Bùi Bằng Phấn
Bùi Bằng Phấn | |
|---|---|
.png) | |
| Thông tin cá nhân | |
| Sinh | 1882 |
| Mất | 1949 (66–67 tuổi) |
| Quốc tịch |  Nhà Nguyễn |
| Nghề nghiệp | Quan chức |
Bùi Bằng Phấn (1882 – 1949[1]) là một quan lại nhà Nguyễn, cháu nội Bùi Tuấn, Tổng đốc Ninh Thái; là anh trai của Cử nhân Bùi Bằng Thuận và Bùi Bằng Đoàn, Thượng thư bộ Hình nhà Nguyễn và sau là Trưởng Ban Thường trực Quốc hội của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Tiểu sử
Bùi Bằng Phấn sinh năm 1882 tại thôn Trù, xã Liên Bạt, tổng Xà Cầu, phủ Ứng Hòa, huyện Sơn Lãng, tỉnh Hà Đông (nay là xã Liên Bạt, huyện Ứng Hoà, thành phố Hà Nội). Ông là con cả trong gia đình; ông nội ông là Bùi Tuấn, Tổng đốc Ninh Thái. Khi còn nhỏ, ông sống cùng cha (giữ chức Tuần phủ Hưng Hoá)[1] và các em tại Nam Định; vì là con trưởng nên ông được tập ấm chức quan của cha.[1] Sau khi cha mẹ lần lượt qua đời vào các năm 1894 và 1895, Bùi Bằng Phấn cùng các em ruột (lần lượt 14, 13, 11, 7, 5 và 3 tuổi) buộc phải trở về quê. Cả sáu anh em được người chú dượng là Dương Lâm (tức cụ Thiếu bảo Vân Đình lúc đó làm Tham tri Nha Kinh lược Bắc kỳ) đưa về nuôi dưỡng và dạy học chữ Hán tại Thiệu Đức Đường.[1] Năm Thành Thái thứ 18 (1906), Bùi Bằng Phấn cùng 2 em là Bùi Bằng Thuận và Bùi Bằng Đoàn đều ứng thi khoa thi hương tại trường thi Hà Nam. Kết quả, Bùi Bằng Phấn đỗ Tú tài,[1] còn Bùi Bằng Thuận và Bùi Bằng Đoàn cùng đỗ Cử nhân.[2] Ba anh em được mệnh danh là Hà đông tam bằng.
Vì là con trưởng và phải chăm lo hương hoả tổ tiên, nên Bùi Bằng Phấn không tiếp tục nghiệp khoa cử nữa.[1] Năm Bảo Đại thứ 19 (1944) là năm Canh Thân, cả 3 anh em cùng trùng tu gia phả (tức là việc sửa chữa, cập nhật, và chỉnh lý lại phả hệ của dòng họ).[1]
Ông từng được bổ làm Thương tá Phú Thọ, Tri huyện Duyên Hà.[cần dẫn nguồn]
Trong cuốn Souverains et notabilités d'Indochine (1943) chép rằng Tuần phủ hưu trí Bùi Bằng Phấn đỗ Tú tài khoa thi năm 1900 và được bổ làm Huấn đạo, sau làm trong cơ quan hành chính và dần thăng tiến, phục vụ suốt 27 năm và hưu trí năm 1936.[4] Cuốn sách mô tả ông là một học giả uyên thâm Nho giáo và là một nhà quan sát tài ba, đã viết nhiều sách về kinh tế và giáo dục gia đình.[4]
Gia quyến
Con trai ông là Bùi Tùng Mậu.[3] Cháu nội ông là Bùi Yến Quân, trông nom hương khói tổ tiên.[3]
Tham khảo
- 1 2 3 4 5 6 7 Bùi Xuân Đính (ngày 19 tháng 2 năm 2009). "Văn chỉ làng Liên Bạt Trù và truyền thống hiếu học, khoa bảng làng Bặt". Viện Nghiên cứu Hán Nôm. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 10 năm 2023. Truy cập ngày 3 tháng 10 năm 2023.
- ↑ Cao Xuân Dục (2011). Quốc triều hương khoa lục. Lao động. tr. 620, 624.
- 1 2 3 Xuân Ba (ngày 30 tháng 9 năm 2019). "Chuyện cụ Bùi Bằng Ðoàn: Bồi hồi ở Thiệu Ðức Ðường". Báo điện tử Tiền Phong. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 10 năm 2023. Truy cập ngày 3 tháng 10 năm 2023.
- 1 2 Gouvernement General de l'Indochine (1943). Souverains et notabilites d'Indochine (bằng tiếng Pháp). Hà Nội. tr. 66. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 11 năm 2022. Truy cập ngày 3 tháng 10 năm 2023.
{{Chú thích sách}}: Quản lý CS1: địa điểm thiếu nhà xuất bản (liên kết)