Bản Nguyên, Phú Thọ
Bản Nguyên | ||
|---|---|---|
| Xã | ||
| Hành chính | ||
| Quốc gia |  Việt Nam | |
| Vùng | Đông Bắc Bộ | |
| Tỉnh | Phú Thọ | |
| Thành lập | 16/6/2025[1] | |
| Địa lý | ||
| Tọa độ: 21°15′35″B 105°18′48″Đ / 21,25972°B 105,31333°Đ | ||
| Diện tích | 26,15 km² | |
| Dân số (2025) | ||
| Tổng cộng | 38.963 người | |
| Mật độ | 1.490 người/km² | |
| Khác | ||
| Mã hành chính | 08527 | |
| Website | https://bannguyen.phutho.gov.vn/ | |
Địa lý
Xã Bản Nguyên nằm ở phía bắc tỉnh Phú Thọ, có vị trí địa lý:
- Phía bắc giáp phường Nông Trang, xã Hy Cương
- Phía nam giáp sông Thao (dòng chính của sông Hồng), bên kia (bờ hữu) là xã Tam Nông
- Phía đông giáp phường Việt Trì và Thành phố Hà Nội (cách sông Hồng - có bến đò Lời)
- Phía tây giáp xã Phùng Nguyên.
Xã Bản Nguyên có diện tích 28,29 km², dân số năm 2004 là 38.963 người, mật độ dân số đạt 1.490 người/km².[2]
Lịch sử
Nguyên xưa nơi đây có tên (chiềng) chạ Bãi Á(稏 地- Bãi Lúa) hay trang Bãi Á. Thời Khúc Hạo (860-917), đổi (chiềng) chạ thành xã. Thời Minh Mạng (1824), hướng Hán Việt, đổi thành xã Á Nguyên (稏 原- Đồng Lúa), năm 1832 đổi tiếp thành Bản Nguyên (本原- Gốc Đồng Bằng, Cánh Đồng Gốc, của đồng bằng Bắc bộ). Từ năm 1946 đến 1964, chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đổi tên thành xã Hùng Tiến. Sau năm 1964, sử dụng lại tên xã Bản Nguyên.
Thần tích trang Bãi Á[3] (ứng với phần đất Bản nguyên cổ) viết, "Tương truyền, (sau khi đánh đuổi quân Thục Phán), …, Hùng Duệ vương sắc phong Ba vị Phúc thần (Tam vị Đại vương, cùng hợp sức với Tản Viên Sơn Thánh) là: Tá Lang linh ứng Đại vương,[4] Đương Cương hiển ứng Đại vương[5] và Hương Thụy hiển ứng Đại vương[6] Đặc biệt Quốc Tổ ban tặng 15 chữ vàng quý hiếm: 三 位 濟 世 護 國 保 境 顯 佑大王上 等 神, (Tam vị tế thế hộ quốc bảo cảnh hiển hựu Đại vương thượng đẳng thần). Từ đó, làng có mỹ tục kiêng 6 âm húy thánh:[7] tá, lang, đương, cương, hương, thụy[8].
Nối tục các thời Đinh, Lê, Lý, Trần, Lê Thái tổ sắc phong…". Trong dân cư, củ khoai lang phải gọi là củ muống, đương chức nói là đang chức, thắp hương nói là thắp nhang...; Con dân không lấy tên trùng với 6 âm húy.[9]
Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1676/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Phú Thọ năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của ba xã: Cao Xá, Vĩnh Lại và Bản Nguyên tạo thành xã mới đặt tên là xã Bản Nguyên.
Chú thích
- ↑ Nghị quyết số 1676/NQ-UBTVQH15
- ↑ "Xã Phù Ninh, Tỉnh Phú Thọ mới sáp nhập 2026". Tỉnh Thành Việt Nam. Truy cập ngày 22 tháng 3 năm 2026.
- ↑ Thần tích: Thư viện Viện Hán Nôm, tài lwiệu số 5856/818. Ký hiệu AE.A9/30. Hàn lâm viện Đông các đại học sĩ Nguyễn Bính; Ngày tốt tháng 1 năm Hồng Phúc nguyên niên (1572).
- ↑ Am thần.
- ↑ Võ Nhân thần.
- ↑ Văn Nhân thần.
- ↑ Tên thần.
- ↑ Bản dịch Thần phả trang Bãi Á của Viện nghiên cứu Hán Nôm lưu tại đình làng Bãi Á.
- ↑ Lịch sử Đảng bộ xã Bản Nguyên 1944-2010, Xuất bản năm 2011.
Liên kết ngoài
- Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp và điện năng Bản Nguyên trong cơ chế mới Lưu trữ ngày 24 tháng 3 năm 2012 tại Wayback Machine
- Khu 10 xã Bản Nguyên thực hiện Đời sống văn hoá mới[liên kết hỏng]
- "Làng hủ tiếu" Quỳnh Lâm Lưu trữ ngày 3 tháng 11 năm 2012 tại Wayback Machine
