Bước tới nội dung

Anh lạc

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tượng thờ Đại Thế chí Bồ tát đeo dải anh lạc ở chùa Phụng Sơn
Tượng sư tử đá Trung Quốc đeo dải anh lạc đặt tại chùa Linh Ứng ở Sơn Trà thuộc Đà Nẵng

Anh lạc (giản thể: 璎珞; phồn thể: 瓔珞, bính âm: Yingluo; cũng được viết là 缨络; 纓絡; bắt nguồn từ cụm từ Keyūra trong tiếng Phạn vốn được phiên âm thành Jiyouluo/积由罗/tích do la tại Trung Quốc) là một món đồ trang trí đeo cổ hình vòng (dải anh lạc) hoặc có vai trò như một món phục sức có nguồn gốc Phật giáo tại Trung Quốc cổ đại với những nguyên mẫu sớm nhất có nguồn cội từ thời Ấn Độ cổ đại.[1][2] Tại Trung Quốc, dải anh lạc lần đầu tiên được sử dụng như một món đồ trang trí Phật giáo trong các loại hình nghệ thuật trang trí và phục sức theo thẩm mỹ Phật giáo, bao gồm điêu khắc và hội họa như các bức bích họa Đôn Hoàng.[1] Anh lạc là một món đồ trang sức toàn thân có thể được đeo ở ngực, cánh tay, chân và bàn chân; nó cũng có thể được thiết kế để đội như vương miện hoặc đồ trang trí trên phần đầu (đeo quanh ở vùng trán rủ xuống), hoặc làm vòng đeo tay chế tác từ đá quý và kim loại quý và được kết bằng dây.[3][2] Nguyên mẫu của dải anh lạc bắt nguồn từ Ấn Độ cổ đại, ở nơi đó thì vật phẩm này là một món đồ trang sức Ấn Độ được gọi là Keyūra, muktā-hāra, rucaka, hāra (हार) trong tiếng Phạn, thường được giới quý tộc Ấn Độ cổ đại chuộng đeo.[3][2] Keyūra không chỉ được sử dụng như một món cổ trang.[3][2] Sau khi Phật giáo hưng thịnh thì Keyūra trở thành món đồ trang trí cho các bức tượng Phật và hình tượng Bồ Tát.[2]

Đại cương

Trong các kinh điển Phật giáo, anh lạc được mô tả là một trong những vật trang sức của các vị Bồ Tát và chư thiên. Theo quan niệm Phật giáo, anh lạc tượng trưng cho sự trang nghiêm, công đức vô lượng và sự thanh tịnh. Nó là một trong "Thất bảo" (bảy báu vật) thường được dùng để dâng cúng hoặc trang trí trên thân các tượng thần, Phật. Khi Phật giáo cuối cùng được truyền bá vào Trung Quốc và Nhật Bản, keyūra cũng được du nhập và được biết đến với tên gọi anh lạc tại Trung Quốc[2][4] và Yōraku (瓔珞/よう‐らく) tại Nhật Bản.[5] Anh lạc được mô tả như một yếu tố nghệ thuật Phật giáo trang trí và sau đó được mô phỏng rồi biến thành một loại vòng cổ thanh lịch vào thời nhà Đường.[1] Kể từ đó, nó được áp dụng rộng rãi như một loại vòng cổ trong xã hội Trung Quốc qua nhiều thế kỷ.[1] Món trang sức này cũng được sử dụng trong Hán phục của phụ nữ Trung Quốc như một món đồ cổ trang hoặc phục sức (phụ kiện thời trang), và đặc biệt được các cung phi trong triều đình Trung Quốc cổ đại ưa chuộng.[6] Anh lạc cũng có thể được sử dụng như một họa tiết trang trí cát tường trên trang phục Trung Quốc.[7] Anh lạc dần mất đi sự phổ biến khi sức hấp dẫn của nó giảm sút do những thay đổi trong thị hiếu thẩm mỹ và nhu cầu thẩm mỹ của con người thời hiện đại.[1] Tuy nhiên, hiện nay nó tiếp tục được mặc như một phụ kiện Hán phục hiện đại phổ biến từ những người đam mê Hán phục kể từ phong trào Hán phục và có thể xuất hiện với nhiều kiểu dáng cũng như chất liệu khác nhau.[8] Anh lạc vốn được sử dụng làm yếu tố trang trí trong nghệ thuật Phật giáo cuối cùng đã được mô phỏng và chuyển hóa thành vòng cổ từ thời nhà Đường[1] và cũng được người Khiết Đan thời nhà Liêu tiếp nhận.[2] Anh lạc cuối cùng trở thành món trang sức cổ cổ điển tại Trung Quốc trong khi vẫn tiếp tục được sử dụng làm đồ trang trí trong hình tượng học Phật giáo Trung Quốc. Tại Nhật Bản, keyūra được biết đến với tên gọi Yōraku (瓔珞/よう‐らく), nơi nó được sử dụng làm yếu tố nghệ thuật Phật giáo trang trí cho các bức tượng Phật và đền thờ.[5]

Chú thích

  1. 1 2 3 4 5 6 Zhuo, Weiyang (2019). "Chiếc vòng cổ ngọc trai tiên nhân - Sự phục hồi của vòng cổ ngọc trai trong hang Mạc Cao, Đôn Hoàng từ thời Hậu Đường trong thiết kế trang sức đương đại" 仙裳珠垂缕—敦煌莫高窟晚唐璎珞在当代首饰设计中的活化. www.cnki.net. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 8 năm 2022. Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2022.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 Zhou, Lin (2011). "Nghiên cứu về phụ kiện Anh lạc thời nhà Liêu" 辽代璎珞佩饰研究. www.cnki.net. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 8 năm 2022. Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2022.
  3. 1 2 3 "DDB: 瓔珞". www.buddhism-dict.net. Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2022.
  4. ↑ Ji, Luyao (2021). "Nghiên cứu về Anh lạc trên tượng Bồ Tát bằng đá thời Đông Ngụy và Bắc Tề" [Research on the Yingluo Syandana of Stone Bodhisattva Statues in the Eastern Wei and Northern Qi Dynasties]. cdmd.cnki.com.cn. Bản gốc lưu trữ ngày 31 tháng 8 năm 2022. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2022.
  5. 1 2 "Yoraku là gì". Kotobank (bằng tiếng Nhật). Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2022.
  6. ↑ Gu, Weilie (2022). MỘT CÁCH TIẾP CẬN TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA TRUNG HOA. American Academic Press. ISBN 9781631815379.
  7. ↑ "Áo khoác sân khấu với các thiết kế từ trang sức Phật giáo thế kỷ 18". www.metmuseum.org. 2022. Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2022.
  8. ↑ Nét Dễ (ngày 1 tháng 6 năm 2021). "Anh lạc với tư cách là phụ kiện phối đồ Hán phục phổ biến, liệu có thực sự đắt giá?". www.163.com. Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2022.
Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Anh_lạc&oldid=74856209”