Gadgetbahn

Đường sắt một ray (trong ảnh là Tuyến 15 (Metro São Paulo)) thường được coi là một dạng gadgetbahn.

Gadgetbahn là một tân từ chỉ các ý tưởng hoặc việc triển khai giao thông công cộng được những người phát triển và ủng hộ quảng bá như mang tính tương lai hay sáng tạo, nhưng trên thực tế lại kém khả thi hoặc kém tin cậy, và tốn kém hơn so với các phương thức truyền thống như xe buýt, xe điện mặt đất và xe lửa. Đây là một từ hỗn hợp giữa từ tiếng Anh gadget (nghĩa là "thiết bị lạ, đồ chơi") và từ tiếng Đức Bahn (nghĩa là "đường sắt").

Lịch sử

Thuật ngữ này xuất hiện trong thế kỷ 21, chủ yếu được sử dụng trong cộng đồng giao thông công cộng trực tuyến trên Twitter và YouTube. Tuy nhiên, các hệ thống kiểu này đã tồn tại từ trước khi thuật ngữ ra đời. Xem chi tiết tại các bài riêng về từng hệ thống.

Ga Bhakti Park của Monorail Mumbai

Ga Kandarpada của Metro Mumbai

Các vấn đề về hiệu quả chi phí và độ tin cậy có thể được nghiên cứu qua những hệ thống đã xây dựng. Hệ thống Heathrow Ultra báo cáo rằng đường dẫn trên cao tốn 30 triệu bảng cho 3,8 km, thay vì mức dự kiến 3 triệu bảng mỗi km. Nghiên cứu về Detroit People Mover cho thấy chi phí trên mỗi hành khách-di chuyển vượt quá 3 USD, trong khi xe buýt tại Detroit vận hành ở mức 0,82 USD. Vấn đề về độ tin cậy có thể xuất hiện dưới dạng trục trặc khởi đầu kéo dài, cũng như việc nguồn cung phụ tùng bảo trì cho các phương tiện chuyên dụng bị hạn chế. Các nghiên cứu về trục trặc của Monorail Mumbai đã dẫn tới việc hủy bỏ toàn bộ các dự án monorail khác ở Ấn Độ.

Khi đề xuất một hệ thống đường dẫn trên cao để tránh chi phí thi công ngầm, các hệ thống này dễ bị coi là gadgetbahn trong khi một đường sắt trên cao khổ tiêu chuẩn với phương tiện xe điện cũng có thể khả thi. So sánh tuyến tàu một ray Mumbai nêu trên với Metro Mumbai trên cao cho thấy công tác xây dựng không khác biệt nhiều, vì cả hai đều sử dụng các trụ ở dải phân cách giữa đường chính để thuận lợi phát triển trong môi trường đô thị hiện hữu.

Ví dụ

Các phương thức giao thông thường được coi là gadgetbahn gồm có:

• Cáp treo gondola
• Hyperloop
• Monorail
  • Cabinentaxi
  • Shweeb
• Vận chuyển nhanh cá nhân (PRT)