Binh biến Hồ Khẩu

Binh biến Hồ Khẩu (chữ Hán: 湖口兵變) là vụ đảo chính bất thành ở Đài Loan do Phó Tư lệnh Binh đoàn Thiết giáp Triệu Trí Hoa khởi xướng vào ngày 21 tháng 1 năm 1964. Trên thực tế đây chỉ là lời phát biểu mang tính kích động tại một buổi họp nội bộ của một viên tướng mà không hề có hành động quân sự cụ thể nào cả.

Diễn biến

Vụ việc xảy ra vào ngày 21 tháng 1 năm 1964 tại Bộ Tư lệnh Binh đoàn Thiết giáp ở trấn Hồ Khẩu, huyện Tân Trúc, tỉnh Đài Loan. Mọi chuyện bắt nguồn từ Phó Tư lệnh Binh đoàn Thiết giáp (kiêm Quyền Tư lệnh vào thời điểm đó) là Thiếu tướng Triệu Chí Hoa. Trong cuộc họp với nhóm sĩ quan cấp cao, ông đã có những phát ngôn mạnh mẽ chỉ trích Tổng Tham mưu trưởng Chu Chí Nhu, cáo buộc nạn tham nhũng và làm tổn hại đến uy tín của quân đội. Ông còn kêu gọi đưa quân tới Đài Bắc "dẹp loạn phò vua", một cách nói mang tính biểu tượng trong truyền thống chính trị Trung Hoa, nhằm ám chỉ việc thanh lọc những kẻ bị cho là thao túng quyền lực bên cạnh nhà lãnh đạo tối cao.

Tuy nhiên, bản thân ông không triển khai bất kỳ hành động cụ thể nào để thực hiện lời kêu gọi này. Không có đơn vị quân đội nào thực sự di chuyển và cũng không có âm mưu lật đổ rõ ràng hay tổ chức vũ trang. Thông tin về việc Binh đoàn Thiết giáp "đang di chuyển" về sau được xác định là sai lệch, nhưng lại dẫn đến một đợt báo động trong quân đội và triển khai lực lượng để đối phó với mối đe dọa không tồn tại. Triệu Chí Hoa nhanh chóng bị hai sĩ quan chiến tranh chính trị bắt giữ ngay sau khi phát biểu và bị đưa ra tòa án binh kết án tử hình, dù bản án này không được thi hành và về sau mới được giảm xuống thành tù chung thân. Ông qua đời trong tù vào năm 1983. Cấp trên của ông là Tưởng Vĩ Quốc, con nuôi của Tưởng Giới Thạch, cũng chịu liên đới trách nhiệm chính trị và từ đó không còn nắm giữ vai trò quan trọng trong quân đội nữa.

Đánh giá

Dù một số tài liệu chính thức và báo chí thời đó mô tả sự kiện này là âm mưu đảo chính hoặc "binh biến", nhiều ý kiến cho rằng đó chỉ là một hành vi phản ứng bột phát, mang tính cá nhân, xuất phát từ sự bất mãn đối với tình trạng tham nhũng và đấu đá nội bộ trong hàng ngũ lãnh đạo quân sự. Vụ việc vì vậy phản ánh nhiều hơn về bối cảnh chính trị căng thẳng và tâm lý bất ổn trong Quân đội Đài Loan thời kỳ đó, hơn là một kế hoạch đảo chính thực sự.

Đọc thêm

• Hoàng Gia Thụ (2014). Đài Loan – Tiến trình hóa rồng. Nxb. Thế Giới.

Liên kết ngoài

• "Binh biến Hồ Khẩu" (bằng tiếng Trung). Taiwanpedia. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 22 tháng 1 năm 2011.