Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Thành viên:Hanfei47/Nháp”
Nội dung được xóa Nội dung được thêm vào
Không có tóm lược sửa đổi | Không có tóm lược sửa đổi | ||
| Dòng 6: | Dòng 6: | ||
''Apollonian'' và ''Dionysian'' là cặp thế lực đôi dựa trên hai vị thần trong [[thần thoại Hy Lạp]], thần [[Apollo]] và [[Dionysos|Dionysus]]. Mối quan hệ giữa hai thế lực này có thể được hiểu theo dạng [[biện chứng]], giống như khái niệm [[Âm dương|âm-dương]] trong triết học phương Đông. Cặp đôi thế lực này xuất hiện trong cuốn ''[[Sự ra đời của bi kịch]],'' nhưng trước đó đã được nhắc đến trong các tác phẩm của [[Hölderlin|Friedrich Hölderlin]] và [[Johann Joachim Winckelmann]]. | ''Apollonian'' và ''Dionysian'' là cặp thế lực đôi dựa trên hai vị thần trong [[thần thoại Hy Lạp]], thần [[Apollo]] và [[Dionysos|Dionysus]]. Mối quan hệ giữa hai thế lực này có thể được hiểu theo dạng [[biện chứng]], giống như khái niệm [[Âm dương|âm-dương]] trong triết học phương Đông. Cặp đôi thế lực này xuất hiện trong cuốn ''[[Sự ra đời của bi kịch]],'' nhưng trước đó đã được nhắc đến trong các tác phẩm của [[Hölderlin|Friedrich Hölderlin]] và [[Johann Joachim Winckelmann]]. | ||
Nietzsche coi [[Sân khấu Hy Lạp cổ đại|bi kịch Hy Lạp cổ đại]] là một loại hình nghệ thuật đã vượt qua được tính bi quan và chủ nghĩa phản sinh của [[:en:Silenus#Wisdom|Silenus]].<ref>{{Chú thích web |title=The Birth of Tragedy |url=http://nietzsche.holtof.com/Nietzsche_the_birth_of_tragedy/the_birth_of_tragedy.htm |access-date=2025-05-26 |website=nietzsche.holtof.com |quote=In order to live at all the Greeks had to construct these deities. The Apollinian need for beauty had to develop the Olympian hierarchy of joy by slow degrees from the original titanic hierarchy of terror, as roses are seen to break from a thorny thicket. How else could life have been borne by a race so hypersensitive, so emotionally intense, so equipped for suffering? The same drive which called art into being as a completion and consummation of existence, and as a guarantee of further existence, gave rise also to that Olympian realm which acted as a transfiguring mirror to the Hellenic will. The gods justified human life by living it themselves--the only satisfactory theodicy ever invented. To exist in the clear sunlight of such deities was now felt to be the highest good, and the only real grief suffered by Homeric man was inspired by the thought of leaving that sunlight, especially when the departure seemed imminent. Now it became possible to stand the wisdom of Silenus on its head and proclaim that it was the worst evil for man to die soon, and second worst for him to die at all. Such laments as arise now arise over short-lived Achilles, over the generations ephemeral as leaves, the decline of the heroic age. It is not unbecoming to even the greatest hero to yearn for an afterlife, though it be as a day laborer. So impetuously, during the Apollinian phase, does man's will desire to remain on earth, so identified does he become with existence, that even his lament turns to a song of praise.}}</ref> Bi kịch Hy Lạp cổ đại thường diễn về các nhân vật có phẩm chất tốt, làm đúng nghĩa vụ nhưng vẫn phải chịu khổ cực do số phận và cuộc đời đưa đẩy.<ref>{{Chú thích web |last=Aristotle |title=Poetics |url=https://www.amherst.edu/system/files/media/1812/The%252520Poetics%252520of%252520Aristotle%25252C%252520by%252520Aristotle.pdf |quote=A well constructed plot should, therefore, be single in its issue, rather than double as some maintain. The change of fortune should be not from bad to good, but, reversely, from good to bad. It should come about as the result not of vice, but of some great error or frailty, in a character either such as we have described,or better rather than worse. The practice of the stage bears out our view. At first the poets recounted any legend that came in their way. Now, the best tragedies are founded on the story of a few houses, on the fortunes of Alcmaeon, Oedipus, Orestes, Meleager, Thyestes, Telephus, and those others who have done or}}</ref> Tuy vậy, khán giả Hy Lạp thời đó không những không rơi vào tình cảnh bi quan, căm hận cuộc đời, mà còn tích cực khẳng định rằng cuộc đời đáng sống, chấp nhận cuộc sống với thái độ đầy nhiệt huyết và hân hoan. Họ sẵn sàng nhìn vào các tình tiết đen tối mà vẫn giữ được thái độ tích cực, và điều này được Nietzsche ca ngợi trong cuốn ''[[Sự ra đời của bi kịch]].'' Ông coi nghệ thuật bi kịch là một sự hoà hợp giữa thế lực ''Apollonian'' và ''Dionysian'';<ref>{{Chú thích sách |last=Nietzsche |first=Friedrich |url=http://nietzsche.holtof.com/Nietzsche_the_birth_of_tragedy/the_birth_of_tragedy.htm |title=The Birth of Tragedy |trans-title=Sự ra đời của bi kịch |quote=Much will have been gained for aesthetics once we have succeeded in apprehending directly--rather than merely ascertaining--that art owes its continuous evolution to the Apollinian- Dionysian duality, even as the propagation of the species depends on the duality of the sexes, their constant conflicts and periodic acts of reconciliation. I have borrowed my adjectives from the Greeks, who developed their mystical doctrines of art through plausible embodiments, not through purely conceptual means. It is by those two art sponsoring deities, Apollo and Dionysus, that we are made to recognize the tremendous split, as regards both origins and objectives, between the plastic, Apollinian arts and the nonvisual art of music inspired by Dionysus. The two creative tendencies developed alongside one another, usually in fierce opposition, each by its taunts forcing the other to more energetic production, both perpetuating in a discordant concord that agon which the term art but feebly denominates: until at last, by the thaumaturgy of an Hellenic act of will, the pair accepted the yoke of marriage and, in this condition, begot Attic tragedy, which exhibits the salient features of both parents.}}</ref> trong đó, Apollo đại diện cho sự hài hoà, phát triển, rõ ràng, logic, và [[:en:Principle_of_individuation|nguyên lý cá thể hoá]] (''principum individuanis)'',<ref>{{Chú thích sách |last=Nietzsche |first=Friedrich |url=http://nietzsche.holtof.com/Nietzsche_the_birth_of_tragedy/the_birth_of_tragedy.htm |title=The Birth of Tragedy |trans-title=Sự ra đời của bi kịch |quote=Apollo is at once the god of all plastic powers and the soothsaying god. He who is etymologically the "lucent" one, the god of light, reigns also over the fair illusion of our inner world of fantasy. The perfection of these conditions in contrast to our imperfectly understood waking reality, as well as our profound awareness of nature's healing powers during the interval of sleep and dream, furnishes a symbolic analogue to the soothsaying faculty and quite generally to the arts, which make life possible and worth living. But the image of Apollo must incorporate that thin line which the dream image may not cross, under penalty of becoming pathological, of imposing itself on us as crass reality: a discreet limitation, a freedom from all extravagant urges, the sapient tranquillity of the plastic god. His eye must be sunlike, in keeping with his origin. Even at those moments when he is angry and ill-tempered there lies upon him the consecration of fair illusion. In an eccentric way one might say of Apollo what Schopenhauer says, in the first part of The World as Will and Idea, of man caught in the veil of Maya: "Even as on an immense, raging sea, assailed by huge wave crests, a man sits in a little rowboat trusting his frail craft, so, amidst the furious torments of this world, the individual sits tranquilly, supported by the principium individuationis and relying on it." One might say that the unshakable confidence in that principle has received its most magnificent expression in Apollo, and that Apollo himself may be regarded as the marvelous divine image of the principium individuationis, whose looks and gestures radiate the full delight, wisdom, and beauty of "illusion."}}</ref> còn Dionysus đại diện cho sự hỗn loạn, xúc cảm, trạng thái ngây ngất và say xỉn, và tính đồng nhất (đối nghịch với nguyên lý cá thể hoá).<ref>{{Chú thích sách |last=Nietzsche |first=Friedrich |url=http://nietzsche.holtof.com/Nietzsche_the_birth_of_tragedy/the_birth_of_tragedy.htm |title=The Birth of Tragedy |trans-title=Sự ra đời của bi kịch |quote=What, then, would be the origin of tragedy? Perhaps joy, strength, overflowing health, overgreat fullness? And what, then, is the significance, physiologically speaking, of that madness out of which tragic and comic art developed--the Dionysian madness? How now? Is madness perhaps not necessarily the symptom of degeneration, decline, and the final stage of culture? Are there perhaps--a question for psychiatrists--neuroses of health? of the youth and youthfulness of a people? Where does that synthesis of god and billy goat in the satyr point? What experience of himself, what urge compelled the Greek to conceive the Dionysian enthusiast and primeval man as a satyr? And regarding the origin of the tragic chorus: did those centuries when the Greek body flourished and the Greek soul foamed over with health perhaps know endemic ecstasies? Visions and hallucinations shared by entire communities or assemblies at a cult? How now? Should the Greeks, precisely in the abundance of their youth, have had the will to the tragic and have been pessimists? Should it have been madness, to use one of Plato's phrases, that brought the greatest blessings upon Greece?}}</ref> Nietzsche còn nói rằng sự hoà hợp giữa hai thế lực này đã bị mất đi khi văn hoá bi kịch cổ đại suy sụp, và chưa có cơ hội được tái hồi sinh cho đến khi nghệ thuật [[opera]] phát triển, với ví dụ điển hình là [[Richard Wagner]]. | |||
Nietzsche coi [[Sân khấu Hy Lạp cổ đại|bi kịch Hy Lạp cổ đại]] là một loại hình nghệ thuật đã vượt qua được tính bi quan và chủ nghĩa phản sinh của [[:en:Silenus#Wisdom|Silenus]]. Bi kịch Hy Lạp cổ đại thường diễn về các nhân vật có phẩm chất tốt, làm đúng nghĩa vụ nhưng vẫn phải chịu khổ cực do số phận và cuộc đời đưa đẩy. Tuy vậy, khán giả Hy Lạp thời đó không những không rơi vào tình cảnh bi quan, căm hận cuộc đời, mà còn tích cực khẳng định rằng cuộc đời đáng sống, chấp nhận cuộc sống với thái độ đầy nhiệt huyết và hân hoan. Họ sẵn sàng nhìn vào các tình tiết đen tối mà vẫn giữ được thái độ tích cực, và điều này được Nietzsche ca ngợi trong cuốn ''[[Sự ra đời của bi kịch]].'' Ông coi nghệ thuật bi kịch là một sự hoà hợp giữa thế lực ''Apollonian'' và ''Dionysian''; trong đó, Apollo đại diện cho sự hài hoà, phát triển, rõ ràng, logic, và [[:en:Principle_of_individuation|nguyên lý cá thể hoá]], còn Dionysus đại diện cho sự hỗn loạn, xúc cảm, trạng thái ngây ngất và say xỉn, và tính đồng nhất (đối nghịch với nguyên lý cá thể hoá). Nietzsche còn nói rằng sự hoà hợp giữa hai thế lực này đã bị mất đi khi văn hoá bi kịch cổ đại suy sụp, và chưa có cơ hội được tái hồi sinh cho đến khi nghệ thuật [[opera]] phát triển, với ví dụ điển hình là [[Richard Wagner]]. | |||
Tuy Nietzsche chịu ảnh hưởng lớn từ văn hoá [[Hy Lạp cổ điển]], ông không hề tôn sùng văn hoá này một cách cứng nhắc. Điều này có thể thấy trong cách ông hiểu về Dionysus. Dionysus của ông | Tuy Nietzsche chịu ảnh hưởng lớn từ văn hoá [[Hy Lạp cổ điển]], ông không hề tôn sùng văn hoá này một cách cứng nhắc. Điều này có thể thấy trong cách ông hiểu về Dionysus. Dionysus của ông | ||
Phiên bản lúc 07:12, ngày 26 tháng 5 năm 2025
Các khái niệm của Friedrich Nietzsche
Nietzsche có lối viết sinh động, các quan niệm của ông cũng có phần thách thức người đọc. Vì vậy, các tác phẩm của ông gây ra nhiều tranh cãi trong cộng đồng học giả, với nhiều lối hiểu khác nhau. Trong triết học phương Tây, các tác phẩm của Nietzsche có thể được coi là một lối tư duy cách mạng, dù ông không là thành viên của một phong trào cách mạng cụ thể nào.[1] Các tác phẩm của ông cũng đã được hiểu là một dự án cách mạng, hướng tới việc thiết lập nền móng cho sự tái hồi sinh của văn hoá châu Âu.[2][3]
Apollonian và Dionysian
Apollonian và Dionysian là cặp thế lực đôi dựa trên hai vị thần trong thần thoại Hy Lạp, thần Apollo và Dionysus. Mối quan hệ giữa hai thế lực này có thể được hiểu theo dạng biện chứng, giống như khái niệm âm-dương trong triết học phương Đông. Cặp đôi thế lực này xuất hiện trong cuốn Sự ra đời của bi kịch, nhưng trước đó đã được nhắc đến trong các tác phẩm của Friedrich Hölderlin và Johann Joachim Winckelmann.
Nietzsche coi bi kịch Hy Lạp cổ đại là một loại hình nghệ thuật đã vượt qua được tính bi quan và chủ nghĩa phản sinh của Silenus.[4] Bi kịch Hy Lạp cổ đại thường diễn về các nhân vật có phẩm chất tốt, làm đúng nghĩa vụ nhưng vẫn phải chịu khổ cực do số phận và cuộc đời đưa đẩy.[5] Tuy vậy, khán giả Hy Lạp thời đó không những không rơi vào tình cảnh bi quan, căm hận cuộc đời, mà còn tích cực khẳng định rằng cuộc đời đáng sống, chấp nhận cuộc sống với thái độ đầy nhiệt huyết và hân hoan. Họ sẵn sàng nhìn vào các tình tiết đen tối mà vẫn giữ được thái độ tích cực, và điều này được Nietzsche ca ngợi trong cuốn Sự ra đời của bi kịch. Ông coi nghệ thuật bi kịch là một sự hoà hợp giữa thế lực Apollonian và Dionysian;[6] trong đó, Apollo đại diện cho sự hài hoà, phát triển, rõ ràng, logic, và nguyên lý cá thể hoá (principum individuanis),[7] còn Dionysus đại diện cho sự hỗn loạn, xúc cảm, trạng thái ngây ngất và say xỉn, và tính đồng nhất (đối nghịch với nguyên lý cá thể hoá).[8] Nietzsche còn nói rằng sự hoà hợp giữa hai thế lực này đã bị mất đi khi văn hoá bi kịch cổ đại suy sụp, và chưa có cơ hội được tái hồi sinh cho đến khi nghệ thuật opera phát triển, với ví dụ điển hình là Richard Wagner.
Tuy Nietzsche chịu ảnh hưởng lớn từ văn hoá Hy Lạp cổ điển, ông không hề tôn sùng văn hoá này một cách cứng nhắc. Điều này có thể thấy trong cách ông hiểu về Dionysus. Dionysus của ông
- ^ Benjamin Bennett (2001). Goethe As Woman: The Undoing of Literature. Wayne State University Press. tr. 184. ISBN 978-0-8143-2948-1. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2013.
- ^ Young 2010.
- ^ Bowman, William (2016). Friedrich Nietzsche: Herald of a New Era. Hazar Press. ISBN 978-0-9975703-0-4.
- ^ "The Birth of Tragedy". nietzsche.holtof.com. Truy cập ngày 26 tháng 5 năm 2025.
In order to live at all the Greeks had to construct these deities. The Apollinian need for beauty had to develop the Olympian hierarchy of joy by slow degrees from the original titanic hierarchy of terror, as roses are seen to break from a thorny thicket. How else could life have been borne by a race so hypersensitive, so emotionally intense, so equipped for suffering? The same drive which called art into being as a completion and consummation of existence, and as a guarantee of further existence, gave rise also to that Olympian realm which acted as a transfiguring mirror to the Hellenic will. The gods justified human life by living it themselves--the only satisfactory theodicy ever invented. To exist in the clear sunlight of such deities was now felt to be the highest good, and the only real grief suffered by Homeric man was inspired by the thought of leaving that sunlight, especially when the departure seemed imminent. Now it became possible to stand the wisdom of Silenus on its head and proclaim that it was the worst evil for man to die soon, and second worst for him to die at all. Such laments as arise now arise over short-lived Achilles, over the generations ephemeral as leaves, the decline of the heroic age. It is not unbecoming to even the greatest hero to yearn for an afterlife, though it be as a day laborer. So impetuously, during the Apollinian phase, does man's will desire to remain on earth, so identified does he become with existence, that even his lament turns to a song of praise.
- ^ Aristotle. "Poetics" (PDF).
A well constructed plot should, therefore, be single in its issue, rather than double as some maintain. The change of fortune should be not from bad to good, but, reversely, from good to bad. It should come about as the result not of vice, but of some great error or frailty, in a character either such as we have described,or better rather than worse. The practice of the stage bears out our view. At first the poets recounted any legend that came in their way. Now, the best tragedies are founded on the story of a few houses, on the fortunes of Alcmaeon, Oedipus, Orestes, Meleager, Thyestes, Telephus, and those others who have done or
- ^ Nietzsche, Friedrich. The Birth of Tragedy [Sự ra đời của bi kịch].
Much will have been gained for aesthetics once we have succeeded in apprehending directly--rather than merely ascertaining--that art owes its continuous evolution to the Apollinian- Dionysian duality, even as the propagation of the species depends on the duality of the sexes, their constant conflicts and periodic acts of reconciliation. I have borrowed my adjectives from the Greeks, who developed their mystical doctrines of art through plausible embodiments, not through purely conceptual means. It is by those two art sponsoring deities, Apollo and Dionysus, that we are made to recognize the tremendous split, as regards both origins and objectives, between the plastic, Apollinian arts and the nonvisual art of music inspired by Dionysus. The two creative tendencies developed alongside one another, usually in fierce opposition, each by its taunts forcing the other to more energetic production, both perpetuating in a discordant concord that agon which the term art but feebly denominates: until at last, by the thaumaturgy of an Hellenic act of will, the pair accepted the yoke of marriage and, in this condition, begot Attic tragedy, which exhibits the salient features of both parents.
- ^ Nietzsche, Friedrich. The Birth of Tragedy [Sự ra đời của bi kịch].
Apollo is at once the god of all plastic powers and the soothsaying god. He who is etymologically the "lucent" one, the god of light, reigns also over the fair illusion of our inner world of fantasy. The perfection of these conditions in contrast to our imperfectly understood waking reality, as well as our profound awareness of nature's healing powers during the interval of sleep and dream, furnishes a symbolic analogue to the soothsaying faculty and quite generally to the arts, which make life possible and worth living. But the image of Apollo must incorporate that thin line which the dream image may not cross, under penalty of becoming pathological, of imposing itself on us as crass reality: a discreet limitation, a freedom from all extravagant urges, the sapient tranquillity of the plastic god. His eye must be sunlike, in keeping with his origin. Even at those moments when he is angry and ill-tempered there lies upon him the consecration of fair illusion. In an eccentric way one might say of Apollo what Schopenhauer says, in the first part of The World as Will and Idea, of man caught in the veil of Maya: "Even as on an immense, raging sea, assailed by huge wave crests, a man sits in a little rowboat trusting his frail craft, so, amidst the furious torments of this world, the individual sits tranquilly, supported by the principium individuationis and relying on it." One might say that the unshakable confidence in that principle has received its most magnificent expression in Apollo, and that Apollo himself may be regarded as the marvelous divine image of the principium individuationis, whose looks and gestures radiate the full delight, wisdom, and beauty of "illusion."
- ^ Nietzsche, Friedrich. The Birth of Tragedy [Sự ra đời của bi kịch].
What, then, would be the origin of tragedy? Perhaps joy, strength, overflowing health, overgreat fullness? And what, then, is the significance, physiologically speaking, of that madness out of which tragic and comic art developed--the Dionysian madness? How now? Is madness perhaps not necessarily the symptom of degeneration, decline, and the final stage of culture? Are there perhaps--a question for psychiatrists--neuroses of health? of the youth and youthfulness of a people? Where does that synthesis of god and billy goat in the satyr point? What experience of himself, what urge compelled the Greek to conceive the Dionysian enthusiast and primeval man as a satyr? And regarding the origin of the tragic chorus: did those centuries when the Greek body flourished and the Greek soul foamed over with health perhaps know endemic ecstasies? Visions and hallucinations shared by entire communities or assemblies at a cult? How now? Should the Greeks, precisely in the abundance of their youth, have had the will to the tragic and have been pessimists? Should it have been madness, to use one of Plato's phrases, that brought the greatest blessings upon Greece?