Công Đảng (Na Uy)

Công đảng Arbeiderpartiet Arbeidarpartiet
Viết tắt	A Ap
Lãnh tụ	Jonas Gahr Støre
Lãnh đạo tại Quốc hội	Tonje Brenna
Thành lập	22 tháng 8 năm 1887 (1887-08-22)
Trụ sở chính	Youngstorget 2 A, tầng 5, Oslo
Tổ chức thanh niên	Đoàn Thanh niên Công nhân
Số lượng thành viên  (2024)	43,952
Hệ tư tưởng	Dân chủ xã hội Chủ nghĩa thân châu Âu
Khuynh hướng	Trung tả
Thuộc châu Âu	Đảng Xã hội châu Âu
Thuộc tổ chức quốc tế	Liên minh Tiến bộ Quốc tế Xã hội chủ nghĩa (1951–2016)
Thuộc tổ chức Bắc Âu	SAMAK The Social Democratic Group
Màu sắc chính thức	Đỏ
Khẩu hiệu	Trygghet for fremtiden ('Safety for the future')
Quốc hội	53 / 169
Hội đồng quận	277 / 777
Hội đồng địa phương	2.023 / 10.620
Nghị viện Sámi	4 / 39
Website	arbeiderpartiet.no
Quốc gia	Na Uy

Công đảng (tiếng Bokmål: Arbeiderpartiet; tiếng Nynorsk: Arbeidarpartiet, A or Ap; tiếng Bắc Sami: Bargiidbellodat), nguyên là Công đảng Na Uy (tiếng Na Uy: Det norske Arbeiderparti, DNA), là một chính đảng dân chủ xã hội với khuynh hướng trung tả tại Na Uy. Lãnh đạo đảng hiện tại là Jonas Gahr Støre, thủ tướng Na Uy đương nhiệm.

Hệ tư tưởng chính thức của Công đảng là dân chủ xã hội. Công đảng chủ trương một nhà nước phúc lợi dựa trên thuế. Trước bối cảnh làn sóng tự do hóa kinh tế vào thập niên 1980, Công đảng bổ sung các nguyên tắc kinh tế thị trường xã hội vào cương lĩnh đảng, cho phép tư nhân hóa doanh nghiệp nhà nước và giảm thuế thu nhập lũy tiến. Chính phủ Stoltenberg lần 1 của Công đảng thực hiện làn sóng tư nhân hóa lớn nhất trong lịch sử Na Uy cho đến thời điểm đó, lấy cảm hứng từ triết lý Công đảng mới của Thủ tướng Anh Tony Blair. Các nhà khoa học chính trị và đối thủ trong cánh tả đánh giá rằng Công đảng có xu hướng tân tự do từ thập niên 1980. Công đảng tự xác định là một chính đảng tiến bộ, ủng hộ hợp tác trong nước và trên trường quốc tế.

Kể từ khi thành lập vào cuối thế kỷ 19, đảng liên tục tăng hỗ trợ cho đến khi nó trở thành đảng lớn nhất ở Na Uy vào năm 1927 -một vị trí đã này đã được từ đó. Năm đó cũng chứng kiến sự củng cố các cuộc xung đột xung quanh đảng trong thập niên 1920 sau khi đảng trở thành thành viên của Quốc tế cộng sản 1919-1923. Từ năm 1945 đến 1961, đảng đã chiếm một đa số tuyệt đối trong Quốc hội Na Uy, một khoảng thời gian có biệt danh là "nhà nước một đảng". Từ năm 1935, đã có mười sáu năm trong đó đảng đã không nẵm giữ chức Thủ tướng Chính phủ. Sự thống trị của Công Đảng, trong những năm 1960 và đầu những năm 1970, ban đầu bị phá vỡ bởi sự cạnh tranh từ phe cánh tả, chủ yếu là đảng Nhân dân xã hội. Từ cuối những năm 1970, tuy nhiên, đảng bắt đầu để mất cử tri về cánh hữu, dẫn đến một chuyển sang cánh hữu trong Gro Harlem Brundtland trong những năm 1980. Năm 2001, đảng này đã đạt kết quả bầu cử tồi tệ nhất của năm 1924, buộc phải cam kết một thỏa thuận hợp tác với các đảng khác để thành lập một chính phủ đa số.

Lịch sử

Thành lập

Công đảng được thành lập vào năm 1887 tại Arendal và tham gia bầu cử Quốc hội lần đầu tiên vào năm 1894. Công đảng trúng cử vào Quốc hội vào năm 1903 và tăng đều đặn số ghế cho đến năm 1927, khi đảng trở thành chính đảng lớn nhất tại Na Uy. Công đảng là một thành viên Đệ Tam Quốc tế từ năm 1918 đến năm 1923.

Kết quả bầu cử

Quốc hội Na Uy

Bầu cử	Lãnh đạo	Số phiếu bầu	%	Số ghế	+/–	Vị trí	Vị thế
1894	Carl Jeppesen	520	0.3	0 / 114	Mới	4	Không có ghế
1897	Ludvig Meyer	947	0.6	0 / 114		4	Không có ghế
1900	Christian Knudsen	7,013	3.0	0 / 114		4	Không có ghế
1903	Christopher Hornsrud	22,948	9.7	5 / 117	5	5	Đối lập
1906	Oscar Nissen	43,134	15.9	10 / 123	5	3	Đối lập
1909		91,268	21.5	11 / 123	1	4	Đối lập
1912	Christian Knudsen	128,455	26.2	23 / 123	12	2	Đối lập
1915		198,111	32.0	19 / 123	4	3	Đối lập
1918	Kyrre Grepp	209,560	31.6	18 / 123	1	3	Đối lập
1921		192,616	21.3	29 / 150	11	3	Đối lập
1924	Oscar Torp	179,567	18.4	24 / 150	5	3	Đối lập
1927		368,106	36.8	59 / 150	35	1	Đối lập (1927–1928)
							Chính phủ thiểu số (1928)
							Đối lập (1928–1930)
1930		374,854	31.4	47 / 150	12	1	Đối lập
1933		500,526	40.1	69 / 150	22	1	Đối lập (1933–1935)
							Chính phủ thiểu số (1935–1936)
1936		618,616	42.5	70 / 150	1	1	Đa số
1945	Einar Gerhardsen	609,348	41.0	76 / 150	6	1	Chính phủ liên hiệp (1945)
							Đa số (1945–1949)
1949		803,471	45.7	85 / 150	9	1	Đa số
1953		830,448	46.7	77 / 150	8	1	Đa số
1957		865,675	48.3	78 / 150	1	1	Đa số
1961		860,526	46.8	74 / 150	4	1	Chính phủ thiểu số (1961–1963)
							Đối lập (1963)
							Chính phủ thiểu số (1963–1965)
1965		883,320	43.1	68 / 150	6	1	Đối lập
1969	Trygve Bratteli	1,004,348	46.5	74 / 150	6	1	Đối lập (1969–1971)
							Chính phủ thiểu số (1971–1972)
							Đối lập (1972–1973)
1973		759,499	35.3	62 / 155	12	1	Chính phủ thiểu số
1977	Reiulf Steen	972,434	42.3	76 / 155	14	1	Chính phủ thiểu số
1981	Gro Harlem Brundtland	914,749	37.1	65 / 155	11	1	Đối lập
1985		1,061,712	40.8	71 / 157	6	1	Đối lập (1985–1986)
							Chính phủ thiểu số (1986–1989)
1989		907,393	34.3	63 / 165	8	1	Đối lập (1989–1990)
							Chính phủ thiểu số (1990–1993)
1993	Thorbjørn Jagland	908,724	36.9	67 / 165	4	1	Chính phủ thiểu số
1997		904,362	35.0	65 / 165	2	1	Đối lập (1997–2000)
							Chính phủ thiểu số (2000–2001)
2001		612,632	24.3	43 / 165	22	1	Đối lập
2005	Jens Stoltenberg	862,456	32.7	61 / 169	18	1	Chính phủ liên hiệp
2009		949,060	35.4	64 / 169	3	1	Chính phủ liên hiệp
2013		874,769	30.8	55 / 169	9	1	Đối lập
2017	Jonas Gahr Støre	801,073	27.4	49 / 169	6	1	Đối lập
2021		783,394	26.3	48 / 169	1	1	Chính phủ liên hiệp (2021–2025)
							Chính phủ thiểu số (2025)
2025		902,296	28.0	53 / 169	5	1	Chính phủ thiểu số

Tổng quan tỷ lệ phiếu bầu