airlines cùng bị va chạm ở cùng một nơi với thời gian gần nhau, rất khó xác định được máy bay nào làm ai thiệt mạng. Tuy nhiên, số tổng số người thiệt mạng (cả trên máy bay và dưới mặt đất) đã được xác định chính xác là 2.763. Số người trên máy bay là 92 và khoảng 1.600 người được cho là đã chết vì chuyến bay 11; tổng số người thiệt mạng vì chuyến bay này làm tròn lên bằng khoảng 1.700.
  2. ↑ Máy bay thuộc phiên bản Extended Range (ER) của dòng Boeing 767-200. Boeing gán cho mỗi công ty mua máy bay một mã khách hàng riêng biệt và thêm mã này vào cuối mã dòng máy bay, vì vậy "767-223ER" là chỉ một chiếc Boeing 767-200 được sản xuất cho American Airlines (mã hiệu khách hàng 23).
  3. 1 2 Đến nay số người thiệt mạng sau chuyến bay vẫn chưa được xác định cụ thể, tuy nhiên có ước tính rằng có khoảng 1.344[1] đến 1.426[2]:238 người ở các tầng 92-110 vào lúc 08:46 phút sáng và không một ai trong số này sống sót.
  4. ↑ Vụ thảm sát tại trại Speicher, thường được coi là hành động khủng bố thảm khốc thứ hai chỉ sau sự kiện 11 tháng 9, được ước tính là đã làm thiệt mạng từ 1.095 đến 1.700 người.[3] Giới hạn trên của ước tính này bằng với số người thiệt mạng vì chuyến bay 11, nhưng cho đến khi số người thiệt mạng được xác định thì chuyến bay 11 vẫn là hành động khủng bố thảm khốc nhất hiện tại.
  5. ↑ Thảm họa sân bay Tenerife vào năm 1977 vẫn là tai nạn hàng không gây chết nhiều người nhất.
  6. ↑ Nguyên văn tiếng Anh: "Okay, my name is Betty Ong. I'm [Flight Attendant] Number 3 on Flight 11. Our Number 1 got stabbed. Our purser is stabbed. Nobody knows who stabbed who and we can't even get up to business class right now because nobody can breathe. And we can't get to the cockpit, the door won't open."
  7. ↑ Mặc dù Ủy ban 9/11 ước tính rằng vụ không tặc bắt đầu vào lúc 08:14, phi công đã không còn phản hồi với Boston ARTCC từ 08:13:47, đồng nghĩa với việc vụ không tặc có thể đã bắt đầu sớm hơn một chút so với thời gian ước tính.
  8. ↑ Nguyên văn tiếng Anh: "Good morning, ATC looking for you on 135.32"
  9. ↑ Nguyên văn tiếng Anh: "Please contact Boston Center ASAP. They have lost radio contact and your transponder signal."
  10. ↑ Một nguồn tin sai lệch bước đầu cho rằng Ogonowski bị khống chế trong buồng lái và đã kích hoạt radio để đài kiểm soát không lưu có thể nghe thấy lời đe dọa của Atta đối với hành khách;[37][38] tuy nhiên khẳng định này lại không khớp với diễn biến trong báo cáo của Ủy ban 11/9[15] Hiện vẫn chưa rõ thời điểm chính xác các tên không tặc tiếp quản việc điều khiển máy bay. Một giả thuyết khác cho rằng chúng có thể đã ép buộc phi hành đoàn phải lái máy bay đến gần New York mà không tiết lộ ý đồ thực sự. Peggy Ogonowski suy đoán rằng "các phi công trong buồng lái ít nhất vẫn còn kiểm soát được máy bay cho đến khi hạ độ cao xuống khu vực sông Hudson. Có vẻ như lũ không tặc chỉ thực sự chiếm quyền điều khiển ở đâu đó trên dòng sông này, tại một địa điểm chúng có thể nhìn thấy hai tòa tháp đôi. Dù đã trải qua khóa huấn luyện, rõ ràng kỹ năng lái máy bay của chúng vẫn còn rất kém."
  11. ↑ Trên chuyến bay 93, Mark Rothernberg bị đâm chết trước khi không tặc khống chế được máy bay, và cũng ngồi ở một vị trí tương tự, ngay phía trước tên không tặc ngồi ở vị trí sau cùng.[41]
  12. ↑ Nguyên văn tiếng Anh: "We have some planes. Just stay quiet and you'll be O.K. We are returning to the airport."
  13. ↑ Nguyên văn tiếng Anh: "Nobody move. Everything will be okay. If you try to make any moves, you'll endanger yourself and the airplane. Just stay quiet."
  14. ↑ Tuy nhiên, một nhà điều tra của Ủy ban 11/9, ông Miles Kara, đã bác bỏ giả thiết cho rằng Mohamed Atta đã "vô tình" nhấn nút truyền tin đến đài kiểm soát không lưu. Thay vào đó, Kara tin rằng đây là một hành động cố ý nhằm gây hoang mang cho Cục Hàng không Liên bang (FAA), đồng thời ra ám hiệu cho đồng phạm Marwan al-Shehhi trên Chuyến bay 175 của United Airlines. Mặc dù không thể khẳng định chắc chắn liệu al-Shehhi có nghe được thông điệp của Atta hay đang nghe lén Kênh 9 hay không, Kara đánh giá khả năng này là rất cao. Một bằng chứng ông viện dẫn là việc al-Shehhi chờ đến khi Chuyến bay 175 bay vào vùng trời do một trung tâm kiểm soát không lưu khác quản lý mới bắt đầu cuộc không tặc. Kara tin rằng al-Shehhi biết được thời điểm chuyển giao này chính bằng cách nghe trộm thông báo của phi công chuyến bay 175 cho đài kiểm soát. Nếu đúng như vậy, hắn cũng rất có thể đã nghe thấy những liên lạc trước đó của Atta, vốn được thu nhận trong buồng lái Chuyến bay 175 và sau đó được chuyển tiếp đến kiểm soát không lưu.[34] Một cố vấn cấp cao của Ủy ban 11/9 là John Farmer cũng nghi ngờ rằng việc hai chuyến bay United bị không tặc sau hai chuyến bay American có thể là do các tên không tặc muốn sử dụng kênh 9 của United để theo dõi các cuộc không tặc còn lại.
  15. ↑ Nguyên văn tiếng Anh: "Nobody move, please. We are going back to the airport. Don't try to make any stupid moves."
  16. ↑ Nguyên văn tiếng Anh: "Everyone, stay in your seats"
  17. ↑ Nguyên văn tiếng Anh: "Battalion 1 to Manhattan. We have a number of floors on fire. It looked like the plane was aiming towards the building."
  18. ↑ Hiện còn tranh cãi về thời gian chính xác mà máy bay bị va chạm. Báo cáo của Ủy ban 11/9 cho rằng chuyến bay 11 đâm vào tòa tháp Bắc vào lúc 08:46:40,[48]:24 NIST cho rằng thời gian va chạm là 08:46:30,[2]:69 còn một số nguồn khác cho rằng thời gian va chạm là 08:46:26.[53]

Tham khảo Chuyến bay 11 của American Airlines

  1. ↑ "TWO YEARS LATER: THE 91ST FLOOR; The Line Between Life and Death, Still Indelible". The New York Times. ngày 10 tháng 9 năm 2003. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 12 năm 2022. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2022.
  2. 1 2 3 4 5 National Institute of Standards and Technology (2005). Final Reports from the NIST World Trade Center Disaster Investigation (PDF). Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 7 tháng 7 năm 2021. Truy cập ngày 25 tháng 2 năm 2023.
  3. ↑ "1095 soldiers still missing since the Speicher massacre by ISIS". CNN Arabic (bằng tiếng Ả Rập). ngày 18 tháng 9 năm 2014. Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 9 năm 2014. Truy cập ngày 15 tháng 5 năm 2023.
  4. ↑ "FAA Registry (N334AA)". Federal Aviation Administration.
  5. ↑ "Brief of Accident" (PDF). National Transportation Safety Board. ngày 7 tháng 3 năm 2006. DCA01MA060. Lưu trữ bản gốc ngày 31 tháng 5 năm 2010. Truy cập ngày 5 tháng 5 năm 2007.
  6. 1 2 3 4 "Staff Report – "We Have Some Planes": The Four Flights – a Chronology" (PDF). National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 24 tháng 10 năm 2012. Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2008.
  7. 1 2 "American Airlines Flight 11". CNN. 2001. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 5 năm 2008. Truy cập ngày 22 tháng 5 năm 2008.
  8. 1 2 "9/11 Commission Staff Report" (PDF). ngày 26 tháng 8 năm 2004. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 13 tháng 10 năm 2021. Truy cập ngày 26 tháng 3 năm 2023 – qua National Security Archive.
  9. ↑ Lagos, Marisa; Walsh, Diana (ngày 11 tháng 9 năm 2006). "S.F. firefighters, others honor peers who died on 9/11". San Francisco Chronicle. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 3 năm 2012. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2008.
  10. ↑ Weinraub, Bernard (ngày 7 tháng 7 năm 2004). "The Young Guy Of 'Family Guy'; A 30-Year-Old's Cartoon Hit Makes An Unexpected Comeback". The New York Times. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 11 năm 2014. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2011.
  11. ↑ "Ticket agent recalls anger in Atta's eyes". NBC News. ngày 7 tháng 3 năm 2005. Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 5 năm 2021. Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2021.
  12. ↑ "Airline Ticket Agent Recalls Atta on 9/11". Associated Press. ngày 25 tháng 3 năm 2015. Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 5 năm 2021. Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2021.
  13. 1 2 "Luggage that Didn't Get Put on Sept. 11 Jet Provided Lead to Terrorists". AviationPros. ngày 18 tháng 4 năm 2006. Truy cập ngày 6 tháng 9 năm 2025.
  14. ↑ "Extract: 'We have some planes'". BBC News. ngày 23 tháng 7 năm 2004. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 12 năm 2008. Truy cập ngày 22 tháng 5 năm 2008.
  15. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 "We Have Some Planes". National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States. tháng 7 năm 2004. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 5 năm 2008. Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2008.
  16. ↑ Kehaulani Goo, Sara (ngày 13 tháng 2 năm 2005). "Papers Offer New Clues On 9/11 Hijackers' Travel". The Washington Post. Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 8 năm 2008. Truy cập ngày 22 tháng 5 năm 2008.
  17. 1 2 "Investigating 9-11 – The doomed flights". San Francisco Chronicle. ngày 23 tháng 7 năm 2004. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 5 năm 2012. Truy cập ngày 22 tháng 5 năm 2008.
  18. ↑ "The Aviation Security System and the 9/11 Attacks – Staff Statement No. 3" (PDF). National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 28 tháng 5 năm 2008. Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2008.
  19. ↑ Dorman, Michael (ngày 17 tháng 4 năm 2006). "Unraveling 9-11 was in the bags". Newsday. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 11 năm 2013.
  20. 1 2 "Excerpts From Statement by Sept. 11 Commission Staff". The New York Times. ngày 17 tháng 6 năm 2004. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2008.
  21. ↑ "9/11 Investigation (PENTTBOM)". Federal Bureau of Investigation. United States Department of Justice. tháng 9 năm 2001. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 5 năm 2008. Truy cập ngày 22 tháng 5 năm 2008.
  22. ↑ Zuckoff, Mitchell (2019). Fall and Rise: The Story of 9/11. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield. tr. 42–43. ISBN 978-1442232853. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 4 năm 2023. Truy cập ngày 18 tháng 3 năm 2023.
  23. ↑ "Transcripts of Flight 11 and Flight 175". The New York Times. ngày 16 tháng 10 năm 2001. ISSN 0362-4331. Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 1 năm 2017. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2009.
  24. ↑ Johnson, Glen (ngày 23 tháng 11 năm 2001). "Probe reconstructs horror, calculated attacks on planes". The Boston Globe. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 12 năm 2012.
  25. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 "Flight Path Study – American Airlines Flight 11" (PDF). National Transportation Safety Board. ngày 19 tháng 2 năm 2002. DCA01MA060. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 5 tháng 11 năm 2015. Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2008.
  26. ↑ "Transcript". Bill Moyers Journal. Public Broadcasting Service. ngày 14 tháng 9 năm 2007. Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 4 năm 2008. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2008.
  27. ↑ "The 9/11 Tapes: The Story in the Air". The New York Times (bằng tiếng Anh). ngày 7 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2025.
  28. ↑ "FAA Summary of Air Traffic Hijack Events, September 11, 2001" (PDF). Federal Aviation Administration. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 23 tháng 4 năm 2021. Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2021.
  29. ↑ "9/11 Commission Staff Report" (PDF). tháng 9 năm 2005. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 12 tháng 7 năm 2014. Truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2023.
  30. ↑ Spencer, Lynn (2008). Touching History: The Untold Story of the Drama That Unfolded in the Skies Over America on 9/11. Simon and Schuster. tr. 34. ISBN 978-1-4165-5925-2.
  31. ↑ "Excerpt: A travel day like any other until some passengers left their seats". The Seattle Times. ngày 23 tháng 7 năm 2004. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 11 năm 2011. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2008.
  32. ↑ "Inside the failed Air Force scramble to prevent the Sept. 11 attacks". MSNBC. ngày 28 tháng 6 năm 2004. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 9 năm 2009. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2008.
  33. ↑ Woolley, Scott (ngày 23 tháng 4 năm 2007). "Video Prophet". Forbes. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 12 năm 2008. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2008.
  34. 1 2 3 Summers, Anthony (ngày 11 tháng 9 năm 2011). "The eleventh day". New York Post. Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 4 năm 2023. Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2021.
  35. 1 2 3 4 5 "9/11 recordings chronicle confusion, delay". CNN. ngày 17 tháng 6 năm 2004. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2008.
  36. ↑ Lisinski, Chris (ngày 18 tháng 9 năm 2017). "For pilot's widow, life goes on. 'It has to.'". Lowell Sun Online. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 12 năm 2019. Truy cập ngày 29 tháng 10 năm 2018.
  37. ↑ Kifner, John (ngày 13 tháng 9 năm 2001). "After the Attacks: American Flight 11; A Plane Left Boston and Skimmed Over River and Mountain in a Deadly Detour". The New York Times. Lưu trữ bản gốc ngày 31 tháng 3 năm 2018. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2018.
  38. ↑ Toby Harnden (ngày 13 tháng 9 năm 2001). "Hijackers reassured pilot while they stabbed stewardesses". The Telegraph. Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 6 năm 2018. Truy cập ngày 10 tháng 3 năm 2010.
  39. ↑ Sheehy, Gail (ngày 15 tháng 2 năm 2004). "'Stewardess ID'd Hijackers Early, Transcripts Show' burden". New York Observer. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 12 năm 2007. Truy cập ngày 30 tháng 9 năm 2010.
  40. ↑ Eggen, Dan (ngày 2 tháng 3 năm 2002). "Airports Screened Nine of Sept. 11 … Victims Call for Inquiry into Revelation". The Washington Post. Truy cập ngày 6 tháng 9 năm 2025.
  41. ↑ Longman, Jere (ngày 26 tháng 4 năm 2006). "'United 93' and the politics of heroism". The New York Times.
  42. ↑ Hersh, Seymour M. (ngày 28 tháng 10 năm 2001). "Watching the Warheads". The New Yorker. Truy cập ngày 6 tháng 9 năm 2025.
  43. 1 2 Sisk, Richard; El-Faizy, Monique (ngày 24 tháng 7 năm 2004). "First Victim Died A Hero On Flt. 11 Ex-Israeli commando tried to halt unfolding hijacking". Daily News. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2008.
  44. ↑ Jager, Ron (ngày 8 tháng 9 năm 2011). "Danny Lewin: The First Victim Of 9/11". 5TJT. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 10 năm 2011.
  45. 1 2 Sullivan, Laura (ngày 28 tháng 1 năm 2004). "9/11 victim calmly describes hijack on haunting tape". The Baltimore Sun. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 6 năm 2011. Truy cập ngày 22 tháng 5 năm 2008.
  46. ↑ Có thể Atta đang nói nhầm về có vài quả bom trên máy bay thành máy bay.
  47. ↑ Ellison, Michael (ngày 17 tháng 10 năm 2001). "'We have planes. Stay quiet' – Then silence". The Guardian. London. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 6 năm 2008. Truy cập ngày 26 tháng 5 năm 2008.
  48. 1 2 9/11 Final Report of the National Commission (2004). "We have some planes" (PDF). Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 12 tháng 9 năm 2017. Truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2023.{{Chú thích sách}}: Quản lý CS1: tên số: danh sách tác giả (liên kết)
  49. ↑ Zuckoff, trang 127.
  50. ↑ NEADS/NORAD (quân đội) được báo tin về chuyến bay 11 vào lúc 08:37, năm phút trước khi va chạm - năm phút này là khoảng thời gian mà NORAD đã có thể đối phó với tình huống. Quân đội được thông báo về chuyến bay 175 vào lúc 09:03, cùng lúc chuyến bay này đâm vào tòa tháp Nam. Quân đội được thông báo về chuyến bay 77 của American Airlines bốn phút trước khi chuyến bay này đâm vào Lầu Năm góc, và được thông báo về chuyến bay 93 của United Airlines vào 10:07 (tức là bốn phút sau khi chuyến bay này đã rơi ở Pennsylvania). Thời gian chín phút của chuyến bay 11 là khoảng thời gian dài nhất. Nguồn: Kean, Thomas H.; Hamilton, Lee H. (2006). "The Story in the Sky". Without Precedent. Alfred A. Knopf. tr. 263. ISBN 978-0-307-26377-3.
  51. ↑ алексей сп (ngày 11 tháng 9 năm 2021), Amy Madeline Sweeney. Assistente dell'American Airlines. 11 Settembre 2001, truy cập ngày 6 tháng 9 năm 2025
  52. ↑ Barry, Dan (ngày 19 tháng 5 năm 2004). "THREATS AND RESPONSES: ABOUT NEW YORK; Chief Mourns a Brother, and Lives With a Decision". The New York Times. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 8 năm 2023. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2023.
  53. ↑ "102 Minutes: Last Words at the Trade Center; Fighting to Live as the Towers Die". The New York Times. ngày 26 tháng 5 năm 2002. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2023.
  54. ↑ "NIST NCSTAR1-5: Reconstruction of the Fires in the World Trade Center Towers" (PDF). National Institute of Standards and Technology. tháng 10 năm 2005. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 30 tháng 5 năm 2008. Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2008.
  55. ↑ "Heroism and Horror". National Commission on Terrorist Attacks upon the United States. 2004. Lưu trữ bản gốc ngày 15 tháng 8 năm 2007. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2007.
  56. ↑ "How the Design of the World Trade Center Claimed Lives on 9/11". History.com (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 6 năm 2019. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2023.
  57. ↑ Galea, Edwin R; Hulse, Lynn; Day, Rachel; Siddiqui, Asim; Sharp, Gary (2012). "The UK WTC 9/11 evacuation study: An overview of findings derived from first-hand interview data and computer modelling". Fire and Materials. 36 (5–6): 501–521. doi:10.1002/fam.1070. S2CID 110718132. Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 6 năm 2023. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2023 – qua Wiley.
  58. ↑ Dwyer, Jim; Lipton, Eric; và đồng nghiệp (ngày 26 tháng 5 năm 2002). "102 Minutes: Last Words at the Trade Center; Fighting to Live as the Towers Die". The New York Times. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2008.
  59. ↑ "OBSERVATIONS OF FALLING HUMAN BEINGS FOR WTC 1" (PDF). National Institute of Standards and Technology. 2005. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 29 tháng 5 năm 2021. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2023.
  60. ↑ Cauchon, Dennis; Moore, Martha (ngày 2 tháng 9 năm 2002). "Desperation forced a horrific decision". USA Today. Gannett. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 25 tháng 2 năm 2023.
  61. ↑ Cauchon, Dennis; Moore, Martha T. (ngày 4 tháng 9 năm 2002). "Elevators were disaster within disaster". USA Today. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2008.
  62. ↑ Producers: Colette Beaudry and Michael Cascio (ngày 23 tháng 9 năm 2005). "Zero Hour". Inside 9/11. National Geographic Channel.
  63. ↑ "Rob Fazio lost his dad in the 9/11 World Trade Center attacks. Now he's working to make sure his father's last, selfless act continues to help others" (PDF). 2018. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 9 tháng 9 năm 2021. Truy cập ngày 25 tháng 6 năm 2023.
  64. ↑ "Accounts From the South Tower". The New York Times. ngày 26 tháng 5 năm 2002. ISSN 0362-4331. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 8 năm 2019. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2023.
  65. ↑ "September 11 survivor: 'As I left the south tower I heard a plane roaring towards the World Trade Center — I thought it was the end and screamed out my mummy's name'". ngày 11 tháng 9 năm 2021. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 5 năm 2023. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2023.
  66. ↑ Hamburger, Ronald; và đồng nghiệp (tháng 5 năm 2002). "World Trade Center Building Performance Study" (PDF). FEMA. 403. New York, New York: Federal Emergency Management Agency: 19. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 27 tháng 5 năm 2008. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2008.
  67. ↑ Carter, Bill (ngày 6 tháng 2 năm 2002). "CBS to Broadcast Videotape Shot Inside Towers During Trade Center Attack". The New York Times. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2008.
  68. ↑ Glanz, James (ngày 7 tháng 9 năm 2003). "A Rare View of 9/11, Overlooked". The New York Times. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 5 năm 2009. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2008.
  69. ↑ "9/11 WTC Rare Video of First Plane Attack - WNYW TV". YouTube. tháng 10 năm 2008. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 4 năm 2023. Truy cập ngày 13 tháng 4 năm 2023.
  70. ↑ Staehle, Wolfgang (ngày 1 tháng 9 năm 2006). "Rare Scenes from 9/11". Vanity Fair. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2007.
  71. ↑ September 11 Archivist (ngày 29 tháng 11 năm 2021), Flight 11 Impact Compilation, truy cập ngày 25 tháng 9 năm 2025{{Chú thích}}: Quản lý CS1: tên số: danh sách tác giả (liên kết)
  72. ↑ George V (ngày 14 tháng 9 năm 2021), 9/11: RARE FBI audio recording from inside WTC3 as Flight 11 strikes North Tower [Graphic Content], truy cập ngày 25 tháng 9 năm 2025
  73. ↑ 9/11 Commission 2004a, tr. 53.
  74. ↑ "CNN Breaking News Terrorist Attack on United States". CNN. ngày 11 tháng 9 năm 2001. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 7 năm 2008. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2008.
  75. ↑ 9/11 Commission 2004a, tr. 335.
  76. ↑ Deans, Jason (ngày 12 tháng 9 năm 2001). "16m glued to news as tragedy unfolds". The Guardian. ISSN 0261-3077. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 8 năm 2013. Truy cập ngày 24 tháng 2 năm 2023. Within 10 minutes of the first crash, around 4m people were in front of a TV watching the tragedy unfold.
  77. ↑ "Executive Summary" (PDF). Final Report on the Collapse of the World Trade Center Towers. National Construction Safety Team, National Institute of Standards and Technology, Technology Administration, United States Department of Commerce. tháng 9 năm 2005. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 27 tháng 5 năm 2008. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2008.
  78. ↑ Miller, Bill (ngày 1 tháng 5 năm 2002). "Report Assesses Trade Center's Collapse". The Washington Post. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2008.
  79. ↑ Williams, Timothy (ngày 5 tháng 4 năm 2005). "Report on Trade Center Collapses Emphasizes Damage to Fireproofing". The New York Times. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 1 năm 2012. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2008.
  80. ↑ "Police back on day-to-day beat after 9/11 nightmare". CNN. ngày 21 tháng 7 năm 2002. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 5 năm 2008. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2008.
  81. ↑ Lipton, Eric; Glanz, James (ngày 23 tháng 2 năm 2002). "A NATION CHALLENGED: THE TRADE CENTER CRASHES; First Tower to Fall Was Hit At Higher Speed, Study Finds". The New York Times. Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 10 năm 2022. Truy cập ngày 15 tháng 10 năm 2022.
  82. ↑ "Cantor rebuilds after 9/11 losses". BBC News. BBC. ngày 4 tháng 9 năm 2006. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 4 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2008.
  83. ↑ Sachs, Susan (ngày 15 tháng 9 năm 2001). "After the Attacks: The Trade Center; Heart-Rending Discoveries as Digging Continues in Lower Manhattan". The New York Times. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2008.
  84. ↑ Gardiner, Sean; Rayman, Graham (ngày 15 tháng 9 năm 2001). "Hijackers May Have Used Handcuffs". AM New York. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 3 năm 2007. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2008.
  85. ↑ O'Shaughnessy, Patrice (ngày 11 tháng 9 năm 2002). "More Than Half Of Victims Id'd". Daily News. New York. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 8 năm 2009. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2008.
  86. ↑ Brubaker, Bill (ngày 2 tháng 11 năm 2006). "Remains of Three 9/11 Victims Identified". The Washington Post. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 7 năm 2015. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2008.
  87. ↑ Holusha, John (ngày 2 tháng 11 năm 2006). "3 Trade Center Victims Identified by DNA". The New York Times. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 1 năm 2016. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2008.
  88. ↑ Gaskell, Stephanie (ngày 11 tháng 4 năm 2007). "9/11 Plane Passenger Id'd". New York Post. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 10 năm 2012. Truy cập ngày 12 tháng 9 năm 2011.
  89. ↑ Kelley, Tina (ngày 1 tháng 3 năm 2003). "Officials Identify Remains of Two Hijackers Through DNA". The New York Times. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2008.
  90. ↑ Standora, Leo (ngày 1 tháng 3 năm 2003). "ID Remains OF 2 WTC Hijackers". Daily News. New York. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 8 năm 2009. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2008.
  91. ↑ "Chronology" (PDF). Monograph on 9/11 and Terrorist Travel. National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States. tr. 40. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 29 tháng 5 năm 2008. Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2008.
  92. ↑ "Hijackers Timeline" (PDF). Federal Bureau of Investigation / 911myths.com. Bản gốc (PDF) lưu trữ tháng 5 30, 2008. Truy cập tháng 5 26, 2008.
  93. ↑ "Transcript of Bin Laden videotape". National Public Radio. ngày 13 tháng 12 năm 2001. Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 5 năm 2008. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2008.
  94. ↑ "9-11 Commission Report – Notes". National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States. 2004. Note 76. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 5 năm 2008. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2008.
  95. ↑ "North Pool: Panel N-74 – John A. Ogonowski". National September 11 Memorial & Museum. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 7 năm 2013. Truy cập ngày 11 tháng 12 năm 2011.
  96. ↑ Guzman, Dan (ngày 8 tháng 9 năm 2016). "At Logan, Some 9/11 Tributes Go Unnoticed By Most Of The Flying Public". www.wbur.org (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 12 năm 2018. Truy cập ngày 2 tháng 12 năm 2018.
  97. ↑ Tangeny, Chris (ngày 12 tháng 2 năm 2002). "Heroes' Moment Honors Trio on Flight 11 Will Recognize Courage". The Boston Globe. ProQuest 405443436.
  98. ↑ Goldstein, Joseph (ngày 26 tháng 4 năm 2013). "11 Years Later, Debris From Plane Is Found Near Ground Zero". The New York Times. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 4 năm 2014.
  99. ↑ Goodman, J. David (ngày 29 tháng 4 năm 2013). "Jet Debris Near 9/11 Site Is Identified as Wing Part". The New York Times. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 1 năm 2014.
  100. ↑ Dunlap, David W. (ngày 20 tháng 4 năm 2016). "Saving the Scars of 9/11". The New York Times. Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 11 năm 2020. Truy cập ngày 1 tháng 5 năm 2020.
  101. ↑ "About: The Memorial Names Layout". National September 11 Memorial & Museum. Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 7 năm 2013. Truy cập ngày 11 tháng 12 năm 2011.

Tài liệu

Bài viết tốt"Chuyến bay 11 của American Airlines" là một bài viết tốt của Wikipedia tiếng Việt.
Mời bạn xem phiên bản đã được bình chọn vào ngày 25 tháng 9 năm 2025 và so sánh sự khác biệt với phiên bản hiện tại.
Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chuyến_bay_11_của_American_Airlines&oldid=74469385”